قوله: وَ قٰالَتِ الْيَهُودُ ،عبد اللّه عبّاس گويد:سبب نزول آيت آن بود كه چون ترسايان نجران به نزديك رسول آمدند،احبار [١]جهودان مدينه بيامدند و با ايشان مناظره كردند.مردى نام او رافع بن حرمله ايشان را گفت:ما انتم على شىء،شما بر هيچ نه‌ايد [٢]،و انكار كرد عيسى را و نبوّت [٣]و كتاب او را.و يكى از ترسايان نجران گفت:بل شما كه جهودانيد بر هيچ نه‌ايد،و انكار كرد نبوّت موسى را و كتاب او را.

خداى تعالى اين معنى از ايشان بازگفت و حكايت كرد: وَ قٰالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصٰارىٰ عَلىٰ شَيْءٍ وَ قٰالَتِ النَّصٰارىٰ [١٣٢-پ] لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلىٰ شَيْءٍ ،و اين آيت مقوّى قول آن‌كس است كه گفت در آيت مقدّم كه: وَ قٰالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلاّٰ مَنْ كٰانَ هُوداً أَوْ نَصٰارىٰ .هريكى از ايشان تزكيت دين خود كردند و تقويت قول خود،جهودان گفتند:لا دين الّا اليهوديّة و لا يدخل الجنّة الّا من كان هودا،و ترسايان در حقّ خود هم اين دعوى بكردند.

و در آثار مى‌آيد كه:چون سفيان ثورى اين آيت خواندى،گفتى:صدقوا و اللّه، هر دو گروه راست گفتند.

وَ هُمْ يَتْلُونَ الْكِتٰابَ ،«واو»حال راست،يعنى اين قول مى‌گويند در حالى كه هريكى از ايشان كتاب خود مى‌خواندند [٤]،هم آن نهاد دارد كه آيت اوّل«من لفّ الخبرين لفّا و الرّمى بهما رميا،اى و كلّ واحد من الفريقين يتلوا كتابه.

و تفصيل آن‌كه جهودان كتاب خود مى‌خوانند [٥]،و آن تورات است،و در تورات حديث عيسى است و نبوّت او،و بشارت به او.و ترسايان كتاب خود مى‌خوانند،و آن انجيل است،و در او حديث موسى است و صحّت نبوّت او،آنگاه هر دو در هم پيچيد [٦]و به يك جا بگفت براى آن‌كه بر سامع ملتبس نخواهد شدن،و ايشان كتاب مى‌خوانند و مى‌دانند كه هر دو حقّ است و صدق است و كلام خداست.

[١] .همۀ نسخه بدلها+و.

[٢] .وز،آج،فق:نۀ.

[٣] .مج،دب،وز،آج،لب،فق،مب+او را.

[٤] .مج،وز،آج،لب،فق،مب،مر:مى‌خواند،دب:بخواند و.

[٥] .همۀ نسخه بدلها:مى‌خواندند.

[٦] .همۀ نسخه بدلها:بيخت.