و اصمّ گفت معنى آيت آن است كه:جهودان و ترسايان دينى دارند كه چون دعوى آن دين كنند دعوى ايشان را حجّت نباشد،بلى آن‌كس كه مسلمان باشد دينى دارد كه چون دعوى آن كند او را بر دعوى خود حجّت و برهان باشد اين جا،و آنجا ثواب بهشت،و اين بعيد است چه در او تعسّفى هست.

اگر گويند:نه«بلى»در جواب سخنى گويند كه متضمّن نفى بود،اين جا چه رفته است كه مقتضى آن است؟گوييم:نهاد كلام دليل [٢]مى‌كند بر كلامى متضمّن [٣]نفى را،و تقدير آن است كه:چون جهودان و ترسايان گفتند:به بهشت نشود الّا آن‌كس كه جهود [٤]باشد يا ترسا [٥]،پندارى قائلى گفت:خود هيچ‌كس به بهشت نشود،جواب دادند كه: بَلىٰ مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلّٰهِ .

[و اگر گويند:«بلى»جواب آن است كه گفت: لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلاّٰ مَنْ كٰانَ هُوداً أَوْ نَصٰارىٰ [٦]،صواب باشد و به اين تعسّف حاجت نبود] [٧].

اگر گويند:چرا تخصيص كرد«وجه»را؟گوييم:يك جواب از اين آن است كه روى[١٣٢-ر]شريف‌ترين اعضاست،براى آن‌كه حواس بر اوست و نظر با اوست،و عرفان و تمييز [٨]با او باشد چون روى كه شريف‌ترين اعضاست مبذول و مسلّم باشد،دگر اعضا ممنوع نبود.

جوابى ديگر آن است كه:«وجه»كنايت است و عبارت از همه اندام،چنان كه گفت: كُلُّ شَيْءٍ هٰالِكٌ إِلاّٰ وَجْهَهُ [٩]...،المعنى الّا هو.و قوله:

[١] .مج:آورد.

[٢] .همۀ نسخه بدلها:دليلى.

[٣] .همۀ نسخه بدلها+معنى.

[٤] .آج،لب،فق،مر:جهودان.

[٥] .آج،لب،فق،مر:ترسايان.

[٦] .مب+اين.

[٧] .اساس:ندارد،از مج افزوده شد.

[٨] .همۀ نسخه بدلها:تميز.

[٩] .سورۀ قصص(٢٨)آيۀ ٨٨.