بهجت: مسأله نابينا و كسى كه در زندان است همين قدر كه گمان به داخل شدن وقت پيدا كرد داخل نماز مى‌شود؛ ولى احتياط در اين است كه نماز را تأخير بيندازد تا يقين و يا اطمينان و يا گمان قوى‌تر به داخل شدن وقت پيدا كند و اشخاص ديگر غير از نابينا و زندانى كه به واسطۀ ابر و غبار و مانند اينها توانايى بر تحصيل يقين يا علامات معتبر را ندارند، در صورتى كه احتمال مى‌دهند دسترسى به چيزى پيدا كنند كه به واسطۀ آن علم و يا ظنّ به وقت پيدا مى‌كنند احتياط در تأخير نماز است ولى اگر به خاطر تأخير خود به خود علم و يا ظن به وقت پيدا مى‌شود احتمال دارد همين قدر كه گمان به وقت پيدا كردند بتوانند نماز بخوانند ولى اگر عسر و حرج نباشد احتياط در تأخير نماز است.

[مسأله ٧٤٤ اگر دو مرد عادل به داخل شدن وقت خبر دهند]

مسأله ٧٤٤ اگر دو مرد عادل (١) به داخل شدن وقت خبر دهند، يا انسان يقين كند كه وقت نماز شده و مشغول نماز شود (٢) و در بين نماز بفهمد كه هنوز وقت داخل نشده، نماز او باطل است (٣) . و هم چنين است اگر بعد از نماز بفهمد كه تمام نماز را پيش از وقت خوانده (٤) ولى اگر (٥) در بين نماز بفهمد وقت داخل شده، يا بعد از نماز بفهمد كه در بين نماز وقت داخل شده نماز او صحيح است (٦) .

(١) نورى: اگر دو يا يك مرد عادل. .

(٢) اراكى: اگر انسان يقين كند كه وقت نماز شده يا با اعتماد به گمان معتبر، مثل گواهى دو نفر عادل، مشغول نماز شود. .

خوئى، تبريزى، زنجانى، سيستانى: اگر به يكى از راههاى گذشته براى انسان ثابت شود كه وقت نماز شده و مشغول نماز شود. .

فاضل: اگر انسان يقين كند كه وقت نماز شده يا دو مرد عادل از روى حس به داخل شدن وقت خبر دهند و مشغول نماز شود. .

مكارم: هر گاه مطابق دستورهاى [مسأله ٧٤٢]مشغول نماز شود. .

بهجت: اگر با ملاكهايى كه گفته شد داخل شدن وقت را احراز كند و مشغول نماز شود. .

(٣) بهجت: مگر اين كه بتواند عدول كند به نماز نافله و يا نمازى كه از او قضا شده باشد. .

(٤) فاضل: [كه]نمازش باطل است و بايد اعاده كند. .

(٥) خوئى، تبريزى: و بنا بر احتياط اگر. .

(٦) خوئى، تبريزى: نماز را اعاده نمايد.

[مسأله ٧٤٥ اگر انسان ملتفت نباشد]

مسأله ٧٤٥ اگر انسان ملتفت نباشد (١) كه بايد با يقين (٢) به داخل شدن وقت مشغول نماز شود، چنانچه بعد از نماز (٣) بفهمد كه تمام نماز را در وقت خوانده، نماز او صحيح است (٤) و اگر بفهمد تمام (٥) نماز را پيش از وقت خوانده (٦) يا بفهمد كه در بين نماز وقت داخل شده است، نمازش باطل است.

(١) فاضل: اگر انسانى بر اثر غفلت و فراموشى توجه نداشته باشد. .

بهجت: اگر انسان نداند و يا فراموش كند. .

(٢) زنجانى: بايد با اطمينان. .

(٣) زنجانى: چنانچه در بين نماز يا بعد از نماز. .

(٤) زنجانى: وگرنه باطل است. [پايان مسأله]

بهجت: در صورتى كه موقع نماز قصد قربت داشته باشد. [پايان مسأله]