علوم سیاسی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١ - آشنايى با مركز تحقيقات حكومت اسلامى دبيرخانه مجلس خبرگان رهبرى

آشنايى با مركز تحقيقات حكومت اسلامى‌ دبيرخانه مجلس خبرگان رهبرى‌


مقدمه‌
پيروزى انقلاب اسلامى ايران و تأسيس نظام جمهورى اسلامى، زمينه توجه بيشتر پژوهشگران را به آموزه‌هاى سياسى و اجتماعى اسلام و نقش آن در حوزه عمومى فراهم آورد. روند پر شتاب انقلاب اسلامى ايران، امكان طراحى همه جانبه نظام حكومتى اسلام را در دوران پيش از پيروزى انقلاب از انقلابيون گرفت و شرايط ويژه سال‌هاى نخستين جمهورى اسلامى و سپس دوران جنگ تحميلى، مجال تحقيقات نظرى و كاربردى عميق و بلند مدت را در اين خصوص ربود.
مواجهه نظام جمهورى اسلامى با پاره‌اى از معضلات فقهى و قانونى، زمينه طرح ديدگاه‌هاى جديد و زمينه بازنگرى در قانون اساسى را فراهم آورد؛ اما با اين همه جاى تحقيق بيشتر در موضوعات حكومت اسلامى عميقاً احساس مى‌شود. دفاع عالمانه از اصول نظام جمهورى اسلامى چون ولايت فقيه و تبيين مسائل و مباحث مهم انديشه سياسى اسلام چون عدالت و آزادى هنوز نيازمند تلاش‌هاى محققانه است.
مجلس خبرگان رهبرى با توجه به نيازهاى فكرى و علمى كشور و تأكيد مكرر مقام معظم رهبرى، در اجلاسيه ٢٨/١١/١٣٧١ مسؤوليت پژوهش در موضوع حكومت اسلامى را بر عهده دبيرخانه مجلس خبرگان رهبرى گذارد. براساس اين مصوبه مركز تحقيقات حكومت(١) اسلامى در سال ١٣٧٢ به منظور تبيين، تعميق و توسعه انديشه سياسى اسلام در موضوع حكومت اسلامى بنيان گذارده شد.
گستره فعاليت‌هاى مركز تحقيقات حكومت اسلامى بر اساس ساختار و شرح وظايف در دو سطح داخل و خارج با اولويت داخل كشور است. اهداف و رسالت‌ها
١. تحقيق و پژوهش در زمينه انديشه سياسى اسلام و حكومت اسلامى؛
٢. ارائه پژوهش‌ها و مطالعات تطبيقى در زمينه حكومت اسلامى؛
٣. مشاوره و كارشناسى دينى در موضوع حكومت اسلامى؛
٤. جذب، آموزش و پرورش محققان و كارشناسان مورد نياز در زمينه انديشه سياسى اسلام و حكومت اسلامى؛
٥. برگزارى دوره‌هاى آموزشى به منظور معرفى انديشه سياسى اسلام و حكومت اسلامى؛:
٦. گردآورى و پردازش اطلاعات مورد نياز حكومت اسلامى؛
٧. تبيين انديشه سياسى اسلام درباره حكومت اسلامى در داخل و خارج كشور. گروه‌هاى پژوهشى‌
شوراى عالى پژوهش كه براساس شرح وظايف، نهاد عالى تصميم‌گيرى مركز تحقيقات به شمار مى‌رود تاكنون دو گروه پژوهشى را براى مركز به تصويب رسانده است: ١. گروه حكومت اسلامى‌
الف) قلمرو پژوهشى‌
فقه سياسى‌
كلام سياسى‌
فلسفه سياسى‌
و ... ب) حوزه‌هاى پژوهشى‌
نظام سياسى شيعه (بنيان‌هاى فلسفى، كلامى و فقهى، تاريخ تحول، مقايسه با ديگر نظام‌هاى سياسى و...)
ولايت فقيه (مبانى نظرى و نظريه‌هاى رقيب و...)
مسائل جمهورى اسلامى ايران (مباحث نظرى، مقايسه با ساير الگوها و...)
ج) عنوان‌هاى مصوب سال ١٣٨٤
١. حكومت اسلامى و گسترش اخلاق؛
٢. حكومت اسلامى و نيازهاى جديد با تأكيد بر مبانى؛
٣. سلوك اقتصادى مسؤولان در حكومت اسلامى؛
٤. نحوه توجه به محرومان در حكومت اسلامى؛
٥. آسيب‌شناسى حكومت اسلامى؛
٦. انحرافات اجتماعى در حكومت اسلامى؛
٧. جايگاه رسانه‌هاى گروهى در حكومت اسلامى؛
٨. جايگاه مرجعيت شيعه در حكومت اسلامى؛
٩. سكولاريزم و حكومت اسلامى؛
١٠. مؤلفه‌هاى كارآمدى حكومت اسلامى. ٢. گروه مجلس خبرگان‌
الف) حوزه‌ها و قلمرو پژوهشى‌
جايگاه مجلس خبرگان‌
اهداف و رسالت‌هاى مجلس خبرگان‌
ساختار مجلس خبرگان‌
عملكرد مجلس خبرگان‌
و ...
ب) عنوان‌هاى مصوب سال ١٣٨٤
١. مبانى فقهى - حقوقى مجلس خبرگان؛
٢. شرايط اعضاى مجلس خبرگان؛
٣. شرايط رهبرى در قانون اساسى و چگونگى احراز آنها؛
٤. مجلس خبرگان و چگونگى احراز استمرار شرايط رهبرى؛
٥. پاسخ به شبهات؛
٦. انتخاب رهبر، مستقيم يا غير مستقيم؛
٧. بررسى تطبيقى شيوه‌هاى گزينش رهبران. بانك اطلاعات‌
١. كتابخانه تخصصى مركز تحقيقات حكومت اسلامى با بيش از هفت هزار نسخه كتاب؛
٢. سالن مطالعه و پژوهش با گنجايش پنجاه محقق و ٢٨ ميز مطالعه؛
٣. سايت دبيرخانه مجلس خبرگان رهبرى، حاوى بيشتر آثار مكتوب منتشر شده مركز تحقيقات حكومت اسلامى؛(٢)
٤. لوح فشرده مبانى حكومت اسلامى متشكل از ده هزار فيش در موضوع انديشه سياسى و حكومت اسلامى؛
٥. بيش از ١٤٠ لوح فشرده؛
٦. قريب يكصد رساله كارشناسى ارشد دكترى؛
٧. بيش از ١٣٠ نشريه و روزنامه. آثار منتشر شده‌
١. آزادى، عقل و ايمان (پژوهشى انتقادى در مبانى كلامى، فقهى و حقوقى آزادى عقيده)، محمد سروش محلاتى، قم: دبيرخانه مجلس خبرگان رهبرى، ١٣٨١، ص‌٤٣٢.
آزادى از موضوعات و محورها و مباحث پردامنه است. آزادى براى بسيارى از مكتب‌ها شعار مشتركى است، ولى در همه نحله‌هاى فكرى مبانى يكسانى ندارد. آزادى انديشه و عقيده نيز از اين دست مى‌باشد. در اسلام آزادى عقيده بر دو اصل «آزادى عقل» و «آزادى ايمان» بنا نهاده شده است. در اين كتاب، هر دو بعد آزادى از زواياى مختلف كلامى،فقهى، عرفانى و حقوقى بررسى و تحليل شده است. همچنين با تبيين اصول و مبانى آن در فرهنگ اسلام و غرب، نتايج مربوط به هر ديدگاه مشخص شده است.
٢. الدولة الاسلاميه دولة عالمية، عبدالكريم آل نجف، قم: دبيرخانه مجلس خبرگان رهبرى، ١٣٨٢، ص‌١٩٢.
اسلام مكتبى است جاودانه، جامع و جهانى و اين اوصاف و ابعاد در ارتباط باهم، زندگى انسانى را در حيطه فردى و عرصه اجتماعى اداره مى‌كنند. وقتى از اين منظر به دولت اسلامى نگريسته مى‌شود، يك دولت جهانى جلوه‌گرى مى‌كند. كتاب الدولة الاسلاميه دولة عالمية، كه به زبان عربى تأليف و منتشر گرديده، تلاشى براى تبيين و تشريح اين حقيقت است. اين اثر در يك مقدمه و سه فصل سامان يافته است كه عبارتنداز: الدولة الاسلاميه و مفهوم الدولة العالميه، الابعاد العالميه للدولة الاسلاميه، الدولة الاسلاميه فى الواقع المعاصر.
٣. انديشه‌هاى سياسى محقق نراقى، محمد صادق مزينانى، قم: دبيرخانه مجلس خبرگان رهبرى، ١٣٨١، ص‌٣٧٢.
شناخت و تدوين انديشه‌هاى سياسى فقيهان و متفكران اسلامى شيعى امروزه ضرورى‌ترين حركت براى مكتب و نظامى است كه مى‌خواهد از خلوص فرهنگى خود پاسدارى كند. تبيين انديشه سياسى محقق نراقى گامى است در اين راستا كه در ده فصل سامان داده شده است: زندگى علمى و سياسى نراقى، اوضاع ايران در روزگار نراقى، حكومت و مشروعيت، سهم نراقى در احياى نظريه ولايت فقيه، قلمرو اختيارات ولى فقيه، زوال و بقاى دولت و... .
٤. بازشناسى احكام صادره از معصومين، محمد رحمانى، قم: بوستان كتاب قم، ١٣٨٢، ص‌٢٥٥.
آنچه از منابع دينى به دست مى‌آيد و در سيره معصومين به وضوح مشاهده مى‌شود، تحقّق شؤون گوناگون و متعدد براى معصومين‌عليهم السلام است كه يكى از آنها شأن حكومت و تدبير جامعه مى‌باشد. بر اين اساس در پژوهش‌هاى سياسى - دينى، بررسى و پژوهش درباره احكام صادره از معصومين مى‌تواند داراى آثار و نتايج سازنده‌اى باشد. بدين منظور در كتاب بازشناسى احكام صادره از معصومين‌عليه السلام به اين مهم در خلال چهار فصل پرداخته شده است. مباحث اين كتاب عبارت است از: تعريف و اقسام حكم، مناصب و شؤون رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم و ائمه‌عليهم السلام، جلوه‌هايى از شؤون ولايى معصومين‌عليهم السلام، و فقها و مناصب آنان.
٥. پژوهشى در انديشه سياسى نائينى، سيد جواد ورعى، قم: دبيرخانه مجلس خبرگان رهبرى، ١٣٨٢ ص ١٧٦.
حضور عالمان برجسته شيعى در نهضت مشروطه از مسائل مهم در خور پژوهش است؛ به ويژه آنكه برخى از آنان در دفاع از مشروطه و برخى ديگر در مخالفت با آن به تلاش علمى و عملى برخاستند. علامه ميرزا محمد حسين نائينى، هرچند از عالمان طراز اول نهضت مشروطه نبود، اما نگارش تنبيه الامة و تنزيه الملّة كه از سوى دو تن از مراجع نجف، خراسانى و مازندانى، تأييد شده - موجب گرديد كه نائينى يكى از رهبران مذهبى مشروطه و اثر او در زمره مهم‌ترين منابع در دفاع از حكومت مشروطه به شمار آيد. در اين پژوهش مهم‌ترين موضوعات مطرح در انديشه سياسى نائينى مورد بحث قرار گرفته و با ديدگاه مشروعه خواهان و مشروطه خواهان مقايسه شده است. همچنين بر اين نكته تأكيد شده كه نائينى فقيهى وارسته، مبتكر و داراى مبناست و در تحليل افكار و آراى او نمى‌توان مبانى فكرى او را ناديده گرفت. اگر متشابهاتى در آثار او به چشم مى‌خورد، بايد به محكمات برگردانده شود.
٦. پيشينه نظريه ولايت فقيه، مصطفى جعفرپيشه، قم: دبيرخانه مجلس خبرگان رهبرى، ١٣٨٠، ص‌٢٨٠.
يكى از ابعاد عمده موضوع ولايت فقيه، پيشينه اين نظريه در دوره‌هاى مختلف فقه شيعه است. اين تحقيق با بررسى منابع فقهى و آراى فقها و تنظيم آن در هفت دوره، نشان مى‌دهد كه سابقه نظريه ولايت فقيه به نخستين مراحل شكل‌گيرى فقه شيعه بر مى‌گردد و پس از آن نيز همواره مورد توجه فقهاى شيعه بوده است.
٧. چالش‌هاى فكرى نظريه ولايت فقيه، مصطفى جعفرپيشه، قم: بوستان كتاب قم، ١٣٨١، ص‌١٩١.
نظريه ولايت فقيه مبناى نظام جمهورى اسلامى و انديشه سياسى بنيان‌گذار آن به حساب مى‌آيد كه در عين ريشه‌دار بودن آن در فقه شيعه، طرح مجدد آن از سوى امام خمينى‌رحمهم الله چالش‌هايى را در عرصه فكر و انديشه ايجاد كرده است. اين تحقيق عمدتاً به شبهات و پرسش‌هايى پاسخ مى‌دهد كه موضوع ولايت فقيه، به مثابه تنها نظريه رايج و فراگير فقه شيعه در باب دولت، با آن روبه‌رو است. محقق، پرسش‌ها و شبهه‌هاى مورد بحث را در اين سه بخش بررسى كرده است: مفهوم ولايت، موضوع «انتصاب» و موضوع مديريت فقهى و شبهات موجود در سازگارى يا ناسازگارى آن با مديريت علمى.
٨. حاكميت سياسى معصومان‌عليه السلام، محمدعلى رستميان، قم: دبيرخانه مجلس خبرگان رهبرى، ١٣٨١، ص ٣٣٢.
حاكميت سياسى از عناوين مطرح در علم سياست است كه در مباحث مربوط به دولت و حكومت اهميت ويژه‌اى دارد. حاكميت سياسى معصومان‌عليه السلام به معناى رابطه آنان با جامعه در اداره آن و اقتدار براى قانون‌گذارى و اجراى قانون مى‌باشد. اين كتاب در چهار فصل سامان يافته است و مباحث آن عبارت است از: مفهوم حاكميت سياسى و عناوين مقارن، حاكميت سياسى پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم و امامان‌عليه السلام از نگاه قرآن و احاديث و سيره آنان در حاكميت سياسى.
٩. حقوق و وظايف شهروندان و دولتمردان، سيد جواد ورعى، قم: دبيرخانه مجلس خبرگان رهبرى، ص ٥٩٢.
حقوق و وظايف متقابل شهروندان و دولتمردان در نظام سياسى اسلام، جايگاهى خطير و اهميتى فراوان دارد، كه تبيين آن در جامعه اسلامى از يك سو برجستگى‌هاى مكتب الهى - سياسى اسلام را در مقايسه با مكاتب بشرى نشان مى‌دهد و از سوى ديگر زمينه آشنايى بيشتر مردم و مسؤولان را با حقوق و وظايفشان فراهم مى‌سازد. اين كتاب در دو بخش تنظيم شده است: بخش نخست، عهده دار بيان و تحليل حقوق و وظايف شهروندان جامعه اسلامى مى‌باشد و بخش دوم، از حقوق و وظايف دولتمردان و مسؤولان حكومت اسلامى بحث كرده است.
١٠. حكمتِ حكومت فقيه (پاسخ به شبهات در مورد حكومت دينى)، حسن ممدوعى، قم: دفتر تبليغات اسلامى، ١٣٨١، ص ٢٢٨.
حكومت فقيه دستاورد مهم زيربنايى انقلاب اسلامى است كه پس از چهارده قرن در جامعه‌اى اسلامى حاكميت يافت و در برابر مكاتب سياسى غرب قد علم كرد. در مطالعات و تحقيقات مختلفى كه درباره حكومت دينى انجام گرفته، شبهاتى در خصوص ولايت فقيه مطرح گرديده كه براى رفع اين شبهات و قوام بخشيدن به انديشه ولايت فقيه، مطالعه و تحقيق عميق در اين باره ضرورى است. حكمتِ حكومت فقيه تحقيقى است درباره مبانى دينى حكومت فقيه و ضرورت تشكيل آن در جامعه اسلامى، كه به مسائل و شبهات مطرح در اين خصوص نيز پاسخ گفته است. مباحث اين كتاب در شش فصل تحت اين عناوين سامان يافته است. دين، مفهوم ولايت در فقه، حكومت دينى، ضرورت تشكيل حكومت دينى، سابقه تاريخى ولايت فقيه و بررسى مسائل مطرح شده پيرامون ولايت فقيه.
١١. دين و دولت در انديشه اسلامى، محمد سروش محلاتى، قم: دفتر تبليغات اسلامى، ١٣٧٨، ص ٧٢٧.
تبيين نظام حكومتى اسلام و مبانى آن ضرورتى است كه پس از استقرار نظام جمهورى اسلامى پديدار شد و محققان و دانشوران را به مطالعه و بررسى آن فرا خواند. دين و دولت در انديشه اسلامى، در اين راستا، با نگرشى جامع، نظام حكومتى اسلام و مبانى آن را مورد كاوش قرار داده است. نويسنده در اين اثر، بر آن است تا رابطه دين و دولت، ديدگاه اسلام درباره حكومت، خاستگاه دولت، شرايط حاكم در انديشه اسلامى و اختيارات دولت اسلامى را تبيين كند.
١٢. شريعت و حكومت، سيد محمدمهدى موسوى خلخالى، قم: دفتر تبليغات اسلامى، ١٣٧٧، ص ١٧٥.
در اسلام، سياست عين ديانت است و ديانت عين سياست، و حكومت و سياست كشوردارى جزء «تشريع» اسلامى است نه جداى از دين اسلام؛ حكومت اسلامى بر پايه «تشريع الهى» و «اصل ولايت» پى‌ريزى شده است. پيروى از ولى فقيه، علاوه بر دلايل نقلى، دليل عقلى نيز دارد. در اين كتاب، به سؤالات و شبهاتى كه درباره حكومت اسلامى و ولايت فقيه طرح شده، در چهار بخش پاسخ داده شده است: اصل تشريع حكومت اسلامى، مشروعيت حكومت فقيه در عصر غيبت، ولايت فقيه از ديدگاه روايات و ارتباط جمهورى با ولايت.
١٣. مبانى حاكميت در قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران، حسين جوان آراسته، قم: دبيرخانه مجلس خبرگان رهبرى، ١٣٨٣، ص ٢٨٨.
پژوهش حاضر در جهت تبيين «حاكميت» و «مبانى» آن در نظام اسلامى ايران و براساس قانون اساسى نگارش يافته است. اين اثر در سه محور به بررسى مبانى حاكميت دينى، مبانى حاكميت ملى و رابطه ميان آنها مى‌پردازد و با رويكردى فقهى - حقوقى اصول مربوط به حاكميت در قانون اساسى را مورد توجه قرار مى‌دهد. نگرش ابتكارى اين پژوهش مى‌تواند براى دانشجويان و دانش آموختگان حقوق به ويژه حقوق عمومى مفيد باشد.
١٤. مديريت از منظر كتاب و سنت، سيد صمصام الدين قوامى، قم: دبيرخانه مجلس خبرگان رهبرى، ١٣٨٣، ص ٥٢٥.
از مقولات اصلى حكومت اسلامى، مديريت اسلامى است كه كشف و اجراى دقيق آن مايه كارآمدى نظام دينى خواهد بود. پارادايم مديريت اسلام محصول تعامل مديريت عقلايى با آموزه‌هاى دينى است؛ آموزه‌هايى كه بيانگر ارزش‌ها و روش‌هاى مديريتى هستند و در پرتو مديريت رحمانى (مديريت خداوند) و مديريت‌هاى نبوى و علوى در مدينه و كوفه به دست آمده‌اند. اعتماد اين نوشتار در پردازش اين پارادايم بر قابليت دو منبع نورانى و غنى وحى عصمت در پاسخ گويى به مسائل مديريتى است؛ همان قابليتى كه بارها در پاسخ‌گويى به مسائل اعتقادى، اقتصادى، قضايى و جهادى و... نشان داده شده است و دانشمندان اسلامى با طرح سؤوالات خود از اين دو منبع عظيم جواب خود را گرفته‌اند.
١٥. مفاهيم اساسى نظريه ولايت فقيه، مصطفى جعفرپيشه، قم: دبيرخانه مجلس خبرگان رهبرى، ١٣٨٠، ص ١٤٤.
نظريه ولايت فقيه، داراى مفاهيم اساسى‌اى است كه پيش از بحث در اين نظريه، به عنوان مبادى و نقاط كليدى موضوع، بايد بررسى گردد و تصور درست و روشنى از آنها ارائه شود. اين كتاب در اين راستا در سه فصل سامان يافته است: مفهوم ولايت فقيه، مفهوم انتصاب و مفهوم فقاهت.
١٦. منابع قانون‌گذارى در اسلام، سيف الله صرامى، قم: بوستان كتاب قم، ١٣٨٣، ص ٣٠٤.
حكومت اسلامى، حكومت قانون است و قانون از ديدگاه اسلامى منابع خاص خود را دارد؛ همچنان كه تنظيم قوانين مناسب براى پاسخ‌گويى به نيازهاى انسان و اداره مجتمع بشرى، چارچوب و روش خاص خودش را داراست. پژوهش حاضر به ارائه آن دسته از منابع و مصادرى پرداخته كه در قانون‌گذارى براى اداره جامعه و حكومت اسلامى مى‌تواند به كار آيد. اين كتاب شامل مقدمه و دو بخش است كه در بخش اول درباره «زمينه‌هاى شناخت و بررسى اعتبار منابع قوانين جامعه و حكومت در اسلام» و در بخش دوم «اعتبار منابع قوانين اداره جامعه و حكومت در اسلام» بحث شده است. آثار پايان يافته‌
١. امر به معروف و نهى از منكر، محمد رحمانى؛
٢. بررسى مباحث حكومت اسلامى در سال‌هاى ١٣٢٠ - ١٣٥٧، رسول جعفريان؛
٣. منصب امامت جمعه در حكومت اسلامى، مصطفى جعفرپيشه؛
٤. پاسخ به برخى پرسش‌ها درباره مجلس خبرگان. در اين طرح قريب صدو پنجاه پرسش پاسخ داده شده است؛
٥. مبانى و مستندات قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران به روايت قانون‌گذار، سيد جواد ورعى.
هدف از اين طرح جمع آورى آثار مكتوب اعم از نشريات، جزوات، كتب، مطبوعات و اسناد مربوط به تدوين و بازنگرى قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران براى استفاده پژوهشگران است. در طرح حاضر كارهاى زير انجام گرفته است:
١. مراجعه به مراكز و مؤسسات متعدد و جمع آورى چند هزار صفحه سند؛
٢. تهيه آرشيو روزنامه‌ها، هفته نامه‌ها و ماهنامه‌هايى كه گروه‌هاى مختلف در سال ١٣٥٨ منتشر كرده‌اند به همراه استخراج فهرست مطالب مربوط به تدوين قانون اساسى؛
٣. انجام گفت و گو با تنى چند از اعضاى مجلس خبرگان قانون اساسى و شوراى بازنگرى قانون اساسى. آثار در دست تحقيق‌
١. آزادى‌هاى اجتماعى و سياسى در جامعه اسلامى، محمد سروش محلاتى؛
٢. شيوه رهبرى امام خمينى، سيد صمصام الدين قوامى؛
٣. دولت و امنيت، سيد مهدى موسوى كاشمرى؛
٤. دين و سياست، محمدمهدى بهداروند؛
٥. سيره سياسى امام على‌عليه السلام در برخورد با جريان‌هاى سياسى، سيف الله صرامى؛
٦. مبانى فقهى حقوقى مجلس خبرگان، محمد جواد ارسطا؛
٧. وظايف و اهداف حكومت در اسلام، محمدعلى رستميان. نشان‌هاى علمى‌
١. برگزيده كتاب سال جمهورى اسلامى‌
١. آزادى، عقل و ايمان، محمد سروش محلاتى، ١٣٨٢.
٢. حقوق و وظايف شهروندان و دولتمردان، سيدجواد ورعى، ١٣٨٢.
٢. برگزيده كتاب سال حوزه‌
١. آزادى عقل و ايمان، محمد سروش محلاتى، ١٣٨٢.
٢. انديشه‌هاى سياسى محقق نراقى، محمدصادق مزينانى، ١٣٨٢.
٣. چالش‌هاى فكرى نظريه ولايت فقيه، مصطفى جعفرپيشه، ١٣٨٢.
٤. حاكميت سياسى معصومان‌عليه السلام، محمدعلى رستميان، ١٣٨٢.
٥. حقوق و وظايف شهروندان و دولتمردان، سيد جواد ورعى، ١٣٨٢.
٦. دين و دولت در انديشه اسلامى، محمد سروش محلاتى، ١٣٧٩.
٣.برگزيده دبيرخانه دين‌پژوهان كشور
١. آزادى، عقل و ايمان، محمد سروش محلاتى، ١٣٨١.
٢. حقوق و وظايف شهروندان و دولتمردان، سيدجواد ورعى، ١٣٨٢.
٣. دين و دولت در انديشه اسلامى، محمد سروش محلاتى، ١٣٧٨.
٤. مديريت از منظر كتاب و سنت، سيدصمصام الدين قوامى، ١٣٨٢.
٥. منابع قانون‌گذارى در اسلام، سيف‌الله صرامى، ١٣٨٢.پي نوشت : ١) نام پيشين اين مركز پژوهشى «مركز تحقيقات علمى دبيرخانه مجلس خبرگان رهبرى» بوده؛ اما از مرداد ١٣٨٣ با توجه به ابلاغ ساختار جديد به «مركز تحقيقات حكومت اسلامى» تغيير نام يافت.٢) آدرس سايت: WWW. nezam.org