پژوهش های قرآنی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٥ - کتاب شناسى تفاسیر قرن چهاردهم - هاشم زاده محمدعلى

کتاب شناسى تفاسیر قرن چهاردهم
هاشم زاده محمدعلى

بیش از چهارده قرن از نزول آخرین کتاب آسمانى مى گذرد، اهتمام به این کتاب جاودانه ومهم تر ازآن تفسیر و تبیین معارف وحى از صدر اسلام تا کنون پیشینه دارد. عالمان ومفسران، از نخستین سده هاى اسلام تاکنون، هریک با نگرشى و از زاویه اى ویژه به قرآن نگریسته اند وبه شرح و تبیین آن به فراخور حال و بضاعت خویش دست یازیده اند. فنّ تفسیر از عصر صحابه و تابعان و تابعان آنان تاکنون دوره هاى گوناگونى را پشت سرنهاده و با شیوه هاى فقهى، نقلى، عقلى، علمى، فلسفى، کلامى، اخلاقى، تربیتى، ادبى، بلاغى، اجتماعى، طبیعى و… دنبال شده است.
تلاش دانشمندان درعصر تألیف، میراثى ارجمند و غنى براى پیشینیان به یادگار گذاشته است وسرانجام در قرن چهاردهم، تفسیر قرآن به اوج شکوفایى و گستردگى خود رسیده است وتحوّل و پیشرفتى چشمگیر درسنجش با سده هاى پیشین یافته است. مهم ترین محورهاى این پیشرفت بدین قرار هستند:
١. تحول درنظام تفسیر نویسى.
٢. تحول در نگرش به قرآن و آفرینش فضاهاى تازه وچشم اندازهاى نوپیدا دراین راستا.
٣. طرح موضوعات روزآمد و مورد نیاز درمقوله هاى سیاسى، فرهنگى، اجتماعى و….
٤. تکامل وجامعیت روشهاى تفسیرى.
٥. فراوانى و فراگیرى درعرصه اندیشه ها و باورها.
کتابشناسى تفاسیر قرن چهاردهم به معرفى بیش از هشتصد عنوان مى پردازد. با اذعان به این که به دلیل در دست نبودن منابع کتاب شناسى قرن چهاردهم از کشورهاى گوناگون، بویژه در دهه هاى اخیر، شاید آنچه ارائه شده است، نیمى یا کم تر ازآنچه تألیف شده است، باشد.
به امید آن که درآینده دیگر آثار تفسیرى و قرآن پژوهى قرن چهاردهم را شناسایى کنیم و به علاقه مندان عرضه بداریم.
دراین کتابشناسى بیش از دو هزار جلد کتاب با رعایت روش ارجاعات، شناسانده شده است وآگاهیهاى بایسته دراین زمینه عرضه شده است.
عنوانهاى معرفى شده در پنج بخش عرضه مى شود:
الف. تفسیرهاى کامل قرآن که به روش ترتیبى یا موضوعى یا توضیح الفاظ و غریب القرآن یا اعراب و بیان به تفسیر قرآن پرداخته اند.
ب. تفسیرهاى ناتمام که تفسیر قرآن را به پایان نرسانده اند. این بخش، تفسیرهاى یک یا چند جزء، تفسیرهاى پراکنده که بخشى از قرآن را تفسیر کرده اند و کتابهایى را که به تفسیر آیات پیرامون یک موضوع پرداخته اند نیز دربرمى گیرد.
ج. تفسیر سوره هاى قرآن که به تفسیر یک سوره یا چند سوره مشخص پرداخته اند.
د. کتابهایى که به تفسیر یک آیه یا چند مشخص پرداخته اند.
هـ. تفاسیر نامشخص، که مقدار تفسیر شده درآن روشن نیست.
برخى از تفاسیر قرن چهاردهم درمیان امّت اسلامى مورد استقبال و توجه شایانى قرار گرفته است. وبرخى بارها و بعضاً دهها بار به چاپ رسیده اند، چنانکه برخى ازاین تفاسیر به زبان یا زبانهاى دیگرى نیز ترجمه شده یا تلخیصها و فهرستهاى موضوعى و راهنماهاى فنى و برنامه هاى رایانه اى براساس آن تنظیم شده است.
از مهمترین تفسیرهاى این سده درمیان اهل سنت از تفاسیر زیر مى توان نام برد:
تفسیر المنار، نوشته محمد رشیدرضا و تقریرات شیخ محمد عبده.
تفسیر فى ظلال القرآن، اثر سید محمد قطب،
تفسیرالمنیر، تأیف دکتر وهبة زحیلى.
تفسیر الاساس، نوشته سعید حوّى و…
نیز درمیان تفاسیر شیعى، عنوانهاى زیر با رویکرد و اقبال فراوان ترى روبه رو شده اند:
المیزان فى تفسیر القرآن، نوشته علامه سید محمد حسین طباطبایى،
تفسیر نمونه تألیف آیت اللّه ناصر مکارم شیرازى وگروهى از محققان،
الفرقان فى تفسیر القرآن، اثر دکتر محمد صادقى و…
چند نکته:
١. عنوانهاى شناسانده شده درهر بخش به ترتیب الفبا آورده مى شود.
٢. آگاهیهاى داده شده عبارتند از عنوان کتاب، زبان، نام مؤلف، تاریخ تولد و درگذشت او (در صورت به دست آمدن)، مذهب نویسنده، وضعیت نشر، محل انتشار، ناشر، تاریخ نشر، شمار جلدها و شمار صفحه ها، توضیح محتواى کتاب درصورت نارسا بودن عنوان، فروست، اشاره به دیگر چاپها و سرانجام منبع مورد استفاده در شناساندن کتاب.
٣. دراین کتابشناسى موضوعاتى مانند: آیات الاحکام، آیات نازله در شأن أهل بیت(ع) و قصص قرآن،به دلیل این که در کتابشناسى هاى جداگانه پیش تر شناسانده شده اند، آورده نشده اند..
٤. ملاک درآوردن کتابها درگذشت نویسنده در قرن چهاردهم بوده است. بنابراین عنوانهایى که نویسندگان در آنها پس از سال ١٣٠٠ درگذشته اند آورده شده اند گرچه خود کتاب در پیش ازآن تألیف شده باشد.
٥. کتابهایى که در قرن پانزدهم هجرى یعنى در هفده سال اخیر تألیف شده یا به چاپ رسیده اند دراین مجموعه آورده شده اند.
٦. کتابهایى که در کتابخانه تخصصى مرکز فرهنگ ومعارف قرآن موجود است، با علامت * مشخص شده است.

بخش نخست: تفسیرهاى کامل قرآن
١. احسن التفاسیر (اردو)، سید احمد حسن محدث دهلوى، ١٢٥٨ ـ ١٣٣٨، سنى، لاهور: مکتبة السلفیة، ١٣٧٩. *
٢. الاساس فى التفسیر (عربى) سعید حوّى، سنّى، قاهره: دارالسلام، چاپ اوّل، ١٤٠٥ ـ دوّم ١٤٠٩ ـ سوّم ١٤١٢، ١١ جلد، ٦٧٩٩ ص. *
٣. اسرار التّنزیل (عربى)، حسین بن باقر بروجردى، م ١٣٢٠، شیعه، این اثر تفسیر تمام قرآن و تلخیص تفسیر کبیر مؤلف است که خود به تلخیص آن پرداخته است. (الذریعه ٢/٤٣؛ دائرة المعارف تشیّع ٤/٥٦١)
٤. اضواء البیان فى ایضاح القرآن بالقرآن (عربى)، محمدامین بن محمد المختار الجکنى الشنقیطى، ١٣٢٥ ـ ١٣٩٣، مالکى، بیروت، عالم الکتب، ٩ جلد + یک جلد فهارس. *
٥. اضواء على متشابهات القرآن (عربى)، خلیل یاسین، شیعه، بیروت: دار ومکتبة الهلال، چاپ دوّم، ١٩٨٠، ٢ جلد، ٣٤٨ « ٣٧٥ ص. (تفسیر آیات متشابه به ترتیب سور قرآن به صورت سؤال وجواب، درچاپ اوّل ١٦٠٠ سؤال وجواب ودرچاپ دوم ١٦٥١ سؤال وجواب). *
٦. اطیب البیان فى تفسیرالقرآن (فارسى)، سید عبدالحسین طیب، ١٣١٢ ـ ١٤١١، شیعه، تهران: کتابفروشى اسلام، ١٣٩٣ ق، ١٤ جلد *
٧. الاکلیل على مدارک التّنزیل ـ حاشیه مدارک التّنزیل (عربى) محمد عبدالحقّ اللّه آبادى، ١٢٥٢ ـ ١٣٣٣، حنفى، هند: مطبع الکیل المطابع، ١٣٣٠، این اثر شرح وحاشیه مدارک التنزیل وحقائق التّأویل عبداللّه بن احمد نسفى م ٧٠١ مى باشد. *
٨. الفیة التّفسیر (عربى) حسین على دحلى، سنى، دمشق: دارالحکمة، چاپ اوّل، ١٤١٠، ٨٨ ص. (هزاربیت در تفسیر بعضى آیات از اوّل تا آخر قرآن). *
٩. الامثل فى تفسیر کتاب اللّه المنزل(عربى) ناصرمکارم شیرازى با همکارى محمد رضا آشتیانى، محمد جعفر امامى، داود الهامى، اسد اللّه ایمانى، عبد الرّسول حسنى، سید حسن شجاعى، سید نورالدین طباطبایى، محمود عبداللهى، محسن قرائتى و محمد محمدى، بیروت: مؤسسة البعثة، چاپ اوّل، ١٤١٣ق. عنوان اصلى: تفسیر نمونه، مترجمین: محمد على آذرشب ـ محمد رضا آل صادق ـ خالد توفیق عیسى ـ سید محمد هاشمى ـ قصى هاشم فاخر ـ اسد مولوى. ناشر دیگر: قم، دفتر نشر اسلامى (جامعه مدرّسین) تنها ٢ جلد اوّل. *
١٠. انوار درخشان درتفسیر قرآن (فارسى)، سید محمد حسینى همدانى، م ١٣٧٥ ش، قم: چاپخانه علمیه ـ تهران: انتشارات لطفى، ١٣٥٨.
١١. اوضح التفاسیر (درحاشیه قرآن)، (عربى) محمد محمد عبدالطیف الخطیب، سنى، قاهره، المکتبة التجاریة الکبرى، چاپ پنجم، ١٣٧٥ ق، ٥٥٩ ص، ناشر دیگر: قاهره، مطبعة الاستقامة، چاپ هفتم، ١٩٦٩م، ٧٦٦ ص.*
١٢. ایسر التفاسیر (عربى)، اسعد محمد حومد، سنى، دمشق: مؤلف، ١٩٩٠م، ٢ جلد رحلى، مصحح: محمد متولى الشعراوى، احمد حسن مسلم. *
١٣. أیسرالتّفاسیر (عربى) عامراحمد الشریف، سنى، بیروت: دارالعلم للملایین، چاپ اوّل، ١٩٩م٣، ٦٦٥ ص. *
١٤. أیسر التفاسیر للکلام العلى الکبیر و بهامشه نهرالخیر (عربى) ابوبکر جابرالجزائرى، سنى، قاهره: دارالسلام، چاپ چهارم، ١٤١٢ق، ٥ جلد.
١٥. بدع التفاسیر (عربى)، عبدالله بن الصّدیق الغمارى، سنى، قاهره: دارالکتب، ١٤١٢ق، ١٨٤ ص. (بیان خطاها درتفاسیر به ترتیب از اوّل تا آخر قرآن)
١٦. برگزیده تفسیر نمونه (فارسى) ناصرمکارم شیرازى ودیگران، شیعه، تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ اوّل، ١٣٧٤، ٥ جلد، تلخیص کننده: احمد على بابائى. *
١٧. بیان السعادة فى مقامات العبادة (عربى)، سلطان محمد الجنابذى (گنابادى) ملقب به سلطان علیشاه، ١٢٥١ ـ ١٣٢٧، شیعه، بیروت: مؤسسه الاعلمى للمطبوعات، چاپ دوّم، ١٤٠٨ق، ٤ جلد، ناشران دیگر: تهران: مطبعه دانشگاه، ١٣٥٨، ٤ جلد و نیز تهران، چاپ سنگى، ١٣١٤ق، ٢ جلد در ١ مجلد. *
١٨. البیان فى تفسیرالقرآن ـ تفسیرخراسانى (عربى) سید میرزا هادى خراسانى حائرى، ١٢٩٧ ـ ١٣٦٨، شیعه. این تفسیر تکمله تفسیر قمى است. مؤلّف داراى دوتفسیر دیگر (تفسیرالکبیر ـ تفسیر الوسیط) مى باشد. (دائرة المعارف تشیّع ٤/٥٦٧)
١٩. البیان فى شرح غریب القرآن، قاسم آل محیى الدین جامعى عروضى نجفى، نجف: ١٣٧٤، ١٦٨ + ٢١٣ ص. مصحح: مرتضى الحکمى.
* بیان القرآن ــــــــــ مکمل بیان القرآن
٢٠. بیان قرآن براساس تفسیرالمیزان (فارسى) گردآورنده: محمد ثنائى شعار، شیعه، تهران: دفتر نشر فرهنگ قرآن، چاپ اول، ١٣٦٤ ـ ج ١، ٣٥٦ ص. ج ٢، ٣٣٦ ص. *
٢١. بیان المعانى على حسب ترتیب النّزول (عربى)، سید عبدالقادر ملاحویش آل غازى العانى، حنفى، دمشق: مطبعة الترقى، ١٣٨٢ق، تألیف ١٣٥٥، ١٢ جزء در ٦ مجلد.*
٢٢. التبیان فى تفسیر غریب القرآن (عربى) میرزا على بن میرزا محمد حسین شهرستانى حائرى، م ١٣٤٤، شیعه، (این اثر در معجم المفسرین به نام على بن محمد الحسینى المرعشى به نقل از الذریعه (١/ ٢٠٧) ذکر شده که صحیح آن در (٣/ ٣٣١) وبا نام شهرستانى است نه مرعشى. وى درجاى دیگر همین اثر را براى شهرستانى ذکر مى کند که گویا هر دو عنوان یکى هستند.)
٢٣. التبیان فى معانى القرآن (فارسى)، سید حسین بن نصر اللّه الحسینى الموسوى عرب باغى، م ١٣٦٩ ق، ١ جلد. (دائرالمعارف تشیّع ٤/ ٥٦٨؛ الذریعه ٢٦/ ١٥١)
٢٤. التبیین فى شرح آیات المواعظ والبراهین (فارسى) میرزا ابوتراب قزوینى شهیدى، ١٢٧٨ ـ ١٣٥٧ق، شیعه، ٥ جلد، (دائرة المعارف تشیع ٤/ ٥٦٩؛ الذریعه ٢٦/١٥١)
٢٥. تدبّر قرآن (اردو) امین احسن اصلاحى، سنى، لاهور: فاران فاوندیشن، چاپ پنجم، ١٤١٣ق، (تاریخ مقدمه ١٤٠٣ق)، ٩ جلد.*
٢٦. ترجمان القرآن ـ باقیات ترجمان القرآن (اردو)، احمد بن خیرالدین مولانا ابوالکلام آزاد، ١٣٠٢ یا ١٣٠٥ ـ ١٣٧٧ یا ١٣٧٩ق)، سنى، لاهور: مکتبة اشاعت ادب، ١٩٦٣، ٣ جلد (باقیات ترجمان القرآن جلد سوّم ترجمان القرآن مى باشد.) درمعجم المفسرین (١/ ٣٦) براى ابوالکلام آزاد تفسیرى در ١٥ جزء به زبان اردو ذکر مى کند که گویا صحیح نیست. ابوالکلام آزاد داراى آثار تفسیرى دیگر از جمله: تفسیر سوره فاتحه، تفسیر سوره کهف، ذوالقرنین و… مى باشد. (دائرة المعارف بزرگ اسلامى ١/ ٣١٤؛ تفسیر وتفاسیر جدید ١٩٣)
٢٧. ترجمان القرآن (انگلیسى) مولانا ابوالکلام آزاد (١٣٠٢ ـ ١٣٧٧ق)،لاهور: آکادمى سندساگار، مترجم از اردو: سید عبداللطیف، ٣ جلد.
٢٨ ـ ٢٩. ترجمه المیزان فى تفسیر القرآن (فارسى)، سید محمد حسین طباطبایى، ١٣٢١ ـ ١٤٠٢ق، شیعه، قم: دارالعلم، (تهران: انتشارات محمدى، ٤٠ جلد که١٠ جلد اول از سوى دارالعلم و ٣٠ جلد بعد از سوى انتشارات محمدى منتشر شده )، مترجمان: سید محمد باقر موسوى همدانى، محمد تقى مصباح یزدى، عبدالکریم نیرى بروجردى، محمد رضا صالحى کرمانى، سید محمد خامنه اى، محمد جواد حجتى کرمانى، محمد على گرامى قمى، ناصرمکارم شیرازى. *
ناشر دیگر این ترجمه (باهمین مترجمان) تهران: بنیاد علمى وفکرى علامه طباطبایى با همکارى مؤسسه نشر فرهنگى رجاء و مؤسسه امیرکبیر، چاپ اوّل، ١٣٦٣، دوّم ١٣٦٤ در ٢٠ جلد (ترجمه هردوچاپ ٤٠ جلدى و ٢٠ جلدى براساس و برابر با متن عربى چاپ دارالکتب تهران مى باشد.)
٣٠. ترجمه المیزان فى تفسیرالقرآن (فارسى). سیدمحمد حسین طباطبایى، ١٣٢١ ـ ١٤٠٢ق، شیعه، قم: دفتر انتشارات اسلامى (جامعه مدرسین حوزه علمیه قم) چاپ اوّل، ١٣٦٣ تا ١٣٦٧، ٢٠ جلد، ترجمه کامل هر٢٠ جلد (بنابر سفارش مرحوم علامه طباطبایى) از سوى آقاى سید محمد باقر موسوى همدانى انجام شده است. ترجمه این چاپ برابر با متن عربى چاپ بیروت از سوى مؤسسه اعلمى ونیز چاپ قم: دفتر نشر اسلامى (جامعه مدرسین) مى باشد. *
٣١. تفسیر آسان، منتخب از تفاسیر معتبر (فارسى) محمد جواد نجفى، شیعه، تهران کتابفروشى اسلامیه، ١٣٥٧ به بعد، ١٨ جلد.*
٣٢. تفسیر اثنى عشرى (فارسى) حسین بن احمد الحسینى الشاه عبدالعظیمى، ١٣١٨ ـ ١٣٨٤ ق، شیعه، تهران: انتشارات میقات، چاپ اوّل، ١٣٦٣ ـ ١٣٦٤، ١٤ جلد.
٣٣. تفسیراحسن الحدیث (فارسى) سید على اکبر قرشى، تهران: بنیاد بعثت، ١٣٦٦ ـ ١٣٧١، ١٢ جلد، جلد اوّل و دوّم این تفسیر ابتدا با عنوان تفسیر ممتاز منتشر شد. *
٣٤. تفسیر اختریه (اردو) اختر محمد، سنى، کویته: مکتبة رشیدیه، ٦ جلد *
٣٥. تفسیر الاعقم (عربى) احمد على محمد على الاعقم الاندلسى، صنعا (یمن): دارالحکمة الیمانیه، چاپ اوّل، ١٤١١ ق، ٨٥١ص. *
٣٦. تفسیر انوار النجف فى اسرار المصحف (اردو) حسن بخش جارا، شیعه، پیشاور: مکتبة انوار النجف، دریاخان، ١٩٨٢ به بعد، ١٥ جلد. *
٣٧. تفسیر البراعم المؤمنه (عربى) محمد موفق سلیم، سنى، ریاض: دارالهدى، چاپ اول، ١٤١٣ق، ٣٠ جلد. *
٣٨. تفسیر بروجردى ـ تفسیر الکبیر (عربى). حسین بن باقر بروجردى م ١٣٢٠، چند مجلد (الذریعه ٢/٤٣؛ دائرة المعارف تشیع ٤/ ٥٦١)
٣٩. تفسیر البصائر (عربى) یعسوب الدین رستگار جویبارى، قم : ١٤٠٣ به بعد، ٦٠ جلد، البته بعضى از جلدها هنوز منتشر نشده تنها جلدهاى ١ و ٣١ تا ٣٤ و نیز ٤١ تا ٦٠ منتشر شده است.*
٤٠. تفسیر بهائى (فارسى و عربى)، بهاء الدین هندى (زنده در ١٣٠١)، شیعه، ٢ جلد، جلد اوّل به همراه تفسیر لوامع التنزیل درسال ١٣٠١ در هندوستان چاپ گردیده است.(دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٥٩)
٤١. تفسیر التحریر والتنویر ـ تحریر المعنى السدید و تنویر العقل الجدید (عربى) محمد طاهربن عاشور، ١٢٩٦ ـ ١٣٩٣ق، سنى مالکى، لیبى: الدار الجماهیریه ـ تونس: الدّار التونسیة، ٣٠ جلد، جلد ١ و ٢ در قاهره: مطبعة عیسى البابى الحلبى، ١٣٨٤ منتشر گردیده ونیز تفسیر سورة الفاتحة وجزء عمّ از مؤلف در تونس: دارالکتب الشرقیه، ١٩٥٦، ٣٧٨ ص.
٤٢. تفسیر تربتى خراسانى (فارسى ـ عربى)، على اکبر تربتى خراسانى م ١٣٣١. (الذریعة ٤/ ٢٩٤)
٤٣. تفسیر تقریب القرآن الى الاذهان (عربى) سیدمحمد الحسینى الشیرازى، متولد ١٣٤٧ ق، شیعه، بیروت: مؤسسة الوفاء، چاپ اوّل، ١٤٠٠ ق، ٣٠ جزء در ١٠ مجلّد. *
٤٤. تفسیر ثنائى (اردو) ثناء اللّه امرتسرى، سنى، لاهور، اداره ترجمان السنة، چاپ دوّم، ١٩٧١ م، ٣ جلد. * تفسیر جابرى ــ تفسیر حسن *
٤٥. تفسیرجامع (فارسى) سید ابراهیم بروجردى، شیعه، تهران: انتشارات کتابخانه صدر، [ اتمام تفسیر] ١٣٤٠، ٧ جلد، این تفسیرگردآورى شده از تفسیر امام حسن عسگرى، تفسیر عیاشى وکتب اخبار معتبر، به انضمام ترجمه تفسیر على ابن ابراهیم قمى مى باشد.
٤٦. تفسیرجواهر القرآن (اردو) مولاحسین على م ١٣٦٣ هـ، سنى، راولپندى: کتب خانه رشیدیه، ٣ جلد، با اضافات: غلام اللّه خان. *
٤٧. التفسیرالحدیث للسور مرتبة حسب النّزول (عربى)، محمد عزة دروزه، ١٣٠٥ ـ بعد از ١٤٠٠، سنى، قاهره: داراحیاء الکتب العربیه ـ عیسى البابى الحلبى، ١٣٨١ ق، ١٢ جلد، (برحسب ترتیب نزول قرآن) *
٤٨. التفسیرالحدیث للقرآن الکریم (عربى) حافظ عیسى عمار، سنى، قاهره: مطبعة البابى الحلبى، چاپ اوّل ١٣٧٩، ٢ جلد در ١ مجلّد، ٤١٠ « ٣٧٠ ص، (تفسیر تمام قرآن درحاشیه قرآن) *
٤٩. تفسیرخسروى (فارسى) علیرضا میرزا خسروانى، ١٣١٠ ـ ١٣٨٦، شیعه، تهران: کتابفروشى اسلامیه، ١٣٩٠ به بعد. *
٥٠. تفسیرالخطیب المکى (عربى) سید عبدالحمید الخطیب، م ١٣٨١، دمشق: دارالفکر، ١٣١٦، چاپ اوّل، ١٣٨١، ٤ جلد. *
٥١. تفسیر راهنما، روشى نو در ارائه مفاهیم و موضوعات قرآن (فارسى)، اکبر هاشمى رفسنجانى متولد ١٣١١، شیعه وجمعى از محققان مرکز فرهنگ ومعارف قرآن، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم، ١٣٧١ به بعد، تا سال ١٣٧٥ شش جلد منتشر گردیده است و چاپ جلدهاى بعد تا آخر قرآن ادامه دارد. *
٥٢. تفسیر ریحان (فارسى) سید علیرضا ریحان حسینى سعیدى، ١٣٣٠ ـ ١٣٨٧ ق، شیعه،چاپ تهران، (دائرة المعارف تشیّع ٤/٥٧٣)
٥٣. تفسیر صفى ـ تفسیر قرآن ـ (فارسى) میرزا حسن ملقّب به صفى علیشاه نعمة اللهى، ١٢٥١ ـ ١٣١٦ ق، شیعه، صوفى، تهران: کتابفروشى خیام، ١٣٤٢ ـ ١٣٥٦ (افست از چاپ سال ١٣١٧) ٢ جلد دریک مجلّد (تفسیر تمام قرآن به صورت منظوم دربحر رمل مسدس بر وزن مثنوى مولوى است)، ناشر دیگر: چاپخانه ارتش دولت ایران، ١٣٢٨، ٢ جلد ـ چاپ سنگى. تفسیر سوره یوسف از تفسیر صفى با تصحیح هادى مولوى گیلانى وفا علیشاه درتهران: اقبال، ١٣٢٠، ٧٥ « ٨٧ ص. منتشر گردیده است. نیز تفسیر سوره یوسف ازمؤلف: تهران چاپ سنگى، ١٣٢٠ ق ١٦٣ ص.
٥٤. تفسیر عثمانى (اردو) شبیراحمد عثمانى، سنى، کراچى: دارالاشاعت، چاپ اوّل، ١٩٩٣م، ٢ جلد، ١٧٢٠ ص. *
٥٥. التفسیر العصرى، عبدالفتاح الامام، ١٢٨٧ ـ ١٣٨٣ق، سنى، ٣٠ جزء. (معجم المفسرین ١/ ٢٩٢)
٥٦. التفسیر الفرید للقرآن المجید (عربى) محمد عبد المنعم الجمال، سنى، مصر، تألیف ١٩٥٢ به بعد، ٤ جلد، ٣٣٧٧ ص. *
٥٧. تفسیر القرآن العظیم المسمى اولى ماقیل فى آیات التنزیل (عربى) رشید الخطیب الموصلى، سنى، موصل: مؤسسة دارالکتب، جامعة موصل، ١٣٩٢ ـ ١٣٩٤، ٩جلد.
٥٨. تفسیر القرآن الکریم ـ غایة البیان فى تفسیرالقرآن الکریم (عربى) محمود محمد حمزه، حسن علوان و محمد احمد برانق، سنى، قاهره: دارالمعارف، تاریخ مقدمه ١٣٧٢ ق. ناشر دیگر: قطر: ادارة احیاء التراث الاسلامى به صورت افست از چاپ دارالمعارف، ٣٠ جلد در شش مجلّد. *
٥٩. تفسیر القرآن الکریم ـ مختصر تفسیر القاسمى ـ رى الغلیل من محاسن التأویل (عربى) محمد جمال الدین قاسمى، ١٢٨٣ ـ ١٣٣٢ق، سنى، بیروت: دارالنفائس، چاپ اول، ١٤١٤، یک جلد ٦٠٤ ص. (مختصرى از تفسیر محاسن التّأویل توسط: صلاح الدین ارقه دان درحاشیه قرآن) *
٦٠. تفسیر القرآن الکریم واعرابه وبیانه (عربى) محمد على طه الدرة، سنى، دمشق ـ بیروت: منشورات دارالحکمة، ١٤٠٢ق، ١٦ جلد *
٦١. تفسیر القرآن ـ کشف الحقایق ـ عن نکت الآیات والدّقایق ـ قرآن براى همه (فارسى) میرمحمد کریم العلوى الحسینى الموسوى، شیعه، تهران: چاپخانه موسوى (ج ١) ـ چاپخانه آتش (ج ٢ و ٣)، ١٣٣٩، ٣ جلد در ١ مجلّد مترجم ازترکى، عبدالمجید صادق نوبرى. *
٦٢. التفسیرالقرآنى للقرآن (عربى) عبدالکریم الخطیب، متولد ١٣٣٩، شافعى، قاهره: دارالفکر العربى، ١٩٧٠، ١٥ جلد در ١٦ مجلد (جلد ١٥ دوجزء است) .*
٦٣. تفسیر کابلى (فارسى) محمود حسن دیونبدى، سنى، تهران: نشر احسان، چاپ چهارم ١٣٧٠، ٥ جلد، ترجمه: جمعى از علما افغانستان. *
٦٤. التفسیر الکاشف (عربى) محمد جواد مغنیه، ١٣٢٢ ـ ١٤٠٠ق، شیعه، بیروت: دارالعلم للملایین، چاپ دوم ١٩٨١، چاپ چهارم، ١٩٩٠م، ٧ جلد.*
٦٥. تفسیر کیوان ـ جامع التفاسیر (فارسى ) ـ ملا عباسعلى قزوینى معروف به کیوان، م ١٣٥٤، شیعه، تهران، ١٣١٠ ـ ١٣١٥، ٤ جلد. (الذریعة ٢٦/٢٢١)
٦٦. التفسیرالمبین (عربى) محمد جواد مغنیه، ١٣٢٢ ـ ١٤٠٠ق، شیعه، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، ١٣٩٨، ناشر دیگر: بیروت مؤسسه عزالدین، چاپ چهارم، ١٤١٥، ٦١٤ ص. نیز: دارالکتاب الاسلامى، چاپ دوّم، ١٤٠٣، ٨٢٧ ص. *
٦٧. تفسیرالمراغى (عربى) احمد مصطفى المراغى، ١٣٠٠ ـ ١٣٧١ ق، شافعى، قاهره: مطبعة المصطفى البابى الحلبى، چاپ دوم، ١٩٥٣م، ناشر دیگر به صورت افست از چاپ قاهره: بیروت: داراحیاء التراث العربى، ١٩٨٥، ٣٠ جزء در ١٠ مجلّد. *
٦٨. تفسیرمعارف القرآن (پشتو) محمد شفیع، متولد ١٨٩٧م، سنى، پیشاور: تاج کتب خانه، ١٤٠٥ق، ٣٠ جلد، مترجم: محمد مبارک، ناشر دیگر: کراچى، ادارة المعارف، مکتبة دارالعلوم، ١٩٦٩. *
٦٩. التفسیرالمعین للواعظین والمتعظین (عربى) محمد هویدى، شیعه، بیروت: دارالبلاغه، چاپ اوّل، ١٤٠٧ ـ ١٤١٢ق، ٦٥٧ ص، (درحاشیه قرآن). *
٧٠. تفسیر مفردات القرآن، مصطفى بن محمد الادهمى الحسینى الواعظ، ١٢٦٣ ـ ١٣٣١ق، حنفى. (معجم المفسرین ٢/ ٦٧٨)
٧١. تفسیر من نسمات القرآن، کلمات و بیان (عربى) غسان حمدون، سنى، قاهره: دارالسلام، چاپ دوّم، ١٤٠٧ق، ٧٠٥ ص. با تصحیح گروهى از مصححین، (درحاشیه قرآن). *
٧٢. التفسیر المنیر فى العقیدة والشریعة واالمنهج (عربى) وهبة الزحیلى، متولد ١٣٥١ق، حنفى، بیروت: دارالفکر المعاصر، دمشق: دارالفکر، چاپ اوّل، ١٤١١، ٣٠ جلد در ١٥ مجلد تفسیر و دو جلد دریک مجلّد فهرست موضوعى تفسیر. *
٧٣. تفسیرالمؤمنین (عربى) عبدالودود یوسف، سنى، دمشق: دارالرشید، ٤٨٦ ص، (تفسیرتمام قرآن درحاشیه قرآن)، تصحیح مصطفى الخن. *
٧٤. تفسیر نعیمى ـ اشرف التفاسیر (اردو)، احمد یارخان نعیمى، پاکستان ـ گجرات: مکتبة اسلامیه، تاریخ مقدم، ١٣٧٨ق، جلد اوّل شامل تفسیرجزء اوّل قرآن ٧٦٥ ص.( ظاهراً تفسیر تمام قرآن) *
٧٥. تفسیر نمونه (فارسى) ناصرمکارم شیرازى (متولد ١٣٠٧) ودیگران، شیعه، تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ اوّل، ١٣٥٢ به بعد، ٢٧ جلد « ١ جلد فهرست موضوعى. نویسندگان همکار: محمد رضا آشتیانى، محمد جعفرامامى، داود الهامى، اسد اللّه ایمانى، عبدالرسول حسنى، سید حسن شجاعى، سید نورالدین طباطبایى، محمود عبداللهى، محسن قرائتى و محمد محمدى.
تفسیر نمونه در بین تفاسیر شیعه و تفاسیر فارسى بیشترین چاپ را به خود اختصاص داده به گونه اى به رغم گذشت کمتر از سه دهه از چاپ اوّل آن، بعضى از مجلدات آن بیش از سى بار (جلد اوّل تا سال ١٣٧٥، سى وپنج بار) منتشر شده است. این تفسیر به زبانهاى اردو، انگلیسى و عربى نیز ترجمه شده و به چاپ رسیده که در ترتیب خود ذکر شده است.
٧٦. تفسیر نمونه (اردو) ناصرمکارم شیرازى و… لاهور: مصباح القرآن، چاپ چهارم، مترجم: سید صفدر حسین نجفى.
٧٧. تفسیر نور (فارسى) مصطفى خرم دل، تهران: نشراحسان، چاپ اوّل، ١٣٧١ش، ٧٥٣ ص، درحاشیه قرآن. *
٧٨. التفسیر الواضح (عربى) محمد محمود حجازى، سنى، بیروت: دارالجیل، چاپ ششم، ١٣٨٩ق، افست از قاهره: مطبعة الاستقلال الکبرى، ٣٠ جزء در ٣ مجلّد.
٧٩. التفسیر الوجیز على هامش القرآن العظیم (عربى) وهبة الزحیلى، متولد ١٣٥١ ق، حنفى، دمشق: دارالفکر، چاپ اوّل، ١٤١٥، دوم، ١٤١٦، سوّم، ١٤١٧، ٦٣١ ص، چاپ دوّم و سوّم این تفسیر به همراه معجم معانى القرآن العزیز مى باشد. *
٨٠. التفسیر الوسیط للقرآن الکریم (عربى) لجنة من العلماء باشراف مجمع البحوث الاسلامیه بالازهر، قاهره: الهیئة العامه لشئون المطابع الامیریه، چاپ دوّم، ١٩٧٣. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٩٦)
٨١. التفسیرالوسیط للقرآن الکریم (عربى) محمد سید طنطاوى، سنى، [تألیف ١٣٩٣] قاهره: دارالمعارف، ١٤١٢ق، مصحح عبدالرحمن العدوى، جلد اوّل این تفسیر دربنغازى: منشورات جامعه بنغازى، ١٣٩٤ منتشر گردیده است. *
٨٢. تفهیم القرآن (اردو) ابوالاعلى مودودى، ١٣٢١ ـ ١٣٩٩ق، سنى، لاهور: ادارة ترجمان القرآن، چاپ اول ١٩٨٢، چاپ سیزدهم ١٩٩٣، ٦ جلد. *
این تفسیر به زبانهاى مختلف ترجمه شده است از جمله به زبان انگلیسى، ریاض: الدار العلمیه للکتاب، ١٩٨٨م، مترجم زفراسحاق انصارى. *
ترجمه ترکى استانبولى، استانبول، انتشارات انسان، ١٩٨٦، مترجم: هیئتى زیرنظر على بولاق، ٣ جلد. *
ترجمه عربى، بعض سوره ها، احزاب، نور.
ترجمه فارسى، منصوره، لاهور: دارالعروبة للدعوة الاسلامیه، ١٤١١، ٦ جلد، مترجم: کلیم اللّه متین، مصحح: سید احمد مودودى چشتى *
ترجمه مالیائى: هند، چاپ اوّل ١٩٧٢ ـ ١٩٨٩م، مترجم: ت. ک. عبداللّه/ ت . اسحاق على/ ت.ک. عبید. *
٨٣. التنزیل واسرار التأویل، محمد بن عبدالقادر بن ابى صالح الخطیب، ١٢٤٤ ـ ١٣١١ق، شافعى، ٣٠ جلد (معجم المفسرین ١/ ٤١٨)
٨٤. تهذیب غریب القرآن (عربى) محمد صادق القمحاوى، سنى، قاهره: مکتبة الکلیات الازهریه، ١٧٦ ص. *
٨٥. ته فسرى خال (کردى) محمد خال، سنى، سلیمانیه ـ چاپخانه نه وره س ت وچاپخانه زانکوى، بغداد: چاپخانه حوادث، ١٤٠٤ق به بعد، ٣٠ جلد. *
٨٦. ته فیسرى قورئانى پیروز (کردى)، عثمان عبدالعزیز، سنى، سلیمانیه، چاپخانه نورس، ١٩٨٣. ٣٠ جزء. *
٨٧. ته فیسرى گولبژیر (کردى)، محمود احمدى، سنى، کردستان [ایران] انتشارات مسعود (احمدى)، چاپ اوّل، ١٣٧٠، ٣ جلد.
٨٨. ته فیسرى نامى بوقورئانى پیروز (کردى) ـ تفسیر نامى للقرآن الکریم ـ عبدالکریم مدرس، (صاحب تفسیرمواهب الرحمن به زبان عربى)، سنى، بغداد: چاپخانه الوطن العربى، دارالحریه، چاپ اوّل، ١٤٠٠، ٧ جلد، *
٨٩. تیسیر التفسیرللقرآن الکریم (عربى) محمد بن یوسف اطفیش، ١٢٣٦ ـ ١٣٣٢، اباضى، عمان: وزارة التراث القومى والثقافى، ١٤٠٦ تا ١٤٠٩ق، ١٥ جلد در ٢٠ مجلّد. مؤلف دو اثر دیگر در تفسیر به نام (همیان الزاد) و (داعى العمل) دارد که ذکر گردیده است. *
٩٠. تیسیر التفسیر لکمات القرآن الکریم (عربى) اللواء سالم على هیکل، سنى، قاهره: الهیئة المصریة العامة، ١٩٩١م، ٦٠٦ ص. (تفسیر لغوى قرآن). *
٩١. التیسیر فى احادیث التفسیر(عربى) محمد المکى الناصرى، سنى، بیروت: دارالغرب الاسلامى، چاپ اوّل، ١٤٠٥ق، ٦ جلد. *
٩٢. تیسیرالکریم الرحمن فى تفسیر کلام المنان (عربى) عبدالرحمن ناصرالسعدى، ١٣٠٧ ـ ١٣٧٦، سنى، بیروت: عالم الکتب ـ مکتبة النهضة العربیة، چاپ اوّل، ١٤٠٨ق، ٧ جلد، چاپ دیگر: قاهره: المطبعة السلفیة ومکتبتها، ١٣٧٤ ـ ١٣٧٧، ٨ جلد در ٥ مجلّد، تحقیق: محمد زهرى النجار *
٩٣. الجدید فى تفسیرالقرآن المجید (عربى)، محمد بن حبیب اللّه سبزوارى، ١٣١٨ ـ ١٤٠٩ق، شیعه، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، چاپ اوّل، ١٤٠٢ق، ٧ جلد. *
٩٤. الجواهر فى تفسیرالقرآن الکریم (عربى) طنطاوى بن جوهرى، ١٢٨٧ ـ ١٣٥٨، شافعى، بیروت: دارالفکر، ٢٦ جلد در ١٣ مجلد. *
٩٥. حاشیه بر انوار التنزیل بیضاوى، سید شهاب الدین نجفى مرعشى، ١٣١٥ ـ ١٤١١ق، شیعه (مفاخر آذربایجان ١/٤٢١)
٩٦. حاشیه على انوارالتنزیل بیضاوى، عبداللّه بن عبدالرحمن الکلیسى، ١٢٤١ ـ ١٣٠٣، حنفى (معجم المفسرین ١/ ٣١٤)
٩٧. حاشیه على انوارالتنزیل فى التفسیرللبیضاوى، محمد بن یوسف بن عبدالرحمن المراکشى الحسینى، ١٢٦٧ ـ ١٣٥٤. (معجم المفسرین ٢/٦٥٩)
٩٨. حاشیة على تفسیرالبیضاوى، محمد باقربن محمد باقر الایروانى، م ١٣٠٦ق، شیعه، (معجم المفسرین ٢/ ٤٩٨)
٩٩. حاشیة على تفسیرالجلالین، محمد بن عبداللّه بن احمد الحسینى الزواک الحدیدى، ١٢٤١ ـ ١٣١١ق، زیدى، (معجم المفسرین) ٢/ ٥٦٣)
١٠٠. حاشیه على تفسیر صافى، مفید بن محمد کاظم الشیرازى الملقب بداور، م بعد از ١٣١٠ق، (معجم المفسرین ٢/ ٦٨٢)
١٠١. حاشیه على تفسیرالصافى، احمد مصطفى بن احمد الخوینى القزوینى، ١٢٤٧ ـ ١٣٠٧، شیعه (تا آخر سوره بقره) (الذریعة ٦/٤٥)
١٠٢. حجّة التفاسیر و بلاغ الاکسیر ـ من لایحضره المفسّر والتّفسیر(فارسى) سید عبدالحجّة بلاغى، ١٢٧٤ ق. ١٣٥٦ ش، شیعه، قم: چاپ حکمت، ١٣٤٥، ١٠ جلد در ٦ مجلد، (دوجلد مقدمه، ٧ جلد در ٣ مجلّد تفسیر ویک جلد تعلیقات) *
١٠٣. حواش على تفسیر البیضاوى (عربى) محمد کامل بن مصطفى محمود الطرابلسى، ١٢٤٥ ـ ١٣١٥ق، حنفى، (خطى در طرابلس). (معجم المفسرین ٢/ ٦٠٨)
١٠٤. حواش على حاشیة القونوى والشهاب الخفاجى على انوار التنزیل فى التفسیر للبیضاوى، محمد بن طالب بن سعید الکلاوى، م١٣٢٤ق، (معجم المفسرین ٢/٥٣٩)
١٠٥. روان جاوید درتفسیرقرآن مجید (فارسى) میرزا محمد ثقفى تهرانى م ١٣١٣ ـ ١٤٠٦ق، شیعه، تهران: انتشارات برهان، چاپ دوّم، ٥ جلد، *
١٠٦. ژیانى ئیسنان ته فیسرى قورئان (کردى) مولاحسین شیخ سعدى، سنى، بغداد: چاپخانه حوادث، ١٩٨٩ *
١٠٧. صفوة البیان (عربى) محمد حسنین مخلوف، سنى، دمشق: دارالهجرة ـ دارالنمر، چاپ اوّل، ١٤١٤، ٧٠١ ص .*
١٠٨. صفوة التفاسیر (عربى) محمد على الصابونى، سنى، بیروت: دارالقلم ـ مکتبة الجدّة، ٣ جلد، با مقدمه تعدادى از علماى اهل سنّت از جمله محمد غزالى، عبدالحلیم محمود.*
* صفوة العرفان فى تفسیرالقرآن ــــــــــ المصحف المفسّر.
١٠٩. صفوة العرفان فى تفسیرالقرآن (فارسى) محمد على خالدى سلطان العلما، کراچى، تاج کمپنى لمید، ناشر دیگر: تهران، ناشر: مؤلف، چاپ اوّل، ١٣٧٣، ٣ جلد (فصلنامه بیّنات ٤/ ١٩٩) *
* غایة البیان ــــــــــ تفسیرالقرآن الکریم
١١٠. الغیب والشّهادة من خلال القرآن (عربى) محمد على البازورى، شیعه، بیروت: دارالقارى، چاپ اوّل، ١٤٠٧ق، ٦ جلد. *
١١١. فتح البیان فى مقاصد القرآن (عربى) صدیق بن حسن بن على الحسین القنوجى البخارى، ١٢٤٨ ـ ١٣٠٧ق، سنى، بیروت : المکتبة العصریه، چاپ اوّل، ١٤١٢، ١٥ جلد، ناشر دیگر: قاهره: مطبعة العاصمة، ١٩٦٥، دارالفکر العربى، ١٩٦٧، ١٠ جلد، *
١١٢. فتح الرحمن فى تفسیرالقرآن، عبدالمنعم احمد تعیتلب، سنى، قاهره: دارالسلام، چاپ اوّل، ١٤١٦ق، ٧ جلد. *
١١٣. الفرقان فى تفسیرالقرآن (عربى) على روحانى نجف آبادى، شیعه، نجف: مطبعة الآداب ـ منشورات النجف الدینیة، ١٩٧٢، (از جلد دوم به بعد بصورت دستنویس و تایپى چاپ شده وناشر آن نامشخص است.) ٢٢ جلد *
١١٤. الفرقان فى تفسیرالقرآن، سید على نقى نقوى لکهنوى هندى، م ١٣٥٧ ق، چاپ لکهنو ١٣٥٣، (الذریعة ١٦/ ١٧٤ ـ دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٦٩)
١١٥. الفرقان فى تفسیرالقرآن بالقرآن والسّنة (عربى) محمد الصادقى، شیعه، قم: انتشارات فرهنگ اسلامى، مؤسسه انتشارات اسماعیلیان، چاپ دوّم، ١٤٠٦، ناشر دیگر بیروت: مؤسسة الاعلمى للمطبوعات، چاپ دوّم، ١٣٩٧، ٣٠ جلد. *
١١٦. فى ظلال القرآن (عربى) سید قطب، ١٩٠٣ ـ ١٩٦٦م، سنى، بیروت: داراحیاء التراث العربى، چاپ پنجم، ١٣٨٦ق، ٨ جلد، ناشردیگر قاهره: دارالشروق، چاپ هفدهم، ١٤١٢، ٦ جلد. *
١١٧. قبس من نورالقرآن الکریم (عربى) محمد على الصابونى، سنى، دمشق: دارالقلم، چاپ سوّم، ١٤٠٩، ١٦ جلد در ٨ مجلّد. *
١١٨. قرآن، انّ هذا القرآن یهدى للّتى هى أقوم (فارسى) احمد نواندیش، شیعه، چاپخانه زندگى [تاریخ ثبت کتاب درکتابخانه ملى قبل ازانتشار، جلد اوّل ١٣٣٧ و جلد پنجم ١٣٥٧ ش)، ٥ جلد. *
* قرآن براى همه ــــــــــ تفسیرالقرآن ـ کشف الحقایق.
١١٩. قرآن کریم تفسیر عاملى (فارسى) ابراهیم عاملى (موتّق) (جلد ١) مشهد: کتابفروشى باستان، تهران ـ (کتابفروشى) کتابخانه صدوق، ٨ جلد.
١٢٠. قرآن کریم تفسیر وبیان (عربى) محمد حسن الحمصى، بیروت: دارالرشید، مؤسسة الایمان، ٦٠٤ ص (تفسیر تمام قرآن درحاشیه قرآن). *
* قرآن کریم (قرآن براى همه) ـــــــــ تفسیر قرآن ـ کشف الحقایق.
١٢١. القرآن الکریم و تفسیره (عربى) وزارت تربیت جمهورى عراق، عراق: وزارت تربیت، (تفسیر ٣٠ جزء قرآن براى سطوح مختلف درسى کشور عراق).
١٢٢. قرآن کریم همراه با ترجمه و توضیحات، واژه نامه (فارسى) بهاء الدین خرمشاهى، تهران: انتشارات حامى ـ انتشارات نیلوفر (بطور مشترک) چاپ اوّل، ١٣٧٤، ٩٠٢ ص (درحاشیه قرآن به همراه ترجمه کامل قرآن وتفسیر بعضى ازآیات). *
١٢٣. قرآن مجید با ترجمه وتفسیر وتحقیق (فارسى) اسد اللّه مصطفوى، شیعه، تهران، ١٣٥٥، ١١٠٢ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ٢٠٨)
١٢٤. قرآن مجید با ترجمه وجمع آورى تفسیر (فارسى) زین العابدین رهنما، ١٢٧٢ ـ ١٣٦٦ ش، شیعه، تهران، سازمان اوقاف، ١٣٤٦ ـ ١٣٥٤، ٤ جلد. *
١٢٥. قرّة العینین على تفسیرالجلالین (عربى) محمد احمد کنعان، سنى، بیروت: دارالبشائر الاسلامیة، چاپ اوّل، ١٤١٤، ٨٤١ ص. *
١٢٦. کتاب البیان فى تفسیرالقرآن (ترکى آذرى) محمد حسن مولى زاده شکوى، تهران: سازمان تبلیغات اسلامى ٢ جلد. *
١٢٧. کشف التنزیل فى التّفسیر والتّأویل، سید محمد عبدالغفار رضوى کاشانى، م ١٣١٠، (الذریعة؛ ١٨/٢٤ ـ دایرة المعارف تشیع ٤/ ٥٦٠)
١٢٨. کشف الحقایق عن نکت الآیات والدّقایق (ترکى) میرمحمد کریم میرجعفر العلوى الحسینى الموسوى، شیعه، تبریز: دانشگاه صنعتى سهند، ١٣٧٢ ش ٣ جلد. *
*کشف الحقایق عن… ـــــــــ تفسیر قرآن ـ کشف الحقایق
١٢٩. کلمات القرآن تفسیر وبیان (عربى) حسنین محمد مخلوف، سنى، بیروت: عالم الکتب، چاپ اوّل، ١٤٠٧، ٥٢٢ ص، ناشر دیگر با عنوان: تفسیرالخیر المیسر لکلمات القرآن، بیروت: المؤسسة العربیة للدّراسات والنشر، چاپ اوّل، ١٤٠٩. *
١٣٠. کنزالتفاسیر فى تفسیرالمفردات القرآنیة، على جعفر استرآبادى حائرى، ١٢٤٢ ـ ١٣١٥ق، شیعه.
١٣١. الکنز الجلیل حاشیة على تفسیرالنسفى، ابراهیم بن ابراهیم الجناجى ملقّب به بیصیله، م ١٣٥٢ق، (معجم المفسرین ١/٨)
١٣٢. کنوز الفرائد (عربى) ملاعباسعلى قزوینى معروف به کیوان، م ١٣٥٤، شیعه، ٣ جلد (صاحب تفسیر کیوان به فارسى در ٤ مجلّد). (الذریعة ٢٦/ ٢٢١)
١٣٣. کلید یا فهرست مطالب قرآن (فارسى) اکبر هاشمى رفسنجانى، شیعه، تألیف در زندان رژیم پهلوى درسال ١٣٥٤ به مدّت سه سال، ٢٢ دفتر، این اثر را مؤلف به مرکز فرهنگ ومعارف قرآن دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم فرستادند که با همکارى جمعى از محققان آن مرکز تحقیق وتکمیل وبا عنوان تفسیر راهنما تا کنون شش جلد آن منتشر شده و جلدهاى دیگر به تدریج منتشر مى گردد، نسخه اصلى این اثر به خطّ مؤلف درتهران، موزه ریاست جمهورى نگهدارى مى شود ونسخه عکسى آن درکتابخانه مرکز فرهنگ ومعارف قرآن قم موجود است. *
١٣٤. اللآلى الحسان فى تفسیرالقرآن (عربى) حسن مطر الخویبراوى الناصرى، متولد ١٣٢٨، شیعه، نجف، ١٩٦٧ ـ ١٩٦٨، ٢جلد. (دایرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٧٠)
١٣٥. لوامع البیان فى تفسیرالقرآن (عربى) سید اشرف شمس حیدرآبادى هندى، شیعه، حیدرآباد دکن: مطابع شمس الاسلام، چاپ اوّل، ١٣٤٥، ٣٠ جلد (تفسیر تمام قران). *
١٣٦. لوامع التّنزیل وسواطع التأویل (فارسى) سید ابوالقاسم حسین نقى رضوى لاهورى، ١٢٤٩ ـ ١٣٢٤ق، شیعه لاهور، چاپ رنگى، ١٣٠٣ ـ ١٣٢٥، ٣٠ جلد، پس از تألیف ١٢ جلد و شروع جلد سیزدهم مؤلف درگذشت و بقیه مجلدات هجده گاه را سید ابوتراب رضوى لاهورى متولد ١٢٨٨ به اتمام رساند. (دایرة المعارف تشیع ٤/ ٥٦٢؛ تفسیر و تفاسیر جدید ١٩٨)
١٣٧. محاسن التّأویل ـ تفسیرالقاسمى (عربى) محمد جمال الدین القاسمى، م ١٣٨٣ ـ ١٣٣٢، سنى، بیروت: دارالفکر، چاپ دوم، ١٣٩٨ مصحح: محمد فؤاد عبدالباقى، ١٧ جلد در ١٠ مجلد، ناشر دیگر: بیروت دار احیاء التراث العربى، چاپ اوّل، ١٤١٥، ٧ جلد با تصحیح قبلى ونیز هشام سمیرالبخارى. *
١٣٨. المختار من تفاسیرالقرآن الکریم (عربى) احمد اسماعیل الصباغ، سنى، دمشق: مطبعة الانشاء، چاپ اوّل، ١٤٠٩، دوّم ١٤١٣، ٦٠٤ ص، درحاشیه قرآن . *
١٣٩. مختصر المیزان فى تفسیرالقرآن (عربى) سید محمد حسین طباطبایى، ١٣٢١ ـ ١٤٠٢ شیعه، بیروت: دارالاسلام مؤسسة المعارف للمطبوعات، چاپ اوّل، ١٤١٧، ٦٠٤ ص،(تفسیرتمام قرآن درحاشیه قرآن)، مختصر کننده: سلیم الحسنى. *
١٤٠. مختصر المیزان فى تفسیرالقرآن (عربى) سید محمد حسین طباطبایى ١٣٢١ ـ ١٤٠٢ ق، شیعه، بیروت: دارالاسلام، ٥ جلد. (به نقل از مقدمه مختصرالمیزان، عنوان پیشین)
١٤١. مختصرالمیزان فى تفسیرالقرآن، سید محمد حسین طباطبایى ١٣٢١ ـ ١٤٠٢ ق، شیعه، قم: تلخیص ازالیاس کلانترى، (فصلنامه بیّنات ٦/ ١٨٤)
١٤٢. مخزن العرفان درتفسیرقرآن مجید (فارسى) بانونصرت امین اصفهانى معروف به بانوى ایرانى (اصفهانى)، ١٣١٣ ـ ١٤٠٣ ق، شیعه، اصفهان، انجمن حمایت ازخانواده هاى بى سرپرست، ١٥ جلد، ناشر دیگر تهران: جمعیت نهضت زنان مسلمان. *
١٤٣. مراح لبید ـ تفسیر النووى ـ التفسیرالمنیر لمعالم التنزیل المفسر عن وجوه محاسن التأویل (عربى) محمد بن عمرنووى الجاوى، م ١٣١٦، شافعى، بیروت: دار الفکر، ١٤٠٠ق، *
١٤٤. مشاهد الانصاف على شواهد الکشاف (عربى) محمد علیان المرزوقى، م ١٣٥٥ق، شافعى، درحاشیه کشاف، چاپ قم: نشر ادب حوزه وچاپهاى افست شده ازآن منتشر شده است. *
١٤٥. المصحف المفسّر ـ صفوة العرفان فى تفسیرالقرآن (عربى) محمد فرید وجدى، ١٢٩٥ ـ ١٣٧٣ق، سنى، قاهره: دارالمعارف، ١٩٨٦، ٨٢٧ ص، درحاشیه قرآن و تفسیر تمام قرآن. *
١٤٦. المصحف المیسر (عربى) عبدالجلیل عیسى، سنى، قاهره، دارالفکر ١٣٩٩، ٨٢٨ ص. *
١٤٧. معانى القرآن الکریم تفسیر لغوى موجز (عربى) ابراهیم عبداللّه رفیده ـ محمد رمضان الجربى ـ محمد مصطفى صوفیه ـ مصطفى صادق العبرى، احمد عمرابوحجر، سنى، طرابلس (لیبى): جمعیّة الدّعوة الاسلامیّة العالمیه، چاپ اوّل، ١٩٨٩، ٤ جلد *
١٤٨. معرفة القرآن (فارسى) محمد حسن کاشانى نجفى، ١٣٣٣ ـ ١٣٩٠ق، شیعه، نسخه اصلى دریک جلد بزرگ در بمبئى کتابخانه مؤلف و تفسیر تمام قرآن است، نیز به زبان گجراتى ترجمه شده است. (دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٧٣)
١٤٩. المقتطف من عیون التّفاسیر (عربى) مصطفى الحسن المنصورى، ١٣٠٧ ـ ١٣٩٠، سنى، دمشق: دارالقلم ـ بیروت، الدر الشامیة، چاپ اوّل، ١٤١٦، ٥ جلد، محقق: محمد على الصابونى. *
١٥٠. مقتنیات الدرر و ملتقتات الثّمر التفسیر (عربى) میرسید على حائرى طهرانى معروف به مفسّر، حدود ١٢٧٠ ـ ١٣٤٠ ق، شیعه، تهران: دارالکتب الاسلامیّة، ١٣٣٧ ـ ١٣٣٩، ١٢ جلد در ٦ مجلّد. *
١٥١. مکتبة القرآن الکریم تفسیر و دراسات اخرى (عربى) على محمد دخیل، شیعه، بیروت: دارالمرتضى، چاپ اوّل، ١٤١٤، ٢٧٣ جزء در ١٠ مجلّد (بخشى از آن همان خلاصه تفسیر مجمع البیان است که با عنوان تفسیر الوجیز منتشر گردیده وشامل تفسیر کلّ قرآن در یک جلد مى باشد وبخش دیگر بصورت موضوعى است). *
١٥٢. مکمّل بیان القرآن (اردو) محمد اشرف على، سنى، چاپ پاکستان، [تاریخ مقدمه ١٣٣٥] ٢ جلد. *
١٥٣. منتخب التفسیر فى غریب القرآن، محمدعلى میرزا احمد الشاه عبدالعظیمى النجفى، م ١٣٣٤ق، شیعه. (معجم المفسرین ٢/ ٥٩٣)
١٥٤. المنتخب فى تفسیرالقرآن الکریم (عربى) لجنة القرآن والسنّة وزارة الاوقاف، مصر، قاهره: وزارة الاوقاف، ١٣٨١، چاپ شانزدهم ١٤١٢ق، ٩٣٧ ص. *
* المنتخب من تفسیرالقرآن الکریم ــــــــ المختار من تفسیرالقرآن الکریم.
١٥٥. من وحى القرآن (عربى) سید محمد حسین فضل اللّه، شیعه، بیروت: دارالزّهراء، چاپ دوّم ١٤٠٢، سوّم ١٤٠٥ق، ٢٥ جلد در ١١ مجلّد.*
١٥٦. من هدى القرآن (عربى) سید محمد تقى المدرسى، شیعه، تهران: مکتب العلامة المدرسى، چاپ دوّم ١٤٠٧ق به بعد. *
١٥٧. مواهب الرحمن فى تفسیرالقرآن (عربى) سید عبدالاعلى موسوى سبزوارى، ١٣٢٨ ـ ١٤١٤ق، شیعه، نجف مطبعة الآداب ـ ١٤٠٤ به بعد، ناشر دیگر: بغداد مطبعة الدیوان، چاپ سوّم ١٤٠٩ (این تفسیر ظاهراً ٣٠ جلد مى باشد که متأسفانه تنها ١٢ جلد آن منتشر شده است. *
١٥٨. مواهب الرحمن فى تفسیرالقرآن (فارسى) مرتضى مستنبط غروى (حدود ١٤٠٠)، تبریز: ١٣٨١، (این تفسیر ٣٠ جلد وتفسیر کامل قرآن است که جلد ٣٠در تبریز منتشر شده است. (دایرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٧٠)
١٥٩. مواهب الرحمن فى تفسیرالقرآن (عربى) عبدالکریم محمد المدرس، سنى، بغداد: دارالحریه، چاپ اوّل، ١٤٠٩ ـ دوّم، ١٤١٠، ٧ جلد، (مؤلف تفسیرى دیگر به زبان کردى دارد که ذکر شده است) *
١٦٠. الموسوعة القرآنیة (عربى) ابراهیم الابیارى، سنى، قاهره، مؤسسة السجل العرب، ١٤٠٥، ١١ جلد، این اثر دایرة المعارفى است قرآنى که سه جلد آخر آن تفسیر قرآن از اوّل تا آخر قرآن مى باشد. *
١٦١. المیزان فى تفسیرالقرآن (عربى) سید محمد حسین طباطبایى، ١٣٢١ ـ ١٤٠٢ شیعه، تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ سوّم، ١٣٩٧، ٢٠ جلد ـ ناشر دیگر: بیروت مؤسسة الاعلمى للمطبوعات، مکرر، ناشران دیگر: ١. قم، انتشارات اسماعیلیان، چاپ سوّم، ١٣٩٠، پنجم، ١٣٧١، قم، نشر اسلامى(جامعه مدرسین)، که هردوناشر افست از چاپ بیروت، مؤسسة الاعلمى مى باشد. ٢٠ جلد، (ترجمه هاى المیزان در ردیف خود ذکر گردیده است.) *
* المیزان المختصر فى التّفسیرـــــ نور من القرآن.
١٦٢. ناسخ التفاسیر(فارسى) سید محمد بن سید محمود حسینى مشهور به عصار، ١٢٦٦ ـ ١٣٥٦، شیعه، (الذریعه ٢٤/٥؛ دایرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٦٦)
١٦٣. ناسخ التفاسیر وناصر النحاریر (عربى) على اکبر میرزا شیرمحمّد همدانى ملقّب به صدرالاسلام، ١٢٧٠، ١٣٢٦ق، شیعه، این تفسیر به شیوه لغوى شامل تفسیر کلّ کلمات قرآن دریک جلد است، نسخه اصل به خط مؤلف درکتابخانه دانشگاه تهران به شماره ٢٤٦٩ موجود است. (معجم المفسرین ١/٣٥٦؛ دایرة المعارف تشیّع ٤/٥٦٣)
١٦٤. نحو تفسیرموضوعى لسورالقرآن الکریم (عربى) محمد الغزالى، ١٤١٦م ق، سنى، بیروت: دار الشروق، ١٤١٤ ق، ٣ جلد، تفسیر ازاوّل تا آخر قرآن.*
١٦٥. نفحات الرحمن فى تفسیرالقرآن (عربى ـ فارسى) محمد عبدالرحیم نهاوندى، متولد ١٢٨٩، شیعه، تهران: چاپخانه علمى، سنگى، ١٣٥٧، ٤جلد بزرگ. *
١٦٦. نور من القرآن ـ المیزان المختصر فى التفسیر(عربى) سید محمد حسین طباطبایى، ١٣٢١ ـ ١٤٠٢، شیعه، این اثر توسط کمال مصطفى شاکر تلخیص شده که متأسفانه هیچگونه اشاره به اینکه این اثر تلخیص المیزان است نشده، وضعیت نشر آن هم نامشخص است. تفسیرتمام قرآن درحاشیه قرآن، ٧٢٨ ص. *
١٦٧. الوجیز فى تفسیرالقرآن الکریم (عربى) شوقى ضیف، سنى، قاهره، دارالمعارف، چاپ اوّل، ١٩٩٥، ١٠٥٠ ص، *
١٦٨. الوجیز لکتاب اللّه العزیز (عربى) رفاعى، سنى. *
١٦٩. هدیة الاخوان فى تفسیر ما ابهم على العامة من الفاظ القرآن، مصطفى بن یوسف الحسینى الأسبر، بیروت، ١٣٠٧ق، دمشق، ١٣٣١، (مجمع المفسرین ٢/ ٦٧٩)
١٧٠. هیمیان الزاد الى دارالمعاد ـ تفسیرالقرآن (عربى) محمد بن یوسف الوهبى الاباضى المصعبى المفیش ١٢٣٦ ـ ١٣٣٢ق، اباضى، عمان، وزارة التراث القومى والثقافى، ١٤٠١ تا ١٤١١ ق، ١٥ جلد، مؤلف صاحب تیسیر التفسیر نیز مى باشد. *

بخش دوم: تفسیرهاى ناتمام قرآن
١٧١. آشنایى با قرآن، (فارسى)، مرتضى مطهرى، ١٣٣٨ ـ ١٣٩٩ ق، شیعه، قم: انتشارات صدرا، ٥ جلد، ج ٢ـ١ چاپ ششم، ١٣٧١، تفسیر سوره حمد و ٢٣ آیه اول بقره ـ ج ٣ چاپ دوّم، ١٣٦٧، تفسیر آیاتى از سوره هاى انفال وتوبه ـ ج ٤، چاپ اوّل، ١٣٦٩، تفسیر سوره نور ـ ج ٥، چاپ اوّل، ١٣٧٥، سوره هاى زخرف ـ دخان ـ جاثیه ـ فتح وقمر. *
١٧٢. آلاءالرحمن فى تفسیرالقرآن، (عربى) محمد جواد بلاغى، ١٢٨٠ ـ ١٣٥٢ ق، شیعه، بیروت: داراحیاء التراث العربى ـ قم: مکتبة الوجدانى، چاپ دوّم به صورت افست، ٢ جلد در ١ مجلّد، ٣٩٦ « ١٥١ ص، تفسیر قرآن از سوره حمد تا بخشى از آیه ٥٧ سوره نساء وآیه ٦ سوره مائده (آیه وضوء) *
١٧٣. الآیات المتشابهات، (عربى) عبدالوهاب بن عبدالقادر العبیدى النائب، ١٢٦٩ ـ ١٣٤٥ق، (معجم المفسرین ١/٣٣٧)
١٧٤. آیات منتخبة من القرآن الکریم(عربى)، سید مهدى الخطیب الهنداوى، قم: مؤلف ـ مطبعة ستاره، ٢٧٥ ص، تفسیر بعض آیات. *
١٧٥. احفظوا نداء القرآن وتفسیره (عربى)، عبدالهادى قدور الصباغ، سنى، دمشق: دار الفکر، ٤١٦ ص، (تفسیرآیات نداء). *
١٧٦. اسرار التنزیل ـ تفسیر آیات قرآنیة کریم. (عربى) محمد الخضرحسین، ١٢٩٣ ـ ١٣٧٧، سنى، المطبعة التعاونیة، ١٣٩٦، ٣٦٨ ص، (تفسیر سوره حمد، ١٩٥ آیه بقره وبعض آیات سور دیگر)، محقق و گردآورنده على الرضا التونسى. *
١٧٧. اصحاب کهف، احمد بن خیرالدین مولانا ابوالکلام آزاد، ١٣٠٥ ـ ١٣٧٩، سنى، دهلى، ستاره هند بکدپور، ١٩٦٢ (تفسیر و تفاسیر جدید ١٩٣)
١٧٨. اقباس من القرآن (عربى) مهدى بن احمد الخیاط ـ صادق صالح، موصل، مطبعة الزّهراء چاپ دوّم، (تألیف ١٣٨٣) . ٩٨ ص. *
١٧٩. الى القرآن (عربى) محمود شلتوت، ١٨٩٣ ـ ١٩٦٣ سنى، تهران: سازمان تبلیغات اسلامى، ١٤٠٥، ١٨٢ص. *
١٨٠. انا أقراُ و أفهم کتاب اللّه، قصار سور و بعض آیات(عربى)، محیى الدین سلیم ـ محمد موفق سلیم، سنى، دمشق، دارالثقافة للجمیع ـ ریاض: دارالهدى، چاپ اوّل، ١٤٠١، ٣٢ « ٤ ص. *
١٨١. انسان مسؤول وتاریخ ساز از دیدگاه قرآن ـ تفسیر موضوعى (فارسى) سید محمدباقر صدر، ١٣٥٣ ـ ١٤٠٠ ق، شیعه، تهران ـ بنیاد قرآن ١٣٥٩، ١٣٨ ص، عنوان اصلى: مقدمات فى التفسیرالموضوعى، مترجم: محمد مهدى فولاوند. *
١٨٢. انوار العرفان فى تفسیرالقرآن (فارسى)، ابوالفضل داورپناه، شیعه، تهران: انتشارات کتابخانه صدر، چاپ اوّل، ١٣٦٩ به بعد تا سال ١٣٧٥، ٩ جلد منتشر شده تا سوره آخر سوره نساء. *
* انوار من بیان التنزیل ــــــــــ جواهر التفسیر.
١٨٢. انوار القرآن، تضمیر جزء ٣٠ از قرآن کریم (اردو) بشارت احمد، لاهور، انجمن شاعت اسلام، ١٢٧٥ ق، ٢٨٨ ص، ناشر دیگر، چاپخانه گیلانى، ١٣٥٣، ٢٣٣ ص (کتابنامه بزرگ قرآن ٢/ ٦٢٥)
١٨٣. انوار نبوت، تفسیرى از قرآن کریم (فارسى) سید عباس الشهیر (مدرّس) حاج سید جوادى، شیعه، تهران: کتابخانه صدر، چاپ اوّل، ١٣٦١ ش، ٣٧٩ ص. جلد اوّل از اول قرآن تا آخر سوره نساء. *
١٨٤. اوضح البیان فى تفسیرالقرآن جزء عم (عربى) محمد حسین الحسینى الجلالى، شیعه، بیروت: مؤسسة المعارف للمطبوعات، چاپ اوّل، ١٩٩١م، ١٦٠ ص.
١٨٥. ایضاح المتشابهات فى تفسیرالکلمات المشکلة أو ایضاح المشکلات (فارسى)، محمد تقى بن محمد کاشانى تهرانى، ١٢٢٦ ـ ١٣٢١ق، شیعه. (دائرة المعارف تشیع ٤/ ٥٦٢)
١٨٦. البیان فى تفسیرالقرآن (عربى) سید ابوالقاسم موسوى خوئى، ١٣١٧ ـ ١٤١٣ ق، شیعه، نجف: مطبعة الآداب، ١٩٦٦ ـ بیروت: دارالزّهراء، چاپ پنجم، ١٤٠٨، ٥٥٧ ص. (مقدمات تفسیر، علوم قرآن وتفسیرسوره حمد).*
١٨٧. بین الجدران فیما فسر او دل على تفسیر القرآن بالقرآن (عربى) سد مهدى محمد السویج الموسوى، شیعه، بیروت: دارالبیان العربى، چاپ اوّل، ١٤١١ق ـ جلد اوّل. ٤٩٧ ص. تفسیر سوره حمد وبقره تا آیه ٢٥. *
١٨٨. پابه پاى وحى، تفسیر تدبرى قرآن برحسب نزول (فارسى) مهدى بازرگان، ١٢٨٦ ـ ١٣٧٣ ش، شیعه، تهران: دفترنشر فرهنگ اسلامى، چاپ اوّل، ١٣٧٤، ٢١٦ ص، (تفسیرقرآن به ترتیب نزول از سوره علق تا سوره تکویر، ١٦ سوره قرآن). *
١٨٩. پرتوى از قرآن (فارسى) سید محمود طالقانى، ١٣٠٠ ـ ١٣٥٨ش، شیعه، تهران شرکت سهامى انتشار، چاپ چهارم، ١٣٦٢، ٦ جزء در ٤ مجلد شامل تفسیر قرآن از سوره حمد تا آخر سوره آل عمران و نساء تا آیه ٢٢ و جزء ٣٠ قرآن. *
١٩٠. پیام قرآن ـ تفسیر نمونه موضوعى (فارسى)، ناصرمکارم شیرازى و دیگران، قم: مدرسه امام امیر المؤمنین، چاپ اوّل، ١٣٦٧ به بعد تا سال ١٣٧٥ ده جلد منتشر شده، همکاران: محمد رضا آشتیانى، محمد جعفرامامى، عبدالرسول حسنى، محمد اسدى، حسین طوسى، سید شمس الدین روحانى، محمد محمدى. *
١٩١. پیام هاى قرآن، بیانى کوتاه از نکات تفسیرى آیات همراه با شرح واژه ها (فارسى)، عبدالرضا محمد حسین زاده، شیعه، قم: انتشارات قدس، ١٣٧٠، ١٤٢ ص. *
١٩٢. تأمّلات فى آیات القرآن (عربى) ابراهیم النعم، موصل: مطبعة الزّهراء، چاپ اوّل، ١٩٨٥م، جزء ١، ١٦٤ ص. *
١٩٣. تأویل جزء عمّ (عربى) محمد امین شیخو، سنى، دمشق: دارابن هانى، ١٩٩١م، ٣٨٩ ص، محقق وگردآورنده: عبدالقادر یحیى مشهور به دیرانى. *
١٩٤. تحفة الاخوان فى نقد کتاب آلاء الرحمن فى تفسیر القرآن (للبلاغى) (عربى) ضیاء الدین عبدالحسین خالصى کاظمى، ١٣١٥ ـ ١٣٧٠ ق، شیعه (وى دونقد دیگر دارد که ذکر خواهد شد.) (دائرة المعارف تشیّع ٤/٥٦٨)
١٩٥. التحقیقات الواضحة فى تفسیرسورة الفاتحة واوائل سورة البقرة وآیة الکرسى، محمد الحسینى الظواهرى، م ١٣٦٥ق. (معجم المفسرین ٢/ ٥٢٤)
١٩٦. ترجمه تفسیر فى ظلال القرآن (فارسى) سید قطب ١٩٠٣ ـ ١٩٦٦، سنى، تهران: مرکز نشر انقلاب، چاپ اوّل، ١٣٦٢، (ترجمه جزء ٢٩ )مترجم: محمد على عابدى، (نیز رجوع شود به فى ظلال القرآن) *
١٩٧. ترجمه تفسیر فى ظلال القرآن (فارسى) سید قطب، ١٩٠٣ ـ ١٩٦٦م، سنى، تهران، انتشارات ایران، چاپ اول، ١٣٦٣، ٣٤٩ص، مترجم: آیة الله سید على خامنه اى، مصحح: حسن نیرى، ترجمه تفسیر از اول قرآن تا آیه ١٨٨ سوره بقره.
* ترجمه تقریب القرآن ــــــــــ راهى بسوى قرآن.
١٩٨. ترجمه روان و تفسیر ساده قرآن کریم (جزء ٣٠) (فارسى) محمد على تاجپور، ١٣٠٦ ـ ١٣٦٩ش، شیعه، تهران: دانشگاه الزّهراء، ١٣٧٤، ٦٥٣ص. مصحح: على اکبر زارعیان. *
١٩٩. [ترجمه] فى ظلال القرآن (فارسى) سید قطب، ١٩٠٣ ـ ١٩٦٦م، تهران: نشر احسان، چاپ اوّل، ١٣٦٦، [تاکنون] ٢ جلد از اول قرآن تا آخر سوره آل عمران، مترجم: مصطفى خرّم دل. *
٢٠٠. ترجمه القرآن (اردو) سیدعلى محمد دلدار على نقوى لکهنوى، معروف به تاج العلما. ١٢٦٠ ـ ١٣١٢ق، شیعه، چاپ هندوستان در ٢ جلد. (دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٦٠)
٢٠١. ترجمه القرآن فى شرایط الایمان (فارسى) سید محمد تقى حسینى قزوینى معروف به تقوى، ١٢٦٥ ـ ١٣٣٣ق، شیعه، (تفسیر پانصد آیه به انتخاب مؤلف). (دایرة المعارف تشیع ٤/ ٥٦٣)
٢٠٢. ترجمه المصحف المفسر(فارسى) محمد فرید وجدى، ١٢٩٥ ـ ١٣٧٣ ق، سنى، تهران: انتشارات الهام، چاپ اول، ١٣٦١، (جزء اول این اثر شامل ترجمه تفسیر سه جزء اوّل قرآن است). مترجم: نصراللّه حکمت. *
٢٠٣. ترجمه المیزان فى تفسیرالقرآن (اسپانیولى) سید محمد حسین طباطبایى، ١٣٢١، ١٤٠٢ ق، شیعه، آرژانتین ـ بوینس آیرس: التوحید، (ترجمه تفسیر سوره هاى آخر قرآن) مترجم: محمد معلم زاده. *
٢٠٤. ترجمه المیزان فى تفسیرالقرآن (انگلیسى) سید محمد حسین طباطبایى، ١٣٢١ ـ ١٤٠٢ ق، شیعه، تهران: مؤسسه خدمات اسلامى، ٨ جلد برابر با ٤ جلد متن عربى (تفسیرقرآن از اوّل سوره حمد تا آیه ٧٦ سوره نساء) مترجم: سید سعید اختررضوى (بقیه ترجمه متأسفانه منتشر نشده لکن ترجمه هاى دیگر به انگلیسى درحال انجام ویا به اتمام رسیده است). *
٢٠٥. التفسیر (عربى) حسن بن محمد حسن السقا، م ١٣٢٦ . شافعى (مجموعه چند رساله درتفسیر بعض سور) چاپ شده (معجم مصنفات القرآن، شواخ ٢/١٨٩)
٢٠٦. تفسیر آسان (فارسى) ابوالفضل بهرامپور، شیعه، تهران: انتشارات اسلامى، ١٣٥٨ ش به بعد، ٦ جلد شامل سوره هاى ق، حجر، ابراهیم، محمد، فتح، جمعه ومنافقون(سوره حجر از سوى سازمان تبلیغات تهران، ١٣٦٣ منتشر شده است). *
٢٠٧. تفسیرالآیات المتشابهات من القرآن، محمد على معزى دزفولى، قم: ١٣٥٠، ٥٦ص.*
٢٠٨. تفسیر آیات مشکله (فارسى) یوسف شعار، ١٣٢٠ ـ ١٣٩٠ ق، شیعه، تهران: مجلس تفسیرقرآن، چاپ سوّم، ١٣٦٩ ـ چاپ اوّل تبریز ١٣٣٣ در ٣٨٣ ص. *
٢٠٩. تفسیر آى من القرآن الشریف، سید اعجاز حسین الامروهوى، م ١٣٤٠، شیعه. (الذریعه ٤/ ٧٣٤)
٢١٠. تفسیرابن خواتون، ابن خاتون، امامى اصفهانى، جزء اوّل آن از اوّل قرآن تا آخر سوره مائده درکتابخانه مجلس تهران مى باشد.(الذریعه ٤/ ٢٦٣؛ معجم شواخ ٢/ ١٨٥)
٢١١. تفسیر بعض آیات القرآن الکریم، طه بن صالح الفضیل الراوى، ١٣٠٧ ـ ١٣٦٥ ق. مخطوط. (معجم المفسرین ١/ ٢٤٣)
٢١٢. تفسیر تنکابنى، میرزا محمد تنکابنى،١٢٣٤ ـ ١٣٠٢ق، شیعه، هشتاد هزاربیت (شامل بخشى از قرآن) ونیز تفسیر بعضى آیات و سور که درترتیب خود ذکر شده است.
٢١٣. تفسیرجزء آخر قرآن (فارسى) محمد غروى گلپایگانى، متولد ١٢٦٢، شیعه، تهران: ١٣٧١، ٢٥٦ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٩١)
٢١٤. تفسیر جزء تبارک (عربى) عبدالقادر بن مصطفى المغربى، ١٢٨٤ ـ ١٣٧٥ ق، سنى، (معجم المفسرین ١/ ٢٩٤)
٢١٥. تفسیر جزء عمّ، محمد محیى الدین عبدالحمید، ١٣١٨ ـ ١٣٩٣ ق، سنى. (معجم المفسرین ٢/ ٦٣٤)
٢١٦. تفسیرجزء عمّ (عربى) احمد قلاس، سنى، قاهره: دارالسلام، چاپ اوّل، ١٤٠٦ ق، ٨٠ ص. *
٢١٧. تفسیر جزء عمّ (عربى) عبداللّه الطیب، سنى، خرطوم: الدار السودانیة الکتب، چاپ اوّل، ١٣٩٠، دوّم، ١٤٠٤، ٤٥٣ ص، ناشر دیگر: بیروت، دارالفکر، ١٣٩٠، ٤٦٣ ص. *
٢١٨. تفسیر جزء عمّ (عربى) محمود فرج العقیده، سنى، قاهره، مطبعه محمد على صبیح، چاپ دوّم، ١٩٦٦، ١٥٠ص (تفسیر وتفاسیر جدید ١٩٠)
٢١٩. تفسیر جزء عمّ (عربى) محمد عبده، ١٢٦٦ ـ ١٣٢٣ ق، سنى: بیروت: دار و مکتبة الهلال، ١٩٨٥، ١٩٠ ص، فروست: مجموعه تفسیرالقرآن الکریم، چاپ دیگر به صورت افست تحت عنوان: تفسیرالقرآن الکریم، قاهره: مطبعة مصر، چاپ سوّم، ١٣٤١. *
٢٢٠. تفسیر جزء عمّ مع مقدمة التفسیر (عربى) محمد المبارک عبداللّه، سنى، مصر: انتشارات محمدعلى صبیح، ١٩٦٣، ٢٢٢ ص. (تفسیروتفاسیر جدید ١٩١)
٢٢١. تفسیر جزء عمّ و شگفتیهاى آفرینش (فارسى) احمد ترجانى زاده، شیعه، تبریز، چاپخانه خورشید، ١٣٥٠، ٣٠٢ ص، به کوشش غلامحسین اعتصامى.(تفسیر و تفاسیر جدید ١٩٠)
٢٢٢ـ ٢٢٥. تفسیرجزء هاى والذاریات ـ قد سمع ـ تبارک ـ عمّ (عربى) محمد توفیق عبید، سنى، دمشق، مطبعة الهاشمیة ـ مطبعة الجدیده، ١٣٨٣ به بعد. هر جزء یک جلد. *
٢٢٦. تفسیرحسن (تفسیرجابرى) سوره حمد وآیه اوّل سوره بقره (فارسى) محمد حسن جابرانصارى، ١٢٨٧ ـ ١٣٧٦ق، شیعه، اصفهان: ١٣٢٧، ٢ جلد، ٥٠٠ « ٣٦٦ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٧٥)
٢٢٧. تفسیرالحسینى (عربى)، محمد بن ابراهیم الحسینى ١٢٧٠ ـ ١٣٥٩ ق، طرابلس شام؛ مطبعة الحضاره، ١٣٣٢، (تاآخر سوره بقره) (معجم المفسرین ٢/ ٤٧١)
٢٢٨. تفسیر رشیدى، رشید احمد کنگوهى، نهطور: مکتبة عبادیة، ١٣٩٠، ١٠٤ ص، تشریح و ترتیب: عزیزالرحمن. (تفسیروتفاسیر جدید ٢٠٦)
٢٢٩. تفسیر روشن با بیان قاطع، درتفسیر، لغات و حقایق (فارسى) حسن مصطفوى، شیعه، تهران: انتشارات سروش، ١٣٧١ تا سال ١٣٧٥ سه جلد منتشر گردیده از اوّل قرآن تا آیه ٢٧٢ سوره بقره. *
٢٣٠. تفسیر سوره هاى انفال، برائت، یونس، هود، یوسف، سوره هاى آخر قرآن = نور العرفان وکشف اسرارالقرآن (فارسى ) محمد غروى گلپایگانى متولد ١٢٦٢، شیعه، تهران: کتابفروشى اسلامیه، ١٣٧٧، ٣ جلد، ٣٤٧ « ٢٥٤ « ٩٥ ص. نیز رجوع شود به تفسیرسوره بقره و سوره حمد. *
٢٣١. تفسیر الشعراوى (عربى) محمد متولى الشعراوى، سنى، مصر: اخبار الیوم، ١٩٩١ به بعد (تا سال ١٩٩٥م. ٨٨ بخش ازاین تفسیر منتشر شده) قسمت ٤٥ این تفسیر تا آیه ٤٨ سوره انعام مى باشد. *
٢٣٢. تفسیر صالحى (عربى ـ فارسى) محمد على صالحى برغانى قزوینى م ١٣١٩ ق، شیعه، (تفسیر بعضى از آیات و سور از جمله سوره حمد، اخلاص، اعلى، رحمن، قدر و…)
٢٣٣. تفسیر صحیح آیات مشکله قرآن (فارسى)، جعفر سبحانى، شیعه، قم: انتشارات حکمت، ١٣٤٠ ش، ١٧٥ ص، ناشردیگر قم: مؤسسه نشر وتبلیغ کتاب، چاپ اوّل، ١٣٦٤.
٢٣٤. التفسیر العلمى للآیات الکونیة (عربى) حنفى احمد، قاهره: دارالمعارف، ١٩٦٠، ٤٣٩ ص. *
٢٣٥. التفسیر الفرید للجزء الثلاثین (عربى) عبد الهادى البانى، سنى، دمشق: ٢ جلد، جلد اوّل، ١٤١٣ جلد دوّم، ١٤١٧، ٤٥٥ « ٣٨٣ ص. (تفسیرجزء آخر قرآن و سوره حمد) *
٢٣٦ ـ ٢٣٧. تفسیرالقرآن الحکیم(عربى) محمد عبدالمنعم خفاجى، متولد ١٣٣٤ق، سنى، مصر: دارالعهد، چاپ اوّل، ١٣ جلد، تفسیر قرآن از سوره حمد تا آیه ٥٠ سوره نحل، جزء ١٣ قرآن، مؤلف اثرى دیگر دارد با عنوان: الذکر الحکیم سور ثلاث من القرآن الکریم وشرحها، قاهره: المطبعة المنیریة، چاپ اوّل، ١٣٧٣ ق، ١ جلد، ٢٣٨ ص، (تفسیر سوره هاى لقمان، ق، حجّ).
٢٣٨. تفسیر القرآن الحیکم ـ تفسیرالمنار (عربى) محمد عبده، ١٢٦٦ ـ ١٣٢٣ ق، شافعى ـ محمد رشیدرضا، ١٢٨٢ ـ ١٣٥٤، شافعى، بیروت: دارالمعرفة، افست از قاهره: دارالمنار، ١٣٤٦، چهارم، ١٣٧٣، ١٢ جلد(تفسیر قرآن از سوره حمد تا آیه ٥٢ سوره یوسف)، این تفسیر تا آیه ١٢٦ سوره نساء، به انشاء معانى ا سوى شیخ محمد عبده واملاى رشید رضا است وازآن به بعد تفسیرخود رشید رضا مى باشد، رشید رضا وعبده تفسیرهاى دیگر از جمله تفسیر جزء ٣٠ قرآن نیز تألیف نموده اند که هرکدام درترتیب خود ذکر شده است. *
٢٣٩. تفسیرالقرآن الحکیم، جزء الذاریات (٢٧)، جزء قد سمع (٢٨)، جزء تبارک (٢٩)، جزء عمّ (٣٠)، (عربى) محمد بکا زکریا، سنى، بیروت: دارالبشائر الاسلامیه، چاپ اوّل، ١٤١٣ تا ١٤١٦، ٤ جلد (هرجزء دریک مجلّد). *
٢٤٠. تفسیرالقرآن العظیم (تا سوره قد افلح المؤمنون) عثمان محمد شطاالبکرى، ١٢٦٦ ـ ١٣١٠ق، شافعى، (معجم المفسرین١/ ٣٤٥)
٢٤١. تفسیرقرآن کریم (فارسى) سید روح اللّه موسوى خمینى، ١٣٢٠ ق ـ ١٤٠٩ق، شیعه، قم : مجله بیّنات، از شماره اوّل این مجله بطور مسلسل ادامه دارد وتا شماره ١١، این مجله ازاوّل قرآن تا آیه ١١٩ سوره توبه آیاتى که حضرت امام خمینى به مناسبتهاى مختلف تفسیر نموده اند، گردآورى شده است. *
٢٤٢. تفسیرالقرآن الکریم (عربى) سید مصطفى خمینى، ١٣٤٩ ق ـ ١٣٩٧ ق، شیعه، تهران: وزارت ارشاد اسلامى، چاپ اوّل، ١٣٦٢، ٤ جلد،(این تفسیر ارزشمند وجامع از ابتداء قرآن تا آیه ٤٦ سوره بقره مى باشد، مصحح ومحقق: سید محمد سجادى اصفهانى. *
٢٤٣. تفسیرالقرآن الکریم (عربى) محمود شلتوت، ١٣١٠ ـ ١٣٨٣ ق، سنى، قاهره ـ بیروت: دارالشروق، چاپ نهم،١٤٠٢، دهم، ١٤٠٣، یازدهم، ١٤٠٨، جلد ١، ٦٧١ ص. (تفسیر١٠ جزء اوّل قرآن) نیز رجوع شود به (الى القرآن).
٢٤٤. تفسیرالقرآن الکریم الاجزاء العشرة الاولى من القرآن الکریم، (عربى) محمد على التسخیرى ـ محمد سعید النعمانى، شیعه، تهران: سازمان تبلیغات اسلامى، چاپ اوّل، ١٤١٣، ٥١١ ص. (تفسیر ١٠ جزء اوّل قرآن). *
* تفسیرالقرآن الکریم ــــــــــ تفسیر جزء عمّ، عبده
٢٤٥. تفسیرالقرآن الکریم، جزء ٢٨ ـ ٢٩ ـ ٣٠ . (عربى) لجنة التألیف فى مؤسسة البلاغ [تهران] تهران: مؤسسه البلاغ، چاپ اوّل، ١٤٠٥ ـ ١٤١٠ ـ ١٤١٣، ٣ جلد هرجزء دریک مجلّد، نیز جزء ٣٠ تهران: سازمان تبلیغات اسلامى، چاپ دوّم، ١٤١٠. *
٢٤٦. تفسیرالقرآن الکریم من سورة الاحقاف الى سورة المرسلات (عربى) احمد حسین، سنى، قاهره: المجلس الاعلى للشؤون الاسلامیه، ١٣٩٦، ٦٣٨ ص. *
٢٤٧. تفسیرالقرآن للناشئین، جزء قد سمع، جزء تبارک، جزء عمّ (عربى) عبدالحلیم عویس ـ على عبدالمحسن جبر، سنى، قاهره: دارالصحوه، چاپ اوّل، ١٤١٣، ٣ جلد، (هرجزء دریک مجلد) *
٢٤٨. تفسیرالقرآن المرتب منهج للیسرالتربوى. (عربى) اسعد احمد على، سنى، دمشق: دارالسئوال، چاپ سوم، ١٤١٠. *
٢٤٩. تفسیرالقرآن وهوالهدى والفرقان، سرسید احمد خان هندى، ١٢٣٢ ـ ١٣١٥ق، سنى، (این تفسیر ١٦ سوره اوّل قرآن (تا سوره نحل) را دربردارد.
٢٥٠. تفسیرالقرآن وهوالهدى والفرقان (فارسى) سرسید احمد خان هندى، ١٢٣٢ ـ ١٣١٥ ق، تهران: چاپخانه آفتاب، چاپ اوّل، ١٣٣٢، دوّم، ١٣٣٤، ٢ جلد ٣٥٣ ص. مترجم: سید محمد تقى فخرداعى گیلانى(شامل تفسیر سوره حمد وبقره). *
٢٥١. تفسیرکاشانى (عربى ـ فارسى) سلمان بن ابوالقاسم کاشانى، م ١٣٥٠ ق، شیعه، جلد اول از ابتداء قرآن تا سوره اعراف، نسخه خطى به خط مؤلف درکتابخانه آیت اللّه مرعشى نجفى به شماره ٦٨١٠ موجود است. (دائرة المعارف تشیع ٤/ ٥٦٥).
٢٥٢. تفسیرکاشف ترسیمى از چهره موزون قرآن وروابط آیات (فارسى) سید محمد باقر حجّتى ـ عبدالکریم بى آزار شیرازى، شیعه، تهران: دفترنشر فرهنگ اسلامى، چاپ اول، ١٣٦٣ به بعد [تاسال ١٣٧٥] ٥ جلد. (تفسیرقرآن از سوره حمد تا سوره توبه) *
٢٥٣. التفسیر المبسوط (عربى) على مشکینى اردبیلى، شیعه، قم: مطبعة علمیه، ١٣٩٩، ج ٤، ٣٣٥ ص، آیه ٢٩ تا ٩٧ سوره آل عمران. *
٢٥٤. التفسیرالمختصر المفید للقرآن المجید مختصرتفسیرالمنار، محمد عبده ـ رشیدرضا، مختصرکننده: محمد احمد کنعان (به نقل از مقدمه قرّة العنین تألیف محمد کنعان).
٢٥٥. تفسیر مستند برجزء عمّ (فارسى) سید حمزه موسوى کوچه باغى، شیعه، تبریز: چاپ افست تابش، ١٣٦٢، ٢٥٥ ص. *
٢٥٦. تفسیر مشکلات القرآن، احمد بن على اکبر المراغى، ١٣١٠.(معجم المفسرین ١/٥٢)
٢٥٧. تفسیرمشکل القرآن (عربى) راشد عبداللّه فرحان، سنى، لیبى، جمعیة الدّعوة الاسلامیة، ١٤٠٦ق ـ ١٩٩١م، ٢ جلد، ١٨٣ « ٢٠٦ ص. *
* التفسیرالمقارن ــــــــــ خلاصة التفاسیر الاسلامیه.
* تفسیرالمنار ــــــــــ تفسیرالقرآن الحکیم.
٢٥٨. تفسیرمناهج البیان (عربى) محمد باقر الملکى، شیعه، تهران: وزارة الثقافة والارشاد الاسلامى، چاپ اوّل، ١٤١٤ به بعد، ٢ جلد، تفسیر جزء ٢٩ و جزء ٣٠ هرکدام دریک جلد. *
٢٥٩. تفسیر موضوعى قرآن ـ تنزیه انبیاء ازآدم تا خاتم (فارسى) محمد هادى معرفت، شیعه، قم: انتشارات نبوغ، چاپ اول، ١٣٧٤، ٣٥٩ص. گردآورنده: خسرو تقدسى نیا (درسهاى تفسیرى مؤلف دردفتر تبلیغات اسلامى قم). *
٢٦٠. تفسیر موضوعى قرآن مجید (فارسى) عبداللّه جوادى آملى، شیعه، تهران: مرکز نشر فرهنگى رجاء، ١٣٦٤ به بعد، [تا سال ١٣٧٥] ٩ جلد، (جلد ٩ درقم: مرکز نشر اسراء ١٣٧٤ منتشر گردیده است. *
٢٦١. التفسیرالموضوعى للقرآن الکریم (عربى) عبداللّه جوادى آملى، شیعه، بیروت: دارالصفوة، چاپ اوّل، ١٤١٤ به بعد [تا سال ١٤١٧] ٦ جلد، مترجم: دارالصفوة. *
٢٦٢. التفسیرالموضوعى للقرآن الکریم (عربى) محمد البهى، سنى، قاهره: مکتبة وهبة، چاپ اوّل، ١٤٠٠، تفسیر ١٩ سوره (تفسیر سوره هاى نساء، انعام، اعراف، یونس، هود، یوسف، ابراهیم، حجر، نحل، اسراء، طه، انبیاء، مؤمنون، شعراء، نمل، قصص، عنکبوت، روم، صافات، هرکدام ازسوره هاى یادشده دریک مجلّد جداگانه به صورت موضوعى درهرسوره تفسیر شده است). *
٢٦٣. تفسیرمیرابوالمعالى ـ کلباسى، میرابوالمعالى محمد ابراهیم کلباسى م ١٣١٥ ق (از اوّل سوره نساء تا سوره معارج درحاشیه قرآن) . (الذریعه ٤/ ٢٥٩)
٢٦٤. تفسیر نور (فارسى) محسن قرائتى، شیعه، قم: مؤسسه درراه حقّ، چاپ اوّل، ١٣٧٤ به بعد، تا سال ١٣٧٥، سه جلد منتشر گردیده از اول قرآن تا سوره انعام. *
٢٦٥. تفسیرنوین، جزء سى ام (فارسى) محمد تقى شریعتى، شیعه، تهران: نشر فرهنگ اسلامى، چاپ پنجم، ١٣٦٥، ٤٣٥ ص. *
٢٦٦. توشیح التفسیر فى قواعد التفسیر والتأویل (عربى) میرزا محمد تنکابنى، ١٢٣٤ ـ ١٣٠٢، شیعه، قم: چاپخانه سید الشّهداء، ٢ جلد، جلد اوّل شامل قواعد تفسیر وجلد دوّم تفسیر سوره حمد و ٣٠ آیه اول بقره. ناشر دیگر، قم: انتشارات کتاب سعدى، چاپ اول، ١٤١١، مؤلف داراى تفاسیر دیگرى نیز مى باشد که درترتیب خود ذکر شده است. *
٢٦٧. توضیح الآیات (فارسى) محمد تقى محمد حسین کاشانى تهرانى، ١٢٢٦ ـ ١٣٢١، شیعه، تهران: ١٢٩٧ ـ ١٣٠١، تفسیر برخى آیات اثر دیگر مؤلف (ایضاح المتشابهات) است.
٢٦٧. تهذیب التفسیر وتجرید التأویل مما الحق به من الأباطیل و ردى الاقاویل (عربى) عبدالقادر شیبة الحمد، سنى، ریاض: مکتبة المعارف، چاپ اوّل، ١٤١٤، [تاتاریخ مذکور] ٥٠ جلد، شامل سوره حمد تا آخر انفال. *
٢٦٨. تیسیر التفسیر(العشر الثامن من القرآن الکریم) (عربى) ابراهیم الشورى ـ محمد زکى الدین الشیباوى، سنى، قاهره: مطبعة المدنى، ١٤٠٤، ٤٣٧ ص. (تفسیر اجزاء ٢٢ ـ ٢٣ ـ ٢٤ قرآن). *
٢٦٩. جزء تبارک وتفسیر من القرآن الکریم (عربى) ابراهیم غروز ـ سعد شلبى ـ عبدالفتاح اسماعیل شلبى، سنى، قاهره: مکتبة مصر، ١٩٦٨، ٩١ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٨٩).
٢٧٠. جزء عمّ المیسر تفسیر وتعلیم للناشئین(عربى) عبدالودود الامین ـ حسن راشددهى، سنى، بیروت: دارالهادى، چاپ اول، ١٤١١، ٥٥ ص. *
٢٧١. جزء عمّ و تفسیره من القرآن الکریم (عربى) ابراهیم عزوز ـ سعد شلبى ـ عبدالفتاح شلبى، سنى، قاهره: مکتبة مصر، ١٩٦٧، ونیز ازهمین مؤلفین، تفسیر جزء قد سمع وتفسیره ١٩٦٧، ٨٤ ص. (تفسیروتفاسیرجدید ١٩٠ ـ ١٨٩)
٢٧٢. جلوه اى از قرآن (فارسى) فخرالدین حجازى، شیعه، تهران: انتشارات بعثت، چاپ اوّل، ١٣٦٣، ٨٨ ص. *
٢٧٣. جواهر التفسیر ـ انوارمن بیان التنزیل، احمد بن حمد الخلیلى، سنى، عمان، مکتبة الاستقامة، چاپ اوّل، ١٤٠٤ [ تا پایان جلد سوّم این اثر تفسیر سوره حمد و ٩٦ آیه اول سوره بقره است.) *
٢٧٤. جواهرالعرفان درتفسیر آیات شریفه قرآن (فارسى) عباس مصباح، اصفهان، چاپ پروین، جلد ٧، ١٩٦ ص. *
٢٧٥. حاشیة على تفسیرملاصدرا، محمود بن ابى الفضائل الحسنى الزنجانى، ١٣٠٩ ـ ١٣٧٥ق. (معجم المفسرین ٢/ ٦٧٧)
* حاشیة على تفسیرالنسفى ـــــــــــــ الکنز الجلیل.
٢٧٦. حاشیة على تفسیرالنسفى لسورة مریم و بعض سورة طه، مصطفى بن احمد الحکیم، شافعى. (معجم المفسرین ٢/ ٦٧٤)
٢٧٧. حسن الانتباه فى تفسیر جزء قد سمع اللّه (عربى) محمد الشیخ طه البالیسانى، سنى، عراق مطبعة العمال المرکزیه، ١٩٨٨، ١٢٠ ص. *
٢٧٨. حسن البیان فى تفسیرالقرآن (عربى) محمد الشیخ طه البالیسانى، سنى، بغداد؛ دارالحریة، ١٤٠٩، ١٩٩ ص (تفسیرسوره فاتحه وجزء اوّل سوره بقره، آیه ١٤١). *
٢٧٩. حواش و تعلیقات على تفسیر تنزیه القرآن عن المطاعن لعبد الجبار (عربى) ضیاء الدین عبدالحسین خالصى کاظمى، ١٣١٥ ـ ١٣٧٠ق، شیعه، مؤلف دونقد دیگر یکى بر انوار التنزیل بیضاوى ودیگرى بر آلاء الرحمن بلاغى نوشته است. (دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٦٨)
٢٨٠. خلاصة البیان فى تفسیرالقرآن (فارسى) سید هاشم حسینى میردامادى نجف آبادى، م ١٣٣٩ ش، شیعه، تهران: دارالکتب الاسلامیه، ١٣٣٩، (جلد ٤ این تفسیر تا سوره مریم مى باشد). *
٢٨١. خلاصه التفاسیر الاسلامیة المشهورة، التفسیر المقارن (عربى) محمد باقر الناصرى، شیعه، قم: مرکز البحوث والدراسات العلمیه (چاپ اسماعیلیان)، چاپ اوّل، ١٤١٦، [ تا سال ١٣٧٥] اجلد، ٦٨٠ ص (تفسیرسوره حمد ـ بقره و آل عمران).
٢٨٢. درسایه قرآن (فارسى) سید قطب، ١٩٠٣ ـ ١٩٦٦م، سنى، تهران: مؤسسه مطبوعاتى على اکبر علمى، ١٣٤٤، ١٢ جلد، عنوان اصلى: فى ظلال القرآن، مترجم: احمد آرام، (ترجمه تفسیر١٢ جزء اول قرآن، آیه ٥٢ سوره یوسف). *
٢٨٣. درس القرآن ـ از ناس تا انسان (فارسى) حسین مزحى مدرس شاهرودى، شیعه، شریک چاپخانه فردوسى، ٦٠٠ص. (تفسیر سوره هاى آخر قرآن) تصحیح: شکورى، محمود وزیرى ـ محمد مصباحى. *
٢٨٤. درسهایى از قرآن ـ با قرآن درصحنه (فارسى) سید محمود طالقانى ١٣٠٠ ـ ١٣٥٨ش، شیعه، انتشارات ناس، ١٣٥٨، ١٨٢ ص. *
٢٨٥. درسهایى ازمکتب قرآن وعترت (فارسى) مرتضى قاسمى کاشانى، شیعه، کاشان، چاپ اوّل، ١٣٧٤، ٩٦ ص، (تفسیر سوره احقاف، قصه قوم عاد) *
٢٨٦. درسهاى تفسیر قرآن (فارسى) سید على محمد دستغیب شیرازى، شیعه، شیراز؛ فلاح، چاپ دوم، ٤٨ ص.(تفسیر آیات ٣٣ تا ٤٨ سوره بقره) (صحیفه مبین ٦ ـ ٧)
٢٨٧. الدرالنظیم یا تفسیر همدانى ـ تفسیر میرزا محمد، میرزا محمد بن میرزا محمد رضا علینقى همدانى، م ١٣٥١ق، (تفسیرقرآن تا اواسط سوره بقره). (الذریعه ٤/ ٣١٣).
٢٨٨. ذوالقرنین یا کورش کبیر یا شخصیت ذوالقرنین (فصلى از تفسیر ترجمان القران) احمد بن خیرالدین ابوالکلام آزاد، ١٣٠٥ ـ ١٣٧٩ق، تهران، ١٣٤٢ق، مترجم: ابراهیم باستانى پاریزى. (دائرة المعارف بزرگ اسلامى ١/ ٣١٤)
٢٨٩. راهى به سوى قرآن ـ ترجمه تقریب القرآن الى الاذهان (فارسى) سید محمد حسینى شیرازى، متولد ١٣٤٧ ق، شیعه، جزء ٢٨ این ترجمه توسط محمد محمدى اشتهاردى، قم: نشر ایمان، ١٣٦٢ و جزء ٣٠، محمد رضا انصارى (انصاریان) نشر میثم، ١٣٩٩. *
٢٩٠. ربع یس المفسر(عربى) سمیح عاطف الزین، کامل سلیمان، على حسین عبداللّه، سنى، بیروت: الشرکة العالمیة للکتاب، ١٤٠٨، ٧ جزء در٢ مجلّد، تصحیح: عبدالصبور مرزوق. (تفسیر ٧ جزء آخر قرآن) *
٢٩١. روح القرآن، تفسیرربع یس وجزء الاحزاب، (عربى) عفیف عبدالفتاح طبار، سنى، بیروت: دارالعلم للملایین، چاپ اول، ١٩٩٠ (جزء احزاب، ١٩٨٩)، ١٥٩ « ٥٩٠ « ٦٨٥ ص. (تفسیر قرآن از جزء ٢٢، سوره احزاب تا آخر قرآن.).
٢٩٢. زبدة التفاسیر (فارسى) على قاضى زاهدى گلپایگانى، قم، نشر حاذق، چاپ اول، ١٤١٦ق، تفسیر سوره لقمان و سجده ونیز درقم دفتر نشر معارف اسلامى، چاپ اوّل ١٣٧٤ منتشر شده است. آثار دیگر مؤلف که چاپ شده، از این قرار است: ١. جلد دوّم زید التفاسیر(ادامه سوره بقره) ٢. تفسیر سوره انعام. ٣. تفسیر سوره مائده. ٤. تفسیر سوره اعراف (تفسیر هرسه سوره عربى منظوم مى باشد). *
٢٩٣. سخن حقّ درتفسیر قرآن کریم (فارسى) شهاب الدین اشراقى، م ١٣٥٩ش، شیعه، قم: چاپخانه علمیه، اهواز: مؤسسه مکتب قرآن، چاپخانه مهراستوار، ١٣٥٢ به بعد، ٦ جلد، تفسیر سوره حمد تا آیه ١٥٥ سوره آل عمران *
٢٩٤. سنتهاى تاریخ در قرآن ـ تفسیر موضوعى (فارسى) سید محمد باقر صدر، ١٣٥٣ ـ ١٤٠٠ق، شیعه، قم: انتشارات اسلامى (جامعه مدرسین)، ٣٠٢ ص. مترجم: سید جمال موسوى اصفهانى، عنوان اصلى: مقدمات فى التفسیرالموضوعى للقرآن و نیز المدرسة القرآنیة، عنوان دیگر ترجمه (مترجم دیگر)، انسان تاریخ ساز از دیدگاه قرآن.*
* طلوع و غروب تمدّنها ــــــــــ برداشتى نو از قرآن.
٢٩٥. ضیاء الاکوان فى تفسیرالقرآن (عربى) احمد سعد العقاد، اسکندریه: مطابع عابدین، چاپ دوم، ١٩٧٠، ١٣٨ ص. (تفسیروتفاسیر جدید ٢٠٢)
٢٩٦. فاتحة القرآن وجزء عمّ الخاتم للقرآن تفسیر و بیان (عربى) محمد محمود الصواف، سنى، جده، دارالمناره، چاپ دوم، ١٤٠٧، ٦١٣ ص. *
٢٩٧. الفرقان بین الحقّ والباطل فى العقیدة والسّلوک (عربى) موفق هاشم الحلبى، سنى، عمان (اردن) چاپ اوّل: ١٤١٢ و ٢٤٨ ص.
٢٩٨. فى رحاب التفسیر (عربى) عبدالحمید کشک، سنى، قاهره: المکتب المصرى الحدیث، ١٩٨٨ به بعد، ٢٦٣ ص، (تفسیر سوره حمد و ١٤١ آیه اوّل اوّل سوره بقره). *
٢٩٩. فى ظل الوحى (عربى) سید احمد موسوى هندى نجفى، ١٣٢٠ ـ ١٣٩٢ق، شیعه. چاپ نجف، ١٩٦١، (تفسیر بخشى از قرآن). (دایرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٧٣)
٣٠٠. فى نورالقرآن آیات مختارة و تفسیرها (عربى) عبداللّه محمود شحاته، سنى، قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب، ١٩٧٢، ١٨٦ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ٢٠٠)
٣٠١. قبس من القرآن (عربى) فضل اللّه الأنصارى، سنى، سوریه [تاریخ مقدمه ١٣٨٢]، ٣٢٠ ص، (تفسیر مختصر بعضى از سوره ها).
٣٠٢. قرآن شناخت، انسان وعمل (فارسى) محمد تقى چیذرى، شیعه، تهران: انتشارات فراهانى، چاپ اوّل، ١٣٦٦، ونیز تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامى (جلدهاى ٣ ـ ٤ ـ ٥) ونشر فرم، ١٣٧٠ (جلد ٦)، ٦ جلد، (تفسیرموضوعى قرآن). *
٣٠٣. القرآن الکریم تلاوته ومعانیه (عربى) وزارت تربیت جمهورى عراق، عراق: وزارت تربیت عراق، ١٤٠٣ (کتاب درسى مدارس عراق در سطوح مختلف). *
٣٠٤. القرآن الکریم جزء تبارک تفسیر (عربى) عبدالقادر المغربى، سنى، قاهره: دار ومطابع الشعب، ١٩٦٨، ١٣٦ ص. فروست: کتاب الشعب، ناشر دیگر: قاهره: مطبعة امیریه، ١٣٦٦ ق. *
٣٠٥. القرآن الکریم کتاب احکمت آیاته (عربى) احمد محمد جمال، سنى، بیروت: داراحیاء العلوم، چاپ اوّل، ١٣٧٣، چهارم، ١٤١٢، ٢ جلد(جلد دوّم، تفسیر بعضى از آیات قرآن). *
٣٠٦. القرآن والعقل تفسیر بدیع فى اسلوبه (عربى) سید نور الدین الحسین العراقى ١٢٧٨ ـ ١٣٤١ق، شیعه، تهران: بنیاد علمى فرهنگى محمد حسین کوشانپور، (ج ٣) ١٣٦٢، ٣ جلد، تفسیر قرآن از اوّل تا جزء ٢١ قرآن. *
٣٠٧. کاشف الاسرار، عبدالسّلام نیازى، لاهور: آدیینه ادب، ١٩٧٤، ٩٥ ص. (تفسیرو تفاسیر جدید ١٧٦)
٣٠٨. کشف الاسرار النورانیة القرآنیة فیما یتعلّق بالاجرام السّماویة والأرضیّة والحیوانات والنّباتات والجواهر المعدنیة (عربى) محمد بن احمد الاسکندرانى، م ١٣٠٦،سنى، مصر: مطبعة الوهبة، ١٣٩٧ق، ٣ جلد. *
٣٠٩. کلمة الحق فى القرآن الکریم موردها و دلالتها (عربى) محمد بن عبدالرحمن الراوى، سنى، ریاض: مکتبة العبیکان، چاپ اوّل، ١٤١٥، ٢ جلد، ٩٧٣ ص، (تفسیر موضوعى در رابطه با کلمه حقّ). *
٣١٠. المتشابه من القرآن (عربى) محمد على حسن الحلى (زنده در ١٣٩٠) شیعه، بیروت: دارالفکر، ١٩٩٦، جلد اوّل، ٣٠٤ ص. (تفسیرآیات متشابه جلد اول از اول قرآن تا سوره هود). *
٣١١. متن وترجمه فارسى تفسیر بیان السعادة فى مقامات العبادة (عربى ـ فارسى) سلطان محمد گنابادى ملقّب به سلطان علیشاه، ١٢٥١ ـ ١٣٢٧ق، شیعه، دانشگاه پیام نور، جلد اوّل، چاپ اوّل، مترجم: محمد رضاخانى ـ حشمت الله ریاضى. *
٣١٢. مجد البیان فى تفسیرالقرآن(عربى) محمد حسین اصفهانى، ١٢٦٦ ـ ١٣٠٨، شیعه، تهران: مؤسسة البعثت، چاپ اوّل، ١٤٠٨، ٦٦٣ ص، تفسیر سوره حمد و نیمى ازآیه ٢٣ سوره بقره، ناشر دیگر: تهران، چاپ سنگى، ١٣١٣ و ١٣١٧، ٣١٣ ص. *
٣١٣. محاضرات فى تفسیرالقرآن الکریم (عربى) سید اسماعیل صدر، ١٣٤٠ ـ ١٣٨٨، شیعه، قم: دارالکتاب الاسلامى، [تاریخ مقدمه تحقیق ١٤١٣]، ٣٧٩ ص، تفسیر سوره حمد و بقره تا آیه ٥، محقق: سامى الخفاجى، ناشردیگر: نجف: مطابع النعمان، منشورات دارالاضواء. *
٣١٤. المختار من التفسیر ـ ربع یس (عربى) اسعد حومد، سنى، دمشق: مطبعة عکرمه [تألیف ١٤٠٥] ٥٧٣ ص، تفسیرقرآن از سوره یس تا آر قرآن، محقق: محمد متولى الشعراوى، احمد حسن مسلم. *
٣١٥. المختار من تفسیرالقرآن الکریم (عربى) محمد متولى الشعراوى، سنى، بیروت: دارالجیل ـ قاهره: مکتبة التراث الاسلامى، ٣ جلد در ١ مجلّد، این اثر همان المنتخب من تفسیرالقرآن الکریم، بیروت: دارالعودة، ١٩٨٩، ٦٣٦ ص، مى باشد. تفسیر ٢٦ سوره کوچک قرآن، (مولف تفسیرى مفصل با عنوان تفسیر الشعراوى نیز دارد). *
٣١٦. المدخل الى التفسیر الموضوعى للقرآن الکریم (عربى) سید محمد باقر الموحد الابطحى، شیعه، نجف: مطبعة الاداب، ١٣٨٩ ـ ١٣٩٠، ٢ جلد، ٢٨٧ « ٢٣٩ص. (تفسیر آیات قصص قرآن).
* المدرسة القرآنیة ــــــــــ مقدمات فى التفسیر الموضوعى.
٣١٧. مشکلات القرآن مع مقدمة تتمّة البیان لمشکلات القرآن، محمد انورشاه کشمیرى، چاپ مجلس اعلى، چاپ دوم ١٩٧٤، ١٣٩ ـ ٤٤٨ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ٢٠٦)
٣١٨. المعارف الجلیة فى تبویب اجوبة المسائل الدیّنیة، المجلّد الاوّل التفسیر (عربى) سید عبدالرضا المرعشى الشهرستانى، شیعه، نجف: مطبعة النعمان، ١٩٧٢، ٣٧١ ص، ناشر دیگر بصورت افست، تهران: انتشارات اعلمى، تفسیر بعض آیات بصورت سؤال وجواب. *
٣١٩. معارف قرآن (فارسى) مرکز تحقیقات اسلامى نمایندگى ولى فقیه در سپاه، تهران: اداره آموزشهاى عقیدتى سیاسى سپاه پاسداران، چاپ سوّم، ٢٠٣ ص. (تفسیر سوره حمد و بقره و ٩٠ آیه از سوره آل عمران). *
٣٢٠. مفاهیم القرآن الکریم ـ تفسیر موضوعى للقرآن (عربى) جعفر سبحانى، قم: منشورات مکتبة حائرى طهرانى (ج ١) ـ جامعه مدرسین (دفتر نشر اسلامى) (جلدهاى ٢ ـ ٣ ـ ٤) وانتشارات سید الشّهداء تا کنون ٧ جلد. *
٣٢١. مفتاح التنزیل (فارسى) سیده قدسیه درخشان، ناشر: مؤلف، ١٣٧٢، ١٣٣ص.
٣٢٢. مقاصد القرآن الکریم الجزء الاوّل (عربى) ایمن بهجت دعدع، سنى، ٤٦ ص، (تفسیر جزء اوّل قرآن). *
٣٢٣. ممّا على رفوف الجدران فیما لاحظت فى التفاسیر وغیرها حول القرآن (عربى) سید مهدى محمد السویج الموسوى، شیعه، بیروت: دارالبیان العربى، چاپ اوّل، ١٤١١، جلد اوّل، ٣٤٤، (سوره حمد و بقره تا آیه ٢٥) این کتاب به ضمیمه کتاب بین الجدران فیما فسّر او دلّ على تفسیرالقرآن از همین مؤلف چاپ شده است. *
٣٢٤. منتخب التفسیر، محمد على حسینى، شعیه، تهران: چاپ سنگى، ١٣٤٦، ١٠٤ ص. (تفسیروتفاسیر جدید ١٩٦).
٣٢٥. منشور جاوید، نخستین تفسیر موضوعى به زبان فارسى، جعفر سبحانى، (زنده در ١٣٧٥)،شیعه، قم: انتشارات توحید (جلدهاى ٣ ـ ٢ ـ ١)، نشر اسلامى (جامعه مدرسین) (٦ ـ ٥ ـ ٤)، دارالقرآن الکریم (٨ ـ ٧)، انتشارات سید الشّهداء (٩)، انتشارات توحید (١٠)، مؤسسة امام صادق(ع) (١٢ ـ ١١). *
٣٢٦. من لایحضره الخطیب، بحوث ومحاضرات فى التفسیر التربیة والادب والتاریخ (عربى)، داخل سید حسن، شیعه، بیروت: مؤسسة البلاغ، چاپ اوّل، ١٤١١، ٤ جلد (دراین کتاب موضوعات تاریخى، ادبى، و جلد ٢ و ٣ شامل تفسیر بعضى از آیات مى باشد). *
* من لایحضره المفسر والتفسیر ــــــــــ حجّة التفاسیر و بلاغ الاکسیر.
٣٢٧. من موضوعات سور القرآن الکریم (عربى) عبدالحمید محمود طهماز، سنى، دمشق: دارالقلم ـ بیروت: الدار الشامیه، ١٤٠٧ به بعد، این عنوان فروست سلسله تفسیر سوره اى قرآن است که به صورت موضوعى وبا عنوان خاص درهرسوره تنظیم شده و تا سال ١٤١٧ ق، ٢١ جلد (و ٢١ سوره) در ١٩ مجلد منتشر شده و بقیه سوره ها نیز ادامه دارد. (بخاطر حجیم نشدن مقاله از ذکر هریک درترتیب خود، خوددارى شد). *
٣٢٨. منهج البیان فى تفسیرالقرآن (عربى) سید بن الحسن الرضوى، شیعه، کراچى، مطبعة تیلینکل برنترس، ١٤٠٦، جلد اوّل شامل سوره حمد و چند آیه اوّل سوره بقره.*
٣٢٩. من الوجهة الادبیّة فى دراسة القرآن الکریم (عربى) سید تقى الدین، سنى، قاهره: دارالنهضة، ١٩٨٧ به بعد، تا سال ١٩٩٥، ٧ جلد، (تفسیر ادبى قرآن از اوّل تا آخر سوره اعراف). *
٣٣٠. من هدى القرآن (عربى) محمود شلتوت، ١٨٩٣ ـ ١٩٦٣م، سنى، قاهره: دارالکتاب العربى، ١٩٦٨، ٣٦٣ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ٢٠٠)
٣٣١. نبرد ایمان و عشق (فارسى) عبدالحسین حائرى، شیعه، چاپ تهران، ٢٧٤ ص، تحقیق: محمد اوحدى حائرى، تفسیر و تفاسیر جدید ١٧٨)
٣٣٢. نخستین تفسیر تربیتى اخلاقى، عرفانى، فقهى، فلسفى قرآن کریم (فارسى) حسین میرزا خانى، شیعه، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى، جلد اوّل چاپ اوّل، ١٣٦٩، ( جلد اوّل تفسیر سوره حمد و ٣٩ آیه اوّل سوره بقره). *
٣٣٣. نظرات عصریة فى القرآن الکریم (عربى) محمد لطفى جمعه، سنى، قاهره: عالم الکتب، چاپ اوّل، ١٤١١، ٥٥٨ ص. با مقدمه: جاد الحقّ على جاد الحقّ شیخ الازهر. (تفسیر برخى از آیات قرآن از اوّل تا آخر قرآن). *
٣٣٤. نمونه هاى از تفاسیر ـ تفسیر موضوعى (فارسى) مجتبى بروجردى نجفى، قم: ناشرهاى مختلف تاکنون ٦ جلد.
٣٣٥. النوادر واللطائف فى تفسیرالآیات الّتى احتوت على النکت والظرائف، احمد کمال پاشا، م ١٣٠٤. (معجم المفسرین ١/ ٥٦)
* نور العرفان وکشف اسرار القرآن ــــــــــ تفسیر سوره هاى انفال و برائت و… .

٣٣٦. نور القرآن فى تفسیرالقرآن (انگلیسى) جمعى از نویسندگان، شیعه، اصفهان، مؤسسة امیرالمؤمنین، چاپ اوّل، ١٩٩٤ ـــ دوّم، ١٩٩٥، تاکنون ٢ جلد، این اثر ترجمه تفسیر نمونه است. البته ترتیب تفسیر نمونه درشماره جلدها رعایت نشده و از سوره انسان به بعد مى باشد. *
٣٣٧. واقعیة المنهج القرآنى (عربى) توفیق محمد سبع، سنى، قاهره: الهیئة العامة لشئون المطابع الامیریة، ١٩٧٣، ٤٦٦ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٩٩).
٣٣٨. الهدى والشفاء فى تفسیرآیات ربّ الأرض و السّماء، محمد خالصى زاده، ١٢٦٩ ـ ١٣٤٢، شیعه، تهران، نشریات دینى، ١٣٢٥ ـ ١٣٢٤، ٥٧ « ٤٤ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٩٧)
٣٣٩. داعى العمل لیوم الأمل (عربى) محمد بن یوسف اطفیش، ١٢٣٦ ـ ١٣٣٢، اباضى(صاحب تفسیرهمیان الزاد و تیسیر التفسیر) ٤ جلد، از سوره الرحمن تا آخر قرآن. (معجم المفسرین ٢/ ٦٥٨)

بخش سوم: تفسیر سوره ها
٣٤٠. آداب من القرآن (عربى)، سید عبدالحسین دستغیب، ١٣٣٢ ـ ١٤٠٢ ق. شیعه، بیروت: دارالبلاغة، چاپ اوّل، ١٤١٢ ق، ٣٤٤ ص. ترجمه آدابى از قرآن ـ تفسیر سوره حجرات، توسط لجنة الهدى در بیروت. *
٣٤١. آدابى از قرآن ـ تفسیر سوره حجرات(فارسى)، سید عبدالحسین دستغیب. ١٣٣٢ ـ ١٤٠٢، شیعه، مؤسسة دارالکتاب. چاپ اوّل، ١٣٩٨، ٤١٠ ص. *
٣٤٢. ابعاد التنزیل سورة الکوثر، سورة التکاثر، سورة الماعون (عربى)، على حسن طه، شیعه، بیروت: دارالرسول الاکرم، چاپ اوّل، ١٤١٤، ٤١٤ ص. *
٣٤٣. أحسن القصص ـ تفسیرسوره یوسف، سید على محمد بن سید محمد دلدار على نقوى لکهنوى معروف به تاج العلما، ١٢٦٠ ـ ١٣١٢ق، هند ـ عظیم آباد، ١٣٠٥. (الذریعة ١/ ٢٨٨، ٤/ ٣٤٥)
٣٤٤. أحسن القصص در تفسیر سوره یوسف، یس، الرحمن، جمعه، قیامت، نساء، مطففین، زلزال (فارسى) سید محمد صادق هاشمى، شیعه، تهران: گنجینه قرآن مدرسه چهل ستون، چاپ اوّل، ١٤٠٩، ٢٣٢ ص. *
٣٤٥. احمد موعود انجیل ـ تفسیر سوره صف. (فارسى)، جعفر سبحانى، شیعه، قم: انتشارات توحید، ١٣٦١، ١٥٩ ص. *
٣٤٦. اخلاق اجتماعى ـ تفسیر سوره حجرات (فارسى) سید مرتضى شبسترى، شیعه، تهران: بنیاد قرآن، چاپ اوّل، ١٣٦٠، ١٢٩ ص. گردآورنده: سید محمد رادمنش. *
٣٤٧. اسرار القرآن ـ تفسیر سوره مجادله (عربى) سید عبدالحسین دستغیب، ١٣٣٢ ـ ١٤٠٢، شیعه، بیروت: دارالبلاغه، چاپ اوّل، ١٤١١، ١٥٠ ص. عنوان اصلى: رازگویى و قرآن ـ مترجم: لجنة الهدى. *
٣٤٨. اسهل المناهج فى تفسیر سوره المعارج، صالح محمد الخدائى التوقادمى، م ١٣١٧ق. (معجم المفسرین ١/ ٢٣٣)
٣٤٩. اضواء على سورة الفرقان (عربى)، محمودبن الشریف، سنى، قاهره: دارالمعارف، چاپ اوّل، ١٩١٦، ١٧٨ ص. *
٣٥٠. اضواء على سورة یس (عربى) حنان لحام، سنى، دمشق: دارالثقافة للجمیع، چاپ اوّل، ١٣٩٩، ١٠٤ ص، فروست: نظرات فى کتاب اللّه. *
٣٥١. اضواء من سورة طه (عربى) حنان لحام، سنى، دمشق: دارالعلم، چاپ اوّل، ١٤١٣، ١٢٨ ص. فروست: نظرات فى کتاب اللّه ٥.*
٣٥٢. اضواء من سورة لقمان (عربى) حنان لحام، سنى، دمشق: دارالثقافة، چاپ اوّل، ١٤٠٣ ـ دوّم ١٤٠٨، ١٦٠ ص، فروست: نظرات فى کتاب اللّه. *
٣٥٣. ام القرآن وفیه ثلاث سور انزلت (عربى) محمد محمود الصواف، سنى، بیروت: مؤسسة الرسالة چاپ دوّم، ١٤٠٧، ١٢٧ ص. فروست: المکتبة القرآنیة ٢. تفسیر سوره هاى فاتحه ـ اخلاص ـ فلق ـ ناس. *
٣٥٤. امّ الکتاب تفسیر سورة فاتحة الکتاب، احمد بن خیرالدین مولانا ابوالکلام آزاد، ١٣٠٥ ـ ١٣٧٩، سنى، دهلى: شهرزاد بک دپو، ١٩٦٢، ٣١٢ ص، ناشر دیگر: لاهور: بساط ادب، ١٩٦٩، ٤٠٠ ص. (دائرة المعارف بزرگ اسلامى ١/ ٣١٥؛ تفسیروتفاسیر دجید ١٩٣)
٣٥٥. انسان نمونه ـ تفسیر سوره دهر. (فارسى)، محمد على غفارى، تهران ـ برهان، ١٣٥٤، ٨ « ٢٥٠.
٣٥٦. انشراح الصّدر بتحقیق لیلة القدر (عربى)، ذاکر على زکى العثمان، سنى، موصل؛ المطبعة العصریه، چاپ اوّل، ١٣٩٨، ٧٢ ص. *
٣٥٧. انشقاق (فارسى) همایون منصورى، شیعه، تهران: انتشارات حامد، ١٣٧٥، ٩٥ ص.*
٣٥٨. انوار الانظار در تفسیر سوره نور (اردو)، سید على محمد بن سید محمد دلدار على نقوى لکهنوى، ١٢٦٠ ـ ١٣١٢، شیعه. (دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٦٠)
٣٥٩. انوار قرآن، ترجمه، شرح و تفسیر عرفانى پنج سوره از قرآن (فارسى) سید على اشرف صادقى، شیعه، تهران: مؤلف، چاپ اوّل، ١٣٧٠، ٦٣ ص.
* اولى ما قیل فى آیات التنزیل ــــــــــ تفسیرالقرآن العظیم.
٣٦٠. ایدئولوژى اسلام در اولین سوره قرآن، حمد (فارسى)، محمد رستمى پور، شیعه: مشهد : نداى اسلام، ١٣٣٦ ش، ٣٤ ص. *
٣٦١. ایقاف على سورة قاف، سید عباس محمد جعفر الموسوى التسترى، ١٢١٤ ـ ١٣٠٦ ق. (کتابنامه بزرگ قرآن ٢/ ٦٧٨)
٣٦٢. ایلاف قریش رحلة الشتاء والصیف (عربى) فکتور سحاب، سنى، بیروت: المرکز الثقافى العربى، چاپ اوّل، ١٩٩٢، ٤٥٧ ص. *
٣٦٣. ایمان صادق، تفسیر سوره ماعون (فارسى) عبدالعظیم صدوقى اردبیلى، شیعه، اردبیل، ١٣٦٩، ١١٧ ص.
٣٦٤. باب العلم فى تفسیرسورة والنّجم، احمد بن مصطفى المستغانى العلوى ١٢٩٤ ـ ١٣٥٣. (معجم المفسرین ١/٨٠)
٣٦٥. باغ بهشت، تفسیر پنج سوره از قرآن به صورت منظوم، غلام قادر، لاهور، ٧٢ ص. (کتابنامه بزرگ قرآن ٣/ ٩٢٦)
٣٦٦. با قرآن درصحنه، تفسیر سوره حمد و علق، گفتارهاى امام خمینى، روح اللّه موسوى خمینى، ١٣٦٨، تهران: البرز، ١٣٥٩، ١٠٢ ص. *
* باقیات ترجمان القرآن ــــــــــ ترجمان القرآن.
٣٦٧. بحرالحقایق فى تفسیرسورة التوحید، میرزا فضل اللّه بن جمال الدین میثمى تهرانى معروف به ملک، متولد، ١٣٢١، (الذریعة ٣/٣٦)
٣٦٨. بحوث فى تفسیرالقرآن، سورة العلق (عربى)*
٣٦٩. بحوث فى تفسیرالقرآن سورة المدّثر (عربى) *
٣٧٠. بحوث فى تفسیر القرآن سورة المزمّل (عربى)، هرسه تألیف: جمال الدین عیاد، سنى، قاهره: دارالحمامى، ١٩٦١، ١٦٧ ص ـ ١٩٦٨، ٦٦ ص.
٣٧١. برداشتى از سوره هاى انشراح، انفطار، الرحمن (فارسى)، مریم توسلى، شیعه، مشهد: مکتب نرجس، چاپ اوّل، ١٣٦٤.
٣٧٢. برداشتى از دو سوره بلد و تبت (فارسى) عباس فرحبخش، شیعه، تهران: انتشارات قلم، ١٣٥٨، ٥٤ ص. *
٣٧٣. برداشتى از سوره حشر (فارسى)، عباس فرحبخش، شیعه، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامى، ١٣٥٩، ١٨٢ ص، ناشر دیگر: تهران: مؤسسه خدمات فرهنگى رسا، ١٢٩ص.
٣٧٤. برداشتى از سوره قصص (فارسى)، ایمان ممکن، تهران: انتشارات بعثت، ١٣٧٥، ٨٧ ص. *
٣٧٥. برداشتى از سوره منافقون (فارسى)، روح اللّه موسوى خمینى، شیعه، ١٣٢٠ ق ـ ١٣٦٨ ش، تهران: نهضت زنان مسلمان ونیزکانون پرورشهاى اسلامى، ١٣٥٨، ١٧ص.
٣٧٦. برداشتى از سوره والتین والزیتون (فارسى) عبدالعلى مصحف، شیعه، اصفهان: قائم، ١٣٥٦، ٢٣ ص.
٣٧٧. برداشتى از قرآن مجید، قدر ـ بلد (فارسى) شکراللّه جهان مهین، شیعه، تهران: انتشارات برهان، تألیف ١٣٩٨، ١٥٥ ص. *
٣٧٨. برداشتى نو از قرآن سوره اعراف. وغروب تمدنها (فارسى) عبدالکریم بى آزار شیرازى، تهران: مؤسسه انتشارات بعثت، ١٣٥٨، ٢٢٤ ص. *
٣٧٩. برهان الاصفیاء فى تفسیر سورة الأنبیاء، احمد حسام الدین افندى، سنى، ١٨٤٨ ـ ١٩٢٥، ازمیر ترکیه، ١٣٣٢ . (کتابنامه بزرگ قرآن ٣/ ٩٨٩).
٣٨٠. ابضاعة المزجاه ـ تفسیر سوره یوسف، ابراهیم بن محمد تقى النقوى الکهنوى، شیعه. (معجم المفسرین ١/ ٢٢)
٣٨١. بنیادى تصورات قرآن ـ تفسیر سوره فاتحه (اردو) احمد خیرالدین ابوالکلام آزاد، ١٨٨٨ ـ ١٩٥٨م. لاهور: نقاش آکادمى، ١٩٦٩ ـ ١٨٩ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ٧٤)
٣٨٢. بوارق القهر فى تفسیر سورة الدّهر (عربى) حبیب اللّه شریف على کاشانى، شیعه، ١٢٦٢ ـ ١٣٤٠. (دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٦٤ والذریعة)
٣٨٣. بهشت جاویدان، تفسیر سورة الرحمن (فارسى) سید عبدالحسین دستغیب، ١٣٣٢ ـ ١٤٠٢ق، شیعه، تهران: انتشارات یاسر، ١٣٦٠، ٤٠٤ صفحه.
٣٨٤. البیان فى تفسیر بعض سور القرآن، سید حیدرعلى معروف به سید ابوتراب موسوى خوانسارى نجفى. (الذریعة ٣/١٧٢)
٣٨٥. پرتوى از تفسیر سوره حمد یا لمعة فى تفسیرالحمد (فارسى) سید عماد الدین جزائرى، شیعه، قم: مؤلف، چاپخانه علمیه، چاپ اوّل، ١٣٧٠، ١٢٥ ص. *
٣٨٦. پنجاه و هشت سخنرانى پیرامون سوره مبارکه حشر (فارسى) حسن مصطفوى، شیعه، تهران: انتشارات برهان، چاپ دوّم (تألیف ١٣٧٨)، ١٩٠ « ١٢٧ ص.
٣٨٧. پیام سوره حمد (فارسى) سید محمد باقر موسوى همدانى (مترجم تفسیر المیزان)، شیعه، قم: انتشارات صحفى، چاپ اوّل، ١٣٧٢، ٢١٤ ص. *
٣٨٨. پیام قرآن، تفسیر سوره مبارکه والعصر(فارسى) محمد عبده ١٢٦٦ ـ ١٣٢٣ق، سنى، مشهد: انتشارات آستان قدس رضوى، چاپ اوّل، ١٣٦٦، ٧٧ ص، مترجم، علاء الدین حجازى. *
٣٨٩. تأمّلات فى سورة آل عمران (عربى) حسن محمد باجوده، سنى، جده: النادى الادبى الثقافى، چاپ اوّل، ١٤١٣، ٦١٧ ص. *
٣٩٠. تأمّلات فى سورة البقرة، انعام، اعراف، انفال، محمد، فرقان (عربى) حسن محمد باجوده، سنى، مکّه: مکتبة مصر، ١٤١٠ به بعد، ٨ جلد. (این مجموعه سه جلد آن مربوط به سوره بقره است و بقیه سوره ها هرکدام یک جلد بطور مستقل منتشر شده است). *
٣٩١. تأمّلات فى سورة الحاقّة (عربى) حسن محمد باجوده، سنى، تونس: دار بوسلامة، تألیف ١٣٩٧، ١٥٩ ص. *
٣٩٢. تأمّلات فى سورة سبأ (عربى) على الخطیب، سنى، قاهره: دارالمعارف، چاپ اوّل، ١٩٨٥، ١٢٤ ص. *
٣٩٣. تأمّلات فى سورة الکهف (عربى) رعد شمس الدین القادرى، سنى، بغداد؛ مطبعة العانى، ١٤٠٨، ٥٩ ص. *
٣٩٤. تأمّلات فى سورة المائدة (عربى) حنان لحام، سنى، دمشق: دارالافاق والانفس، چاپ اوّل، ١٤١٤، ١٩٦ ص. *
٣٩٥. تأمّلات فى سورة یس قلب القرآن (عربى)، حسن محمد باجوده، سنى، قاهره: دارالاعتصام، تألیف ١٣٩٤، ١٣٨ص. *
٣٩٦. تأمّلات فى فاتحة الکتاب (عربى) عبد الصّبور شاهین، سنى، قاهره: دارالنصر، ١٩٩٥، ٤٥ ص. *
٣٩٧. تجلى انسان در قرآن، تفسیر سوره هل أتى (فارسى) على کریمى، شیعه، قم: اندیشه، ١٣٥٣، ٢٧٦ ص. تفسیر و تفاسیر جدید ١٨٦.
٣٩٨. تحفة الخواص فى تفسیر سورة الاخلاص، محمد جعفر شیرازى، شیعه، شیراز، چاپ سنگى، ١٣٥٢، ٣٥ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨٨)
٣٩٩. تدبّر سورة الفرقان فى وحدة موضوع، قواعد التدبّر الامثل لکتاب اللّه عزّوجلّ (عربى) عبدالرحمن حسن حبنکه المیدانى، سنى، دمشق: دارالقلم، ١٤١٢، ٤٥٢ ص. *
٤٠٠. تذکیة بسورة الکهف، سید منظر احسن گیلانى، حیدرآباد: قرآن و سیرت سوسائتى، ١٩٧٠، ٢٤٧ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨١)
٤٠١. ترجمه آوائى و تفسیر پیوسته سوره جمعه (فارسى) عبدالکریم بى آزار شیرازى، شیعه، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامى، چاپ اوّل، ١٣٧٤، ١٢٥ ص، فروست: قرآن درادب فارسى ٤. *
٤٠٢. ترجمه تصویرى و تفسیرى آهنگین سوره طه، (فارسى) عبدالکریم بى آزار شیرازى، شیعه، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامى، چاپ اوّل، ١٣٧٢، ١٠٠ ص. فروست: قرآن در ادب فارسى ٢. *
٤٠٣. ترجمه تصویرى و تفسیرى آهنگین سوره فاتحة وتوحید و ٢٠ آیه اوّل سوره بقره (فارسى) عبدالکریم بى آزار شیرازى، شیعه، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامى، چاپ اوّل، ١٣٧٢، ٦٢ ص، فروست: قرآن در ادب فارسى ١. *
٤٠٤. ترجمه تصویرى و تفسیرى آهنگین سوره هاى حشر، تکویر، فجر، حاقّة و عصر (فارسى) عبدالکریم بى آزار شیرازى، شیعه، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامى، چاپ اوّل، ١٣٧٤، ٩٠ص، فروست: قرآن در ادب فارسى ٣. *
٤٠٥. تطهیر با جارى قرآن (فارسى) على صفائى، شیعه، قم: انتشارات بعثت، ١٤٠٠ به بعد، ٧ جلد، (تفسیر بیش از ١٠ سوره آخر قرآن). *
٤٠٦. تعلیقة على تفسیر سورة الانفال من کتاب تفسیر سورتى الانفال والنجم، على الجندى (عربى) محمد امین باقر، شیعه، لبنان: تألیف ١٣٨٨، ٤٠ ص. *
٤٠٧. تفریج القلق فى تفسیر سورة الفلق (عربى) محمد فوزى بن عبداللّه الرومى م ١٣١٨، حنفى، (معجم المفسرین ٢/ ٦٠٣)
٤٠٨. تفسیر آیات سورة النور وفق المنهج المقرر على طلبة و طالبات الصّف الثّانى الثانوى بمدارس السودان (عربى) عبدالقادر الشیخ ادریس، سنى، خرطوم: الدّار السودانیّة للکتب، چاپ اوّل، ١٤٠٥، ١١٦ ص. *
٤٠٩. تفسیر ابن بادیس فى مجالس التذکیر من کلام الحکیم الخبیر (عربى) عبدالحمید بن محمد بن بادیس الصنهاجى، ١٣٠٨ ـ ١٣٥٩ق، سنى، بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ اوّل، ١٤١٦، ٤٢٩ ص. ناشر دیگر بیروت: دارالفکر، چاپ سوّم، ١٣٩٩. (تفسیر بعضى از سوره ها، محقق و گردآورنده: محمد شاهین ـ محمد الصالح رمضان ـ احمد شمس الدین. *
٤١٠. تفسیر امّ الکتاب (فارسى) حسن میرجهانى طباطبایى، سال نشر ١٣٩٨، ٣٧٠ ص. *
٤١١. التفسیر البیانى للقرآن الکریم (عربى) عایشه عبدالرحمن بنت الشاطى، سنى، قاهره: دارالمعارف، چاپ اوّل، ١٩٦٢ ـ هفتم، ١٩٩٠، ٢ جلد ـ ٢١٦ ـ ١٩٣ ص. تفسیر ١٤ سوره آخر قرآن. فروست: مکتبة الدراسات الادبیة. *
٤١٢. تفسیر الثقلین ـ شرح حدیث ثقلین ـ تفسیر سورة فاتحة الکتاب، سورة الاخلاص (فارسى) میرزا عبدالرسول احقاقى، شیعه، تهران: انتشارات پروا، چاپ اوّل، ١٣٧٣، ٢٩٠ ص. *
٤١٣. تفسیر جامع لخمس سور من القرآن الکریم (الفرقان، لقمان، الحجرات، الحدید، العصر) (عربى) محمد مصطفى المراغى، ١٨٨١ ـ ١٩٤٥م، سنى، قاهره: دارالهلال، ١٩٧٠، ٢١٦ ص. (با تفسیر معروف احمد مصطفى مراغى اشتباه نشود). برخى ازاین سور را ناشرهاى دیگر منتشر کرده اند.) (تفسیر و تفاسیر جدید ٢٠٨)
٤١٤. تفسیر چهارده سوره (فارسى) محسن شفایى، شیعه، ناشر: مؤلف، چاپ اول، ١٣٦٦.
٤١٥. تفسیر رفیعى، سید ابوالحسن رفیعى قزوینى، ١٣٠٦ ـ ١٣٩٦ق، شیعه، تفسیر سوره هاى از قرآن از جمله سوره بقره، توحید، یس، جمعه، اعلى، حدید، زلزال، نسخه اصلى به خط مؤلف درکتابخانه وى درتهران موجود است. (دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٧٤)
٤١٦. تفسیر سورتى الانفال والنجم، على الجندى. (به نقل از (تعلیقة على تفسیر سورة الانفال) که گذشت).
٤١٧. تفسیر سورتى الجمعه والمنافقون (عربى) سید محمد هادى المیلانى، ١٣١٣ ـ ١٣٩٥ق، شیعه، ١٤٤ ص، تحقیق و تعلیق: سید محمد على میلانى. *
٤١٨. تفسیر سورتى لقمان و الفرقان، محمد نبوى زاده، شیعه، قم: مؤلف، چاپ اوّل، ١٣٧٣، ٣٣٢ ص.
٤١٩. تفسیر سوره آل عمران، على بن محمّد حسن الحسینى البیضاوى الاصفهانى م ١٣١٢ق، شیعه (الذریعة ٤/ ٣٣٤)
٤٢٠. تفسیر سورة آل عمران (عربى) مصطفى السکمه، سنى، بیروت: دارالعلم للملایین، ١٩٧٣، ١٥٢ ص. ناشر دیگر، بیروت: دارالنهضة العربیّة، ١٩٧٢، ١٢٢ ص. *
٤٢١. تفسیر سوره ابراهیم (فارسى) عبداللّه جوادى آملى، شیعه، تهران: مرکز نشر فرهنگى رجاء، تألیف ١٣٦٣، ١٨٧ ص. *
٤٢٢. تفسیر سوره ابراهیم (عربى) عبداللّه جوادى آملى، بیروت: دارالهادى، چاپ اوّل، ١٤١٥، ١٤١ ص. مترجم: عرفان محمود. *
٤٢٣. تفسیر سورة الاحزاب (عربى) محمد الاباصیرى خلیفة المصرى، ١٣٠١ ـ ١٣٦٥، سنى، کویت: مکتبة المنار الاسلامیّة، چاپ اوّل، ١٤٠٥، ١١٦ ص. *
٤٢٤. تفسیر سورة الاخلاص، مولى حبیب اللّه على بن مدد ساوجى کاشانى ١٢٦٢ ـ ١٣٤٠ق، شیعه. (الذریعة ٤/ ٣٣٥)
٤٢٥. تفسیر سورة الاخلاص، سید معزالدین محمد المهدى الحسینى القزوینى الحلى م ١٣٠٠، شیعه. (الذریعة ٤/ ٣٣٦)
٤٢٦. تفسیر سورة الاخلاص، عبدالرحمن خضر، ١٣١٦ ـ ١٣٧٦، بغداد، ١٩٥٢. (معجم المفسرین ١/ ٢٦٦)
٤٢٧. تفسیر سورة الاخلاص (عربى) اسماعیل پاشا، م ١٣١٠، (معجم المفسرین ١/ ٩٣)
٤٢٨. تفسیر سورة الاسراء (عربى) عبداللّه محمود شحاته، سنى، قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب، ١٩٨٦، ٢٨٧ ص، ناشر دیگر، قاهره: مطابع مذکور، ١٩٧٣، ١٥٩ص. *
٤٣١ ـ ٤٢٩. تفسیر سورة الاسراء (عربى) حسن العشماوى، سنى، دارالفتح، چاپ اوّل، ١٤٠٤، ٤٨ ص، ناشر در سال ١٩٧٢ تفسیر قرآن مؤلف از اوّل قرآن تا آخر سوره آل عمران را منتشر نمود و پس از آن نیز تفسیر سوره نساء تا اعراف منتشر نموده است. (به نقل از مقدمه ناشر در ابتداء کتاب). *
٤٣٢. تفسیر سوره هاى اسراء، مؤمنون، ملک (فارسى) حسن فرید گلپایگانى ١٣١٩ ـ ١٤٠٧ق، شیعه، تهران: مؤسسه انتشاراتى نداى جدید، ١٣٦٦، ٣٨٤ ص. *
٤٣٣. تفسیر سورة الاعراف (عربى) احمد السید الکوهى ـ محمد طنطاوى، سنى، قاهره: دارالجیل، ١٩٧٢، ٣٦٤ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٧٧).
٤٣٤. تفسیر سورة الاعلى، میرزا محمد تنکابنى، ١٢٢٥ یا ١٢٣٠ ـ ١٣٠٢، شیعه (صاحب قصص العلماء)، (الذریعة ٤/ ٣٣٦)
٤٣٥. تفسیر سوره اعلى، حبیب اللّه شریف على کاشانى، ١٢٦٢ ـ ١٣٤٠ق، شیعه، آقابزرگ در الذریعه تفاسیر سور فاتحه ـ فتح ـ کوثر وملک را نیز براى وى نام مى برد. (الذریعة ٤/ ٣٣/٩، ٢٦/١٠٩)
٤٣٦. تفسیر سوره اعلى و ن و القلم، میرمحمد تقى اشراقى، ١٣١٢ ـ ١٣٦٨ ق، شیعه، قم، ١٣٦٧ ق، ١٤٧ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٩٤)
٤٣٧. تفسیر سوره انّا فتحنا، حبیب اللّه علیمدد، ١٢٦٢ ـ ١٣٤٠ق، شیعه، تهران، چاپ سنگى، ١٣٣٢. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨٤)
٤٣٨. تفسیر سورة الأنبیاء (عربى) سید احمد موسوى هندى نجفى، ١٣٢٠ ـ ١٣٩٢ ق، شیعه، نجف، ٢٤٠ ص.
* تفسیر سوره انسان (دهر) ــــــــــ انسان نمونه.
٤٣٩. تفسیر سوره الانعام (عربى) احمد السید الکوهى ومحمد طنطاوى، قاهره: دارالجیل، ١٩٧٢، ٣٥٩ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٧٧)
٤٤٠. تفسیر سوره الانعام (عربى) محمد سید طنطاوى، قاهره: مطبعة قاصد خیر، ١٩٧٠، ١١٢ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٧٧)
٤٤١. تفسیر سورة الانعام، میرزا حسن بن احمد القاضى الطباطبایى التبریزى م ١٣١٤. (الذریعة ٤/ ٣٣٧)
٤٤٢. تفسیر سورة الانعام (عربى) محمد عبداللّه ابو صعیکیک ـ ابراهیم محمد العلى، سنى، اردن (عمان) دارالنفائس، چاپ اوّل، ١٤١٣، ٢٢٤ ص. *
٤٤٣. تفسیر سوره بقره (فارسى) محمد غروى گلپایگانى متولد ١٣٦٢، شیعه، تهران: ١٣٧٤، ٤٣٠ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید )
٤٤٤. تفسیر سوره توحید، فلق، ناس، حسین بن عبداللّه بن سینا، تهران: ١٣٦٣، ٢٦ « ٦٣ ص. مترجم فخرالدین رودبارى
٤٤٥. تفسیر سوره توحید والدهر (انسان) والقدر، صدرالدین محمد یزدى اردکانى، شیعه، یزد: گلبهار، ١٥٢ ص.
٤٤٦. تفسیر سوره جمعه ومنافقون (فارسى)یوسف شعار، ١٣٢٠ ـ ١٣٩٠ق، شیعه، تبریز، ١٣٣٣، ٧١ ص.
٤٤٧. تفسیر سوره الحج (عربى)، حسینى محمد ابوفرح، سنى، قاهره: مطبعة قاصد خیر، ١٩٧٠. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨١)
٤٤٨. تفسیر سوره حجرات، سید رضا صدر، شیعه، م١٣٧٥ش، تهران، انتشارات کتابخانه صدر، ١٣٣٨ش، ٢٢٤ص.
٤٤٨. تفسیر سوره الحجرات (عربى) عبدالرحمن البناء، سنى، قاهره: دارالاعتصام، تاریخ مقدمه، ١٤٠٩، ٩٤ ص. فروست: من معانى القرآن الکریم، ناشر دیگر: قاهره: الدّار القومیة، ١٩٦٤، ٨٣ ص. *
٤٤٩. تفسیر سوره حجرات و سوره الحشر وفق مقرر الشهادة الثانویة العلیا (عربى) محمد على حمد السید ابى عبدالقادر الشیخ ادریس، خرطوم: الدار السودانیّة للکتب، چاپ پنجم، ١٩٧٧، ٨٨ ص. *
٤٥٠. تفسیر سوره حدید، صف، تغابن (فارسى) حسن فرید گلپایگانى، شیعه، تهران: انتشارات برهان، ١٣٦٤، ١٧٩ ص. *
٤٥١. تفسیر سوره الحشر (عربى) حسن فرید گلپایگانى، مطبعة الحیدرى، ١٣٦٩، ١١٩ ص. *
٤٥٢. تفسیر سورة الحشر والمدّثر (عربى) عبداللّه شحاته، سنى، قاهره: مطبعة جامعة القاهرة، ١٩٨٥، ٦٩ ص. *
٤٥٣. تفسیر سوره حمد (با قرآن در صحنه) (فارسى) سید روح اللّه موسوى خمینى، ١٣٢٠ ق ـ ١٣٦٨ ش، شیعه، قم: دفتر انتشارات اسلامى (جامعه مدرسین)، ١٣١ ص. گردآورنده: اصغر ربانى خلخالى. نیز رجوع شود به: با قرآن درصحنه. ناشر دیگر: حزب جمهورى اسلامى، ١٢٢ ص (با قسمتى از سوره علق)
٤٥٤. تفسیر سوره حمد (فارسى)، سید روح اللّه موسوى خمینى، ١٣٢٠ ق ـ ١٣٦٨ ش، شیعه، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چاپ اوّل، ١٣٥٧، ٢٨٢ ص، این اثر از چهاربخش سامان یافته: بخش اوّل: تفسیر سوره حمد ازکتاب سرّالصّلاة امام خمینى، بخش دوم: تفسیر سوره حمد از کتاب آداب الصّلاة امام خمینى، بخش سوّم: درسهاى تفسیر سوره حمد و بخش چهارم: اشارات تفسیرى درباره سوره حمد از سایر آثار حضرت امام خمینى(قدّس سره) مى باشد.
٤٥٥. تفسیر سوره حمد (فارسى)، حسین عمادزاده اصفهانى م ١٣٦٩ ش، شیعه، تهران: کتاب طوبى، چاپ اول، ١٣٧٠، ٧٩٣ص، فروست: علوم قرآن.*
٤٥٦. تفسیر سوره حمد، محسن شفائى، شیعه، ناشر: مؤلف، چاپ اوّل، ١٣٦٤.
٤٥٧. تفسیر سوره حمد (فارسى) سید مرتضى شبسترى، شیعه، تهران: بنیاد قرآن چاپ اوّل، ١٣٦١، ١١٩ ص، محقق و گردآورنده: سید محمد رادمنش. *
٤٥٨. تفسیر سوره حمد، محمدکاظم عصار، شیعه، تهران: مؤسسه وعظ و خطابه، ١٣١٥ ـ ١٣١٧، ٨٨ « ٦٢ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٧٥)
٤٥٩. تفسیر سوره حمد (فارسى) محمد غروى گلپایگانى، متولد ١٢٦٢، تهران، ١٣٣٠، ٤٠ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٧٥)
٤٦٠. تفسیر سوره حمد (فارسى) عبداللّه قهرمانى، شیعه، کانون نشر پژوهشهاى اسلامى، [تاریخ مقدمه] ١٣٥٥، ٢٣ ص.
٤٦١. تفسیر سوره حمد و اخلاص (فارسى) محمد شریعت سنگلجى، متولد ١٢٧٦ ق، شیعه، تهران: ١٣٣٤، ١٨٦ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٩٩)
* تفسیر سوره حمد و قل هواللّه ــــــــــ راه بهشت.
* تفسیر سوره الرّحمن ــــــــــ بهشت جاویدان.
٤٦٢. تفسیر سورة الرحمن، سید محمد عبــــاس الزنگى پورى م ١٣٢٥، شیعه. (الذریعة ٤/ ٣٣٨)
٤٦٣. تفسیر سـورة الرحمن، میرمحمد عبـاس موسوى تسترى لکهنوى م ١٣٠٦. (الذریعة ٤/ ٣٣٨)
٤٦٦ ـ ٤٦٤. تفسیر سورة الرحمن، حسین سبحانى زنجانى، م حدود ١٣٢٢، شیعه، مؤلف تفسیر سوره زمر و نیز سوره شمس را تألیف نموده که هرسه عنوان در تهران ١٣٢٣ دریک مجلّد منتشر شده است. (الذریعة ٤/ ٣٣٨)
٤٦٧. تفسیر سورة الرحمن (عربى)، شوقى ضیف (ممّا على رفوف الجدران ١٢)
٤٦٨. تفسیر سورة الرّعد (عربى) محمد صالح على مصطفى، سنى، ریاض: دارالنفائس، چاپ اوّل، ١٤٠٨، ٣٧٣ ص. *
* تفسیر سورة الزّمر ــــــــــ تفسیر سورة الرّحمن.
٤٦٩. تفسیر سورة الزّمر(عربى) الغزالى خلیل عید، سنى، ریاض: مکتبة المعارف، ١٤٠٣، ١٩٢ ص. *
٤٧٠. تفسیر سورة سجدة (عربى) سید محمد تقى مدرسى، شیعه، عراق: دارالهدى، ٤٠ ص. (فصلنامه پژوهشهاى قرآنى ٣/٣١٧)
* تفسیر سورة الشّمس ــــــــــ تفسیر سورة الرّحمن
* تفسیر سوره شریفه قمر ــــــــــ حقایقى از قرآن.
٤٧١. تفسیر سوره صاد، درسى از قرآن (فارسى) على مشکینى اردبیلى، شیعه، قم: دفتر نشر اسلامى (جامعه مدرسین)، ٢٨٨ ص.*
٤٧٢. تفسیر سوره صف یا آیین جبهه وجنگ (فارسى) محمد هادى آرام، شیعه، مشهد: چاپخانه خراسان، چاپ اوّل، ١٣٦٨، ٤١٨ ص. *
٤٧٣. تفسیر سورة الضّحى، میرزا محمد تنکابنى، ١٢٢٥ ـ ١٣٠٢، شیعه، (الذریعة ٤/٣٣٨)
٤٧٤. تفسیر سوره طه، حسین قایمى، تهران: دفتر نشر کاظمیه، ١٣٦٦، ٣٨ « ١٥ « ١١١ص.
٤٧٥. تفسیر سورة العصر (عربى) محمد عبده، ١٢٦٦ ـ ١٣٢٣ق، سنى، بیروت: دارالکتاب الجدید، ١٩٦٦، ٤٨ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٨٨)
٤٧٦. تفسیر سوره علق (عربى) عبدالرحمن خضر. ١٣٧٦، بغداد، ١٩٥٣. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨٨)
٤٧٧. تفسیر سوره غافر ـ جبهه حقّ و باطل (فارسى) سید عباس اهرى، نشر علم و دین [تألیف ١٤٠١]، ٢٠٧ ص. *
٤٧٨. تفسیر سوره غافر ـ منتخبى از قرآن ـ گلچینى از قرآن ـ (فارسى) بانو الف ـ زرکشى، شیعه، چاپ آفتاب [تألیف ١٣٩٦]، ١٠١ ص. *
٤٧٩. تفسیر سورةالفاتحة (عربى) ابوالقاسم خزعلى، شیعه، تهران: وزارت ارشاد اسلامى، چاپ اوّل، ١٣٧٥، ٥٠ ص. *
٤٨٠. تفسیر سورة الفاتحة، محمد نور الدین الحسینى النقشبندى م ١٣٠٥، مؤلف داراى دوتفسیر دیگر به نام تفسیر سورة الفتح وتفسیر سورة یوسف مى باشد. (معجم المفسرین ٢/ ٦٤٤)
٤٨١. تفسیر سوره فاتحه (عربى ـ فارسى) خضربن اسماعیل مازندرانى م ١٣٣٦، ١٩٠ برگ. (فصلنامه پژوهشهاى قرآنى ٥ ـ ٦/ ٤٢٩)
٤٨٢. تفسیر سورة الفاتحة (عربى) عبدالرحمن خضر، ١٣٦ ـ ١٣٧٦، بغداد . (تفسیر و تفاسیر جدید ١٧٥)
٤٨٣. تفسیر سورة الفاتحة (عربى) ابوهاشم، ١٩٠٥ ـ ١٩٧٤ داکا: اسلامیک فوندیش، ١٩٧٥، ٦٠ ص. مترجم از بنگالى: محمد محمود مصطفى شعبان. (تفسیر و تفاسیر جدید١٧٤)
٤٨٤. تفسیر سورة الفاتحة، میرزا حسن بن احمد القاضى الطباطبائى التبریزى، م ١٣١٤، شیعه، (الذریعة ٤/ ٣٣٧١)
٤٨٥. تفسیر سورة فاتحة، حبیب اللّه بن على مدد ساوجى کاشانى ١٢٦٢ ـ ١٣٤٠ق، شیعه. (الذریعة ٤/ ٣٣٩)
٤٨٦. تفسیر سورة الفاتحة، سید معزالدین محمد المهدى الحسینى القزوینى الحلى، م ١٣٠٠، شیعه. (الذریعة ٤/ ٣٤١)
٤٨٧. تفسیر سورة الفاتحة (عربى) نورالدین عتر، سنى، بیروت: دارالبشائر، چاپ اوّل، ١٤١٥، ٢١٥ ص. *
٤٨٨. تفسیر سورة الفاتحة (عربى) محمد على الحسن، حمراء ـ بیروت: دارالبیارق، چاپ اوّل، ١٤١٤، ٦٣ ص. *
٤٨٩. تفسیر سوره فتح، حبیب اللّه بن على مدد ساوجى کاشانى، ١٢٦٢ ـ ١٣٤٠ق، شیعه. (الذریعة ٤/ ٣٤١)
٤٩٠. تفسیر سورة الفتح، محمد نورالدین الحسینى النقشبندى م ١٣٠٥. (معجم المفسرین ٢/ ٦٤٢)
٤٩١. تفسیر سورة الفتح و بیان مااتّصل بها من الفتوح الاسلامیّة والسیرة النبویّة، عبداللّه بن عفیفى الباجورى، به چاپ رسیده است. (معجم المفسرین ١/ ٣١٧)
٤٩٢. تفسیر سوره فجر (فارسى) مرتضى مطهرى، ١٣٣٨ ـ ١٣٩٩، شیعه، تهران: واحد فرهنگى بنیاد شهید، ١٣٦١، ٣٨ ص. *
٤٩٣. تفسیر سورة الفـجر، احمد بن الحسـن الیزدى المشهدى، م حدود ١٣١٠. (الذریعة ٤/ ٣٤١)
٤٩٤. تفسیر سورة فصلّت (عربى) محمد صالح على مصطفى، سنى، ریاض: دارالنفائس، چاپ اوّل، ١٤٠٩ [تألیف ١٣٩٩]، ٣٩٤ ص. *
٤٩٥. تفسیر سوره فلق، عبدالرحمن خضر، ١٣١٦ ـ ١٣٧٦ق، (معجم المفسرین ١/ ٢٦٥)
٤٩٦. تفسیر سورة الفیل، میرزا محمد تنکابنى، ١٢٢٥ ـ ١٣٠٢، شیعه، (الذریعة ٤/ ٣٤١)
٤٩٧. تفسیر سوره فیل (فارسى) حائرى، شیعه، قم، انتشارات معارف جعفرى، ٨٩ ص. *
٤٩٨. تفسیر سوره ق، سید میرمحمد عباس، م ١٣٠٦ق. (الذریعة ٤/ ٣٤١)
٤٩٩. تفسیر سوره ق، محمد بن عبدالعزیز الشاذلى الخولى، ١٣١٠ ـ ١٣٤٩ق. (معجم المفسرین ٢/ ٥٥٢)
٥٠٠. تفسیر سوره قدر (فارسى) محمدرضا حاج شریفى خوانسارى، شیعه، قم: نشر مرتضى، چاپ اوّل، ١٣٧٠، ٩٦ ص. *
٥٠٣ ـ ٥٠١. تفسیر سورة القدر، میرزا محمد تنکابنى، ١٢٢٥ ـ ١٣٠٢، شیعه. مؤلف سه اثر جداگانه درتفسیر سوره قدر دارد ١. در سه هزاربیت ٢. در دوهزار بیت. ٣. درهزاربیت. (الذریعة ٤/ ٣٤٢)
٥٠٤. تفسیر سوره قدر ـ سرنوشت شما… (فارسى) محمد على غفارى، شیعه، تهران: انتشارات توحید، ١٦٦ ص.
٥٠٥. تفسیر سورقصار قرآن، محمد شریعت سنگلجى (٢٥ سوره)*
٥٠٦. تفسیر سوره کوثر درة الدرر، حبیب اللّه بن على مدد ساوجى کاشانى، ١٢٦٢ ـ ١٣٤٠ق، شیعه. (دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٦٤)
٥٠٧. تفسیر سورة الکهف(عربى) محمد مصطفى ابوالعلاء، مشهور به جامد، سنى، قاهره: مکتبة النجدى ومکتبة النجدى الحدیثة، ١٤٤ ص.
٥٠٨. تفسیر سوره لقمان ـ مربى نمونه (فارسى) جعفر سبحانى، شیعه، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى، چاپ دوّم، ١٣٦٩، ٢١٥ ص. *
٥٠٩. تفسیر سوره ماعون، محمد حسین تبریزى توتونچى، شیعه، تبریز، ١٣٢٥، ٣٣ « ٨٧ص.
* تفسیر سوره ماعون ــــــــــ ایمان صادق.
٥١٠. تفسیر سوره مبارکه اذا وقعت الواقعة، احمد آشتیانى، شیعه، تهران: اسلامیه، ١٣٩١، ٣١ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨٥)
* تفسیر سوره مبارکه توحید ــــــــــ توحید ربانى از…
٥١١. تفسیر سوره مبارکه توحید، احمد بن على اکبر قیدار معروف به مقدّس زنجانى، شیعه، تألیف ١٣٥٤ ش، ٢٠ ص. *
٥١٢. تفسیر سوره مبارکه حمد (فارسى) سید محمد کیاوش، شرکت نشر وپخش، چاپ اوّل، ١٣٥٧، ١٧٩ ص. *
٥١٣. تفسیر سوره مبارکه حمد (فارسى) محمد شریعت سنگلجى، شیعه، تهران: کانون انتشارات محمّدى، ٣ « ١٨٦ ص. *
٥١٤. تفسیر سوره مبارکه صف، محمد شریعت سنگلجى، شیعه، تهران: محمّدى، ١٣٥١، ١٨٦ ص.
٥١٥. تفسیر سوره مبارکه صف، تقى یکتا، شیعه، تبریز: سروش، ١٣٨٤، ١١٦ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨٦)
* تفسیر سوره مبارکه فاتحة الکتاب ــــــــــ الثقلان فى تفسیر
٥١٦. تفسیر سوره مبارکه مریم، کاظم ارفع، شیعه تهران، ١٣٥٠، ١٥٦ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٨١)
* تفسیر سوره مجادله ــــــــــ رازگویى و قرآن
٥١٧. تفسیر سوره محمّد، سلسله مقالات نشریه مقداد، تبریز، ١٣٥٩، ٦٠ ص.*
٥١٨. تفسیر سوره محمدّ (کفرا) (فارسى) جلال گنجه اى، شیعه، تهران: انتشارات میعاد، ١٣٥٨، ٤٧ ص. *
٥١٩. تفسیر سوره معارج، مرتضى مطهرى، ١٣٣٨ ـ ١٣٩٩ق، شیعه، تهران: مدرسه عالى، ٦١ ص. *
٥٢٠. تفسیر سوره ملک، حبیب اللّه بن على مدد ساوجى کاشانى، ١٢٦٢ ـ ١٣٤٠ق، شیعه. (دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٦٤)
٥٢١. تفسیر سوره منافقون از فى ظلال القرآن (فارسى) سید قطب، تهران: نشر فرهنگ قرآن، ١٣٦٠، ٦٤ ص. مترجم محسن ناصرى. *
* تفسیر سوره نبأ ــــــــــ جلوه اى از قرآن.
٥٢٢. تفسیر سوره نجم ـ معراج ـ (فارسى) سید عبدالحسین دستغیب ١٣٣٢ ـ ١٤٠٢ق، شیعه، تهران: انتشارات فقیه، چاپ اوّل، ١٣٦١، ١٣٨ ص، ناشر دیگر: تهران صبا، ٣٢٩ ص. *
٥٢٣. تفسیر سورة النصر، میرزا محمد تنکابنى، ١٢٢٥ ـ ١٣٠٢ ق، شیعه. (الذریعة ٤/ ٣٤٢)
٥٢٤. تفسیر سورة النّور، محمد على الحسن ـ عبدالرحیم فارسى ابوعلیه، سنى، عمان: دارالارقم، چاپ اوّل، ١٩٨٣، ٣١١ ص. *
٥٢٥. تفسیر سورة النّور، (عربى) ابوالاعلى المودودى ١٣٢١ ـ ١٣٩٩ق، سنى، بیروت: مؤسسة الرّسالة، ٢٤٨ ص. مترجم از اردو: محمد عاصم الحداد. *
٥٢٦. تفسیر سوره نور، میرزا خلیل کمره اى متولد ١٢٧٨، تهران: چاپخانه اقبال، ١٣٢٥، ٣٠٢ « ١٨ ص. *
٥٢٧. تفسیر سورة النّور (عربى)، محمد مصطفى ابوالعلا مشهور به جامد، قاهره: مکتبة الجندى، تألیف ١٣٩٨، ٥١١ ص، فروست: نورالایمان فى تفسیرالقرآن. *
٥٢٨. تفسیر سورة النّور واحکامها (عربى) عفیف عبدالفتاح طباره، سنى، بیروت: دارالعم للملایین، چاپ اوّل، ١٩٩٣، ١٢٧ص. *
٥٢٩. تفسیر سورة النّور وفق المنهج المقرر على طلبة الشّهادة الثانویة (عربى) یوسف حامد العالم، سنى، خرطوم: الدّار السودانیّة للکتب، چاپ اوّل، ١٩٦٨، چاپ دوّم ١٩٧٨، ١٤٣ ص. *
٥٣٠. تفسیر سوره واقعه، محمد مسایلى اردبیلى، شیعه، تهران: جلالى، ١٣٥٤، ١٦٦ص.
٥٣١. تفسیر سوره واقعه (فارسى) سید محمد باقر حجّتى، شیعه، تهران: مرکز انتشارات علمى و فرهنگى وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالى، ١٣٦١، ١٥٥ ص. فروست: مجموعه علوم ومعارف اسلامى. *
٥٣٢. تفسیر سورة الواقعة ـ ضمیمه صوت الولایة (فارسى) سید محمد على کاظمى بروجردى، شیعه، تهران: کتابفروشى مصطفوى، چاپ اوّل، ١٣٦٣، ٦٢ ص. *
٥٣٣. تفسیر سوره واقعه و آیه فى مقعد صدق (آیه ٥٤ ـ ٥٥ سوره قمر) تفسیر صالحى، حسن میرزا على نقى برغانى صالحى، ١٣١٠ ـ ١٤٠١ ق، شیعه (درکربلا، کتابخانه مؤلف به خط خود او موجود است) (دائرةالمعارف تشیّع ٤/ ٥٧٥)
٥٣٤. تفسیر سوره والعصر (فارسى) صدرالدین محلاتى شیرازى، شیعه، تهران: انتشارات نوید، ١٣٦٢، ٤٥٣ ص. *
٥٣٥. تفسیر سوره والعصر، محمد حسن توتونچى تبریزى، شیعه، چاپ تبریز، ١٠٦ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨٧)
٥٣٦. تفسیر سوره هاى توبه ومنافقون (فارسى) جعفر سبحانى، قم: کانون نشر اندیشه هاى اسلامى، چاپ اوّل، ١٣٦٩، ٣٠٧ ص. *
٥٣٧. تفسیر سوره هاى طارق ـ فجر ـ المزمل (فارسى) مرتضى مطهرى: ١٣٣٨ ـ ١٣٩٩ ق، شیعه، تهران: دفتر مرکزى جهاد سازندگى، ١١٢ ص.
* تفسیر سوره هل أتى ــــــــــ تجلى انسان در قرآن.
٥٣٨. تفسیر سوره یس، محمد مسائلى اردبیلى، شیعه، تهران، ١٣٧٧، ١٠٩ ص. به اهتمام: بیدارکورائیى. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨٣)
٥٣٩. تفسیر سوره یوسف، محمد نور الدین الحسینى النقشبندى م ١٣٠٥ق. (معجم المفسرین ٢/ ٦٤٤)
٥٤٠. تفسیر سورة یوسف (عربى) محمد رشید رضا، ١٢٨٢ ـ ١٣٥٤ ق، شافعى، قاهره: مطبعة المنار بمصر، چاپ اوّل، ١٣٥٥، ١٦٠ ص.*
٥٤١. تفسیر سورة یوسف، على بن محمد حسن الحسینى البیضاوى الاصفهانى، م ١٣١٢ق، شیعه. (الذریعة ٤/ ٣٤٥)
٥٤٢. تفسیر سورة یوسف، محمد بن عبداللّه القسطنطنى النقشبندى م ١٣٠٩ق، حنفى. (معجم المفسرین ٢/ ٥٦٣)
٥٤٣. تفسیر سوره یوسف (فارسى) محمد تقى اشراقى، شیعه، قم: کتابخانه اسماعیلیان، چاپ دوّم، تألیف ١٣٦٧ ق، ٢١٢ ص. *
٥٤٤. تفسیر سوره یوسف، سید ابراهیم بن سید محمد تقى دلدار على نقوى، م ١٣٠٧، شیعه. (الذریعة ٤/ ٣٤٤)
٥٤٥. تفسیر سوره یوسف، سید على اکبر سید محمد سید دلدار على نقوى نصیرآبادى لکهنوى م ١٣٢٦ق، شیعه. (الذریعة ٤/٣٤٥)
* تفسیر سوره یوسف ــــــــــ تفسیر صفى
٥٤٦. تفسیر سوره یوسف (عرلى) صالح الجاسم، بغداد: مطبعة العانى، چاپ اوّل، ١٩٩١، ١٤٤ ص. *
* تفسیر سوره یوسف ــــــــــ جمال انسانیت.
* تفسیر سوره یوسف ــــــــــ الجمال والکمال.
٥٤٧. تفسیر سوره یوسف ـ کفایة الناطقین یا سرمایه سخنوران (فارسى) سید محمد تقى مقدّم، شیعه، مشهد: انتشارات مقدّم، چاپ اوّل، ١٣٧١، ج٢، ٣٣٢ ص. *
٥٤٨. تفسیر سوره یوسف با بهره گیرى از تورات و نوشته هاى یهود (فارسى) مراد اورنگ، شیعه، تهران: چاپ افست مروى، ٢٨٧ ص. ٣٤٦ص با پاورقى هادى خسروشاهى.*
٥٤٩. تفسیرضیاء (فارسى) سید ضیاء الدین علامه، شیعه، اصفهان: انتشارت گلبهار، چاپ اوّل، ١٣٧٣، ٦٠٩ ص، جلد اوّل این تفسیر اختصاص به بخشى از جزء عم دارد.
٥٥٠. التفسیر العام ـ سنة ثانیة - (عربى) مصطفى الخن، سنى، دمشق: جامعة دمشق، ١٤٠٦ ـ ١٤٠٧، ٤٦٤ ص. (تفسیر ٢٠ آیه اول سوره بقره، سوره نور، احزاب، حجرات، مجادله، ممتحنه، صف، جمعه). *
٥٥١. تفسیر عرفانى سوره هاى واقعه، طارق، اعلى، (فارسى) سید ناصر قوامى، تهران: کتاب طوبى، چاپ اوّل، ١٣٧٣، ٣٠٨ ص، فروست: علوم قرآنى ٢. *
٥٥٢. تفسیر الفاتحة، جعفر ادریس الحسنى الکتانى، ١٢٥٠ ـ ١٣٢٣، مالکى. (معجم المفسرین ٢/٧٦٨)
٥٥٣. تفسیر فاتحة الکتاب (عربى) محمد باقر الملکى المیانجى، شیعه، قم: دارالقرآن الکریم، چاپ اوّل، ١٤١٣، ٨٢ ص، گردآورنده: محمد البیابانى الاسکوئى. *
٥٥٤. تفسیر فاتحة الکتاب (تفسیر سوره شریفه حمد) (فارسى) سید عبدالحسین دستغیب، ١٣٣٢ ـ ١٤٠٢ق، شیعه، تهران: انتشارات کاوه، ١٣٦٢، ٢٦٤ص. ناشر دیگر، قم: مؤسسه مطبوعاتى دارالکتاب، ١٣٧١، چاپ دوّم، مصحح سید محمد هاشم دستغیب.
٥٥٥. تفسیر فاتحة الکتاب (فارسى) عبدالحسین نجفى تبریزى معروف به علامه امینى (صاحب الغدیر)، ١٣٢٠ ـ ١٣٩٠ ق، شیعه، تهران: مکتبة الامام أمیرالمؤمنین، ٢٦٠ ص. مترجم: قدرت اللّه شاهمرادى. *
٥٥٦. تفسیر فاتحة الکتاب وجزء عمّ (عربى) احمد حسین، قاهره: المجلس الاعلى للشؤون الاسلامیّة، ١٩٧٢، ٣٦٦ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨٩)
٥٥٧. تفسیر الفاتحة و ست سور من خواتیم القرآن. العصر، کوثر، کافرون، اخلاص، والمعوّذتین (عربى) محمد رشید رضا، ١٢٨٢ ـ ١٣٥٤، شافعى، قاهره: الزّهراء للاعلام العربى، ١٤٠٨، ١٧٥ص. [تفسیر سوره عصر، تألیف محمد عبده است] *
٥٥٨. تفسیرالفاتحة الوصاف على الکشاف (اردو ـ عربى) عبدالاحد القاسمى، داکا: المکتبة الامدادیة، تاریخ مقدمه ١٩٦٠، ٨٠ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٧٥)
٥٥٩. تفسیر قرآن(فارسى) مرتضى مطهرى، ١٣٣٨ ـ ١٣٩٩ ق، شیعه تهران: نشر شریعت، ١٣٦١، ٣١١ ص. فروست: با علامه شهید مطهرى درقرآن (١)، تفسیر سوره هاى جن، قیامت،نازعات، تکویر، انفطار، طارق، علق، قدر، بینة، زلزال، عادیات، قارعة، والعصر. *
٥٦٠. تفسیر قرآن جزء ٢٨ سوره منافقین (فارسى) شمس الدین نجفى، شیعه، مرکز فرهنگى علامه حلى، چاپ سوّم، تألیف ١٤٠١، ١١٨ ص. *
٥٦١. تفسیر القرآن، سورة التکویر، جمال الدین عماد، سنى، قاهره: دارالفکر العربى، ١٩٦٩، ٩٢ ص. (نیز رجوع شود به: بحوث فى تفسیرالقرآن). *
٥٦٢. تفسیر قرآن ـ سوره حمد (فارسى)، سید على محمد دستغیب شیرازى، شیعه، تهران: انتشارات امّت، ١٣٦٠، ٣٢ص.
٥٦٣. تفسیر قرآن ـ سوره حمد و بقره (فارسى) حسینعلى راشد تربتى، ١٣٢٤ ـ ١٣٩٧ق، شیعه، تهران: انتشارات اطلاعات، چاپ اوّل، ١٣٧١، ١٦٧ ص.
٥٦٤. تفسیر قرآن شریف، سید ضیاء الدین طباطبایى، ١٣١٠ ـ ١٣٩٥ق، تهران: ١٣٧٤ ق (تفسیر سوره هاى یس، تکویر، توحید).(تفسیر و تفاسیر جدید ٢٠٢)
٥٦٥. تفسیرالقرآن الکریم سورة طه، حجرات، حشر، بروج، تبارک، شورى، مصطفى بن حسن ابوحسان السباعى، ١٣٣٣ ـ ١٣٨٤ق، سنى. (معجم المفسرین٢/ ٦٧٥)
٥٦٦. تفسیرالقرآن الکریم سورة الفاتحة (فارسى) سید محمد کاظم عصار، ١٣٠٢ یا ١٣٠٦ ـ ١٣٩٠، شیعه، مشهد: چاپخانه دانشگاه، ١٣٥٠، ٣٢٣ص. (تفسیر سوره فاتحه تا مالک یوم الدین) با تصحیح: سید جلال الدین آشتیانى. *
٥٦٧. تفسیرالقرآن الکریم سورة النّساء، سورة الانفال، سورة النحل، سورة الاسرا (عربى) عبدالقهار داود عبداللّه، سنى، بغداد: مطبعة الرّشاد، ٣٦٨، ص. *
٥٦٨. تفسیر مبارکه سوره یس، محسن شفایى، شیعه، ناشر: مؤلف، چاپ اوّل، ١٣٦٧.
٥٦٩. تفسیرالمحقق (فارسى) محمد باقر محقق، شیعه، تهران: انتشارات اسلامى، چاپ اوّل، ١٣٦٤، ٢ جلد، ٨٨٤ ص. (تفسیر سوره حمد، علق، مدثر، فلق، ناس). *
٥٧٠. تفسیر المعوّذات الثّلاث (عربى) عبدالجواد الطیب، سنى، قاهره: مکتبة الآداب، چاپ اوّل، ١٤١١، ٦٢ ص.
٥٧١. تفسیر منظوم سوره هاى حجرات، ق، حشر (فارسى) جواد نوربخش، شیعه، ناشر: مؤلف، چاپ دوّم، ١٣٧٣، ٢٠٣ ص. (این اثر درسال ١٣٥٥ و ١٣٥٦ با حواشى و تعلیقات مراد اورنگ چاپ گردیده است). *
٥٧٢. تفسیر من فاتحة الکتاب ـ تفسیر من سورة الحمد (عربى) محمد یزدى، چاپ اوّل، ١٣٧٣، ٤٠ ص. *
٥٧٣. التفسیرالمنیر (عربى) محمد ادیب حسون، سنى، بیروت: دارالکتاب النفیس، چاپ دوّم، ١٤٠٨، ٤٢٤ ص.(تفسیر سوره هاى فاتحه، یوسف، کهف، یس، رحمن، واقعه، ملک وجزء عمّ).*
٥٧٤. تفسیر والعصر (فارسى) عبدالجلیل آخوند گنبدى، گنبد، چاپ اوّل، ١٣٦٤، ١٠٨ص. *
* تفسیر همدانى ــــــــــ الدرالعظیم.
٥٧٥. تفسیرى سوره ى فاتحه (کردى) محمدى خال، سنى، بغداد: چاپخانه معارف، ١٣٧٥، ٣٤ ص. *
٥٧٦. توحید ربانى ازنظر قرآن و برهان وعرفان ـ تفسیر سوره مبارکه توحید (فارسى) محمد رضا ربانى، شیعه، تهران: اقبال، چاپ اوّل، ١٣٧٥، ٢٣٦ ص. (فصلنامه بیّنات ١٠/ ١٩٠)
٥٧٧. توضیح القرآن، سوره آل عمران، علامه محمد اقبال لاهورى، م ١٩٢١م، لاهور: علمى کتاب خانه، ١٩٦٣، ٣٧٢ ص. (ؤلف محمد اقبال معروف مى باشد) (تفسیر و تفاسیر جدید ١٧٦)
٥٧٨. تیسیر الفلک فى تفسیر سورة الملک (عربى) محمد فوزى بن عبداللّه الرومى، م ١٣١٨ق، حنفى. (معجم المفسرین ٢/ ٦٠٣)
٥٧٩. الثقلان فى تفسیرالقرآن، تفسیر سوره مبارکه فاتحة الکتاب (فارسى) سید علینقى فیض الاسلام، ١٢٨٣ ـ ١٣٦٤ ش، شیعه، انتشارات فقیه، چاپ اوّل، ١٣٦٦، ٨٤ ص.
٥٨٠. الجامعة فى تفسیرسورة الواقعة (عربى) سید محمد على هبة الدین حسینى حائرى مشهور به هبة الدین شهرستانى، ١٣٠١ ـ ١٣٨٦ ق، شیعه. (دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٧٢)
٥٨١. جلوه اى از قرآن ـ تفسیر سوره نبأ (فارسى) محمد رضا کمیلى، شیعه، ٣٨ « ٢٦٨ص.*
٥٨٢. جمال انسانیت ـ تفسیر سوره یوسف (فارسى) نعمت اللّه صالحى نجف آبادى (زنده در ١٣٧٥ ش)، شیعه، قم: نشر دانش تألیف و چاپ اوّل، ١٣٤٣، یازدهم، ١٣٦٤، ٣٤٠ ص. ناشر دیگر، قم: دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم. *
٥٨٣. الجمال والکمال، تفسیر سوره یوسف، محمد سلیمان منصورپورى م ١٣٤٩، لاهور: المکتبة الرحمانیّة، ١٩٦٢، ٢٥١ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٧٩)
٥٨٤. حقایقى از قرآن ـ تفسیر سوره شریفه قمر (فارسى) سید عبدالحسین دستغیب، ١٣٣٢ ـ ١٤٠٢ق، شیعه، شیراز: کتابخانه مسجد جامع عتیق، ١٣٥٤، ٣١٠ ص، ناشردیگر، قم: دارالکتاب، چاپ دوّم، ١٣٥٤ *
٥٨٥. حول تفسیر سورة الحجرات (عربى) عبداللّه سراج الدین، سنى، حلب: مکتبة دارالفلاح، چاپ اوّل، ١٤١٣، ٤٤٧ص. *
٥٨٦. حول تفسیر سورة الفاتحة امّ القرآن الکریم (عربى) عبداللّه سراج الدین، سنى، حلب: مکتبة دارالفلاح، چاپ اوّل، ١٤١٢، ٢٠٩ ص. *
٥٨٧. حول تفسیر سورة ق (عربى) عبداللّه سراج الدین، سنى، حلب: مکتبة دارالفلاح، چاپ اوّل، ١٤١٤، ١٥١ ص. *
٥٨٨. الخلجات ـ تفسیر سورة الاعلى (عربى) محمد بن سلیمان تنکابنى، ١٢٢٥ یا ١٢٣٠ ـ ١٣٠٢، شیعه، قم، دارالنشر: ٢٠٠ ص، ٢٥٠ خلجه. *
٥٨٩. دراسات فى التفسیر من سورة النّساء (عربى) حبیب السامرائى، بغداد: دارالرسالة، چاپ اوّل، ١٣٩٦، ١٧٥ ص. *
٥٩٠. در الاسرار ـ تفسیر کلام المبجل (عربى) السید محمود بن محمد شیب بن حسین حمزة الحسین الحمزاوى الافندى، ١٢٣٦ ـ ١٣٠٥ق، حنفى، (این تفسیر همچون تفسیر سواطع الالهام، ابوالفیض فیضى م ١٠٠٤، از مفسران شیعه، با حروف بى نقطه نگارش یافته است. *
٥٩١. دراسة ادبیة لنصوص من القرآن (عربى) محمد المبارک، سنى، بیروت: دارالفکر، چاپ چهارم، ١٣٩٢، ١٥٧ ص (شامل سوره هاى عادیات، حاقه، نحل، یوسف) *
٥٩٢. دراسة فى سورة العنکبوت (عربى) احمد القطان ـ محمد الزین، سنى، کویت: مکتبة السندس، چاپ دوّم، ١٤٠٩، ١٦٠ ص. *
* درپیرامون تفسیر ــــــــــ سیرى در نازعات.
٥٩٣. الدرر الثمینة فى تفسیر سورة الجمعة المبارکة (عربى ـ فارسى) غلامحسین تبریزى، شیعه، چاپخانه حیدرى، ١٣٨٣، ١٩٢ ص. (متن عربى است و ترجمه آن در ذیل هر صفحه مى باشد). *
٥٩٤. درسهایى از سوره حمد یا فرازهایى از تفسیر فاتحة الکتاب (فارسى) سید اسماعیل بن احمد الحسینى المرعشى، شیعه، ١٤٨ ص: گردآورنده جمعى از طلاب علوم دینى اهواز. *
٥٩٥. درسهائى از فاتحة الکتاب یا موجى از دریا (فارسى) نصیر الدین امیر صادقى، ٨٤ ص، گردآورنده: بانو فرخى و انجمى. *
٥٩٦. درسهائى از قرآن (فارسى) محسن دعاگو، شیعه، تهران: حزب جمهورى اسلامى، ١٣٦١ ـ ١٣٦٢، ٢ جلد، (تفسیر سوره هاى آخر قرآن). *
٥٩٧. درسهائى از قرآن (فارسى) اتحادیه انجمن هاى اسلامیه دانشجویان اروپا، ٣ جلد، ٣٢ « ١٣٢ ص، (تفسیر سوره هاى محمد، احزاب، یوسف و…).
٥٩٨. درسهایى از قرآن (فارسى) مرتضى مطهرى ١٣٣٨ ـ ١٣٩٩ ق، شیعه، تهران: نشر مطهر، چاپ اول، ١٣٥٩، ٧٦ ص. (تفسیر سوره هاى انشراح، قدر، زلزال، عادیات، عصر) *
٥٩٩. درسهایى پاکدامنى و اخلاقى در سوره نور (فارسى) فاطمه جلیلى، شیعه، مؤسسه تحقیقات وانتشارات طور، چاپ اوّل، ١٣٧٠، ٦٤ ص. *
٦٠٠. درمکتب قرآن ـ تفسیر درسى براى جلسات مذهبى (فارسى) هاشم هاشم زاده هریسى، شیعه، قم: انتشارات آزادى، ١٣٦٠، ١٤٤ ص، (تفسیر سوره هاى آخر قرآن). *
٦٠١. دروس فى التفسیر(عربى) سید احمد الفهرى، شیعه، بیروت: الدارالاسلامیة، چاپ اوّل، ١٤٠٩، ٢ جلد، ٢٧٩ « ٣٣٩ ص. (ج١ـ تفسیرسوره هاى آخرقرآن، ج٢. سوره هاى فجر، بلد، شمس، لیل، ضحى، انشراح) *
٦٠٢. دروس من القرآن (عربى) محمد عبده، ١٢٦٦ ـ ١٣٢٣، شافعى، بیروت: داراحیاء العلوم، چاپ سوّم، ١٤٠٤، ١٦٧ ص (تفسیر سوره هاى فاتحة، عصر). *
٦٠٣. دروس من القرآن (عربى) مرتضى مطهرى، ١٣٣٨ ـ ١٣٩٩ق، شیعه، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، ١٠٨ ص، مترجم: جعفر صادق الخلیلى، عنوان اصلى، درسهایى از قرآن شامل تفسیر سوره هاى انشراح، قدر، زلزال، عادیات، عصر. *
* درة الدرر ــــــــــ تفسیر سورة الکوثر.
٦٠٤. رازگویى قرآن ـ شرح و تفسیر سوره مجادله (فارسى) سید عبدالحسین دستغیب، ١٣٣٢ ـ ١٤٠٢، شیعه، قم: دارالکتاب، چاپ اوّل، ١٤٠٣، ٢١٣ ص، ناشر دیگر، شیراز: کانون تربیت، ١٣٦٢ ـ ١٧٣ ص. مصحح: سید محمد هاشم دستغیب. *
٦٠٥. رازهاى آسمانى در تفسیر سوره حدید (فارسى) على کریمى جهرمى، شیعه، قم: چاپخانه مهر استوار، ١٣٩٣، ٢٧٦ص. *
٦٠٦. راه بهشت یا تفسیر سوره الحمد وقل هواللّه، احمد آیت اللهى، شیعه، یزد، ١٣٣١، ٤٢ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٩٢)
٦٠٧. الرحمن عروس القرآن (عربى) محمد على قطب، سنى، قاهره: المختار الاسلامى.
٦٠٨. رسالتان فى التفسیر و سورة الفاتحة (عربى) حسن البناء، ١٩٠٦ ـ ١٩٤٩ق، سنى، بیروت: منشورات العصر الحدیث، ١٩٧٢، ٨٠ ص. ناشر و عنوان دیگر: مقدمات تفسیرالقرآن مع تفسیر فاتحة الکتاب (عربى) قاهره، ٤٢ ص ونیز: مقدمة فى التفسیر و تفسیرالفاتحة، قاهره: المطبعة العالمیة، ١٩٥١، ٩٤ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٩٥)
٦٠٩. ریحانة التفاسیر لکتاب اللّه المنیر (عربى) قاسم البغدادى، شیعه، مشهد، چاپ اوّل، ١٤١٥، جلد ١، ١٥٠ ص، (جلد اول شامل تفسیر سوره حمد). *
٦١٠. سراى دیگر یا تفسیر سوره واقعه (فارسى) سید عبدالحسین دستغیب، ١٣٣٢ ـ ١٤٠٢ق، شیعه، شیراز: کتابخانه جامع عتیق، ١٣٦٠، ٥٢٦ ص.
٦١١. سرمنزل انسانیت ـ تفسیر اخلاقى فاتحة الکتاب (فارسى) سید مصطفى خمینى (موسوى)، ١٣٤٩ ـ ١٣٩٧ ق، شیعه، تهران: نشر شهداء، چاپ اول، ١٣٦٢، ١٥٢ ص، مترجم و گردآورنده: محمد تحریرچى (ترجمه از بخش اخلاقى تفسیر القرآن الکریم). *
٦١٢. سلسله درسهایى از تفسیر سوره مکى ١. المرسلات (فارسى) على عدنان، نشر جمر، [تألیف ١٣٩٨]، ٦٤ ص. *
٦١٣. سلسله فى رحاب القرآن ـ سورة الأنبیاء، سورة النحل (عربى) احمد ماهر البقرى، متولد ١٩٣٨م، سنى، اسکندریه (مصر): دارالمطبوعات الجدیده، ١٤٠٩، تألیف ١٣٩٩، ٢ جلد، ١٠٢ « ٩٩ ص. *
٦١٤. سلسله مباحث تفسیر سوره مبارکه حجرات (١) ادب، (فارسى) محسن انصارى، شیعه، قم: انتشارات امام صادق(ع)، ١٣٦٣، ٧٧ ص. *
٦١٦ ـ ٦١٥. سورة الاحزاب، عرض و تفسیر(عربى) مصطفى زید، سنى، قاهره: دارالفکرالعربى، ١٩٦٩، ٢٥٤ ص، و نیز تفسیر سورة الانفال عرض و تفسیر، همان مؤلف وناشر و سال نشر، چاپ چهارم، ٢٠٠ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٨٣)
٦١٧. سورة تبارک المنهجیة (عربى) یوسف البدرى، سنى، دارالاعتصام، ٧٩ ص. *
٦١٨. سورة الحجرات منهج تربوى لمجتمع مثالى (عربى) عبدالحمید عمرالامین، پایان نامه کارشناسى ارشد، دردانشگاه ام القرى مکه درسال ١٣٩٦. (دلیل الرّسائل الجامعیّة ام القرى مکّة ١٩٢)
٦١٩. سورة الرحمن و سور قصار عرض و دراسة (عربى) شوقى ضیف، سنى، قاهره: دارالمعارف، ١٩٧١، ٤٠٣ ص. (سوره هاى ملک، تکویر، اعلى، شمس، عصر، ماعون، اخلاص، فلق) *
٦٢٠. سورة الرّعد، دراسة ادبیة و لغویة و فکریة (عربى) عبدالرحمن حسن حبنکه المیدانى، سنى، چاپ اوّل، ١٣٩١ق، ٢٩٥ص. *
٦٢١. سوره روم، پیام امید به روشنفکر مسؤول (فارسى) على شریعتى، شیعه، تهران: ١٣٥٦، ٥٧ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨٢)
٦٢٢. سوره فلق، بیان کننده اعجاز (فارسى) عباس راسخى نجفى، شیعه، قم: انتشارات قدس، چاپ اوّل، ١٣٧٣، ١٦٠ ص. *
٦٢٣. سوره کوثر، جلالت حضرت فاطمه سلام اللّه علیها (فارسى) عباس راسخى نجفى، شیعه، قم: انتشارات قیام، چاپ اوّل، ١٣٧١، ٢٦٤ ص. *
٦٢٤. سوره کهف (فارسى) على داودى، شیعه، ناشر: دفتر نشر کاظمیه، ٩٦ « ٢٨ ص.
٦٢٥. سوره لقمان بین کلمة التّنزیل و تناسب الترتیب (عربى) محمد رأفت سعید، سنى، قاهره: دارالمنار، ١٤١٢، ١٢٨ ص. *
٦٢٦. سوره المؤمنین ـ اسباب فلاح (عربى) حسین حسنى ارمناکى، شیعه، تبریز: مکتب صنایع، ١٣٠٢، ٣٣٨ ص. *
٦٢٧. سورة النّساء، دراسة (عربى) عبداللّه محمد عبداللّه الهمشرى، سنى، اسکندریه: مطبعة دار نشر الثقافیة، ١٩٨٥ م، ٢١٢ ص. *
٦٢٨. سورة الواقعة وهداها و بیّناتها (عربى) عدنان جابر محمد الطویرقى، پایان نامه کارشناسى ارشد دانشگاه ام القرى مکه در سال ١٤٠٠. (دلیل الرّسائل الجامعیة امّ القرى مکه ١٩٥)
٦٢٩. سوره عصر، پیامى به همه عصرها و نسلها (فارسى) محمد جواد شفیعان، شیعه، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامى، ١٣٥٩، ٦٠ ص. *
٦٣٠. سورة یوسف دراسة تحلیلة (عربى) احمد نوفل، سنى، عمان (اردن)، دارالفرقان، چاپ اوّل، ١٤٠٩، ٦٣١ ص، فروست: سلسلة القصص القرآنى ١. *
٦٣١. سورة یوسف منظوم، ترجمه (اردو) على حیدرجوشى، پیشاور، اسلامى کتب خانه، ٤٨ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٧٨)
٦٣٢. سیرى در نازعات، پیرامون تفسیر سوره هفتاد ونهم قرآن (فارسى) محمد على عابدى، شیعه، تهران: مرکز نشر انقلاب، چاپ اوّل، ١٣٦٠، ١٩٢ ص. *
٦٣٣. شرح الصدر بتفسیر سورة القدر، احمد رافع بن محمد الحسینى القاسمى الطهطاوى، ١٢٧٥ ـ ١٣٥٥، حنفى (معجم المفسرین ١/ ٣٧)
* شرح و تفسیر سوره مجادله ــــــــــ رازگویى و قرآن.
٦٣٤. شرح ومعانى جزء عمّ (عربى) محمد محمد عتر یس ابراهیم، سنى، قاهره: دارالتحریر، [تألیف ١٤١٤]، ٤٤١ ص. *
٦٣٥. شمع زندگى ـ تفسیر سوره نور (فارسى) محمد على غفارى، شیعه، تهران: انتشارات برهان، ١٣٥٣، ٣٦٦ ص. *
٦٣٦. الصراع بین الایمان والمادیة،تأملات فى سورة الکهف (عربى) ابوالحسن على الحسین الندوى، کویت: دارالقلم، ١٩٧١، ١٢٢ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨١)
٦٣٧. صفات المتّقین ومقاصد سورة البقرة (عربى) حسن البناء ١٩٠٦ ـ ١٩٤٩، سنى، بیروت: منشورات العصر الحدیث، ١٩٧٢، ٦٣ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٩٥)
٦٣٨. عجایب القصص در ترجمه و تفسیر مصوّر سوره مبارکه کهف، ابوالقاسم میرزایى یاسر، شیعه، تهران: شرکت فردوسى، ١٣٣٧، ٨٨ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨١)
٦٣٩. عشق و عصمت یا تفسیر سوره یوسف (فارسى) سید ابوالفضل ریحان (سعیدى)، شیعه، تهران: چاپخانه شرکت سهامى طبع کتاب [تألیف ١٣٢٥ ش]، ١٦٣ ص. *
٦٤٠. عظمت قرآن در سوره اخلاص (فارسى) عباس راسخى نجفى، شیعه، قم: انتشارات قیام، چاپ اوّل، ١٣٧١، ٢٤٠ ص. *
٦٤١. عنکبوتیة وحکمتیه ـ تفسیر سوره عنکبوت و لقمان، عبدالعظیم صدوقى اردبیلى، م ١٣٤٠، تبریز، ١٣٥٥، ٣٧ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ٢٠١)
٦٤٢. فاتحه ومعناى آن یا بیان عظمت قرآن در سوره الحمد (فارسى) محمدرشید رضا، سنى، رشت: چاپخانه فردوس، ١٣٦٦، ٢٤١ « ٦ ص، مترجم: عباس راسخى. *
* فرازى از تفسیر فاتحة الکتاب ــــــــــ درسهائى از سوره حمد.
٦٤٣. فن التذوق الجمالى لسورة یوسف، دراسة نقدیة ابداعیة (عربى) محمد على ابوحمده، سنى، عمان (اردن): دارالبشیر، چاپ اوّل، ١٤٠٥، ٨٨ ص. *
٦٤٤. فى ظلال دلالات سورة الکهف (عربى) سلیم الجابى، دمشق: مطبعة نضر، چاپ اوّل، ١٩٩٦، ١٦٢ ص، فروست: باب التّفسیر سورة الکهف. *
٦٤٥. فى ظلال سورة الانفال (عربى) محمد جعفر شمس الدین، شیعه، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، چاپ اوّل، ١٩٨٢، ٢١٨ ص. *
٦٤٦. قبسات من سورة النّور (عربى) محمود کامل احمد، سنى، بیروت: دارالنهضة العربیّة، ١٩٨١، ٢٣٢ ص. *
٦٤٧. قبس من تفسیرالقرآن الکریم (عربى) على السماکه الحلى، ١٣١٩ ـ ١٣٩٠ شیعه، نجف: مطبعة نعمان، ١٣٩١، ١٨٧ ص، (تفسیر سوره هاى حمد، انشراح، قدر، عصر، کوثر، کافرون، نصر، فلق، ناس و آیة الکرسى. محقق سید احمد حسینى). *
* قرآن شریف ــــــــــ تفسیر قرآن شریف.
٦٤٨. قرآن و اسرار آفرینش ـ تفسیر سوره رعد (فارسى) جعفر سبحانى، شیعه، قم: چاپ مهر، ١٣٥٤، ٤٠٦ ص. *
٦٤٩. القرآن والحیاة للیهود، قصة مع الرّسول والاسلام ـ تفسیر سورة الحشر (عربى) عبدالمنعم النمر، سنى، قاهره: دارالاندلس للاعلام، چاپ اوّل، ١٤٠٧، ١٩١ ص، فروست: سلسلة التفسیر ٢. *
٦٥٠. قرآن ومعارف عقلى ـ تفسیر سوره حدید (فارسى) جعفر سبحانى، شیعه، قم: نشر خرّم، [تألیف ١٣٥٠] ١٩٠ ص. *
٦٥١. القصص الهادف کما نراه فى سورة الکهف (عربى) محمد محمد المدنى، سنى، قاهره: وزارت اوقاف المجلس الاعلى للشّؤون الاسلامیّة، ١٤١٥، ٢٦٤ص، (تفسیر تمام سوره کهف). *
٦٥٢. قلب القرآن (عربى) سید عبدالحسین دستغیب، ١٣٣٢ ـ ١٤٠٢ ق، شیعه، بیروت: دار مکتبة الرّسول الاکرم، چاپ اوّل، ١٤١٠، ٢٧٠ ص، (تفسیر سوره یس). *
٦٥٣. قلب قرآن ـ تفسیر سوره شریفه یس (فارسى) سید عبدالحسین دستغیب، ١٣٣٢ ـ ١٤٠٢ق، شیعه، قم: انتشارات اسلامى، ٢٤٨ ص.
٦٥٤. القول الحصین فى تفسیر سورة یس (عربى) محمد الشیخ طه البالیسانى، سنى، بغداد: مطبعة شفیق، ١٤٠٧، ٢٦٤ ص. *
٦٥٥. القول المدارک فى تفسیر جزء تبارک (عربى) محمد الشیخ طه البالیسانى، سنى، بغداد: مطبعة شفیق، ١٤٠٧، ٢٦٤ ص. *
٦٥٦. القول المنصف فى تفسیر سورة یوسف (عربى) محمد طه البالیسانى، سنى، عراق: وزارة الاوقاف و الشؤون الدینیة، ١٩٨٣، ٢٤٥ ص. *
٦٥٧. قیامت و قرآن ـ تفسیر سوره طور (فارسى) سید عبدالحسین دستغیب، ١٣٣٢ ـ ١٤٠٢ق، شیعه، تهران: انتشارات صبا، ١٣٦ ص. *
٦٥٨. کانون حکمت قرآن، در تفسیر سوره لقمان (فارسى) محمد باقر کمره اى، متولد ١٣٢٣، تهران ١٣٢٣. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨٣)
٦٥٩. کانون عفت قرآن در تفسیر سوره یوسف (فارسى) محمد باقر کمره اى، متولد ١٣٢٣، تهران، ١٣٢٤، ٢٨٥ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨٣)
٦٦٠. کلمه طیّبه وسخنى پاک، توضیح، تحقیق و بررسى در اعراف، … شرح و تفسیرى برسوره هفتم (اعراف) (فارسى) امین، مشهد: انتشارات قیام، چاپ اوّل، ٤٩٦ص. *
٦٦١. کوثر الخیرات لسیدّ السادات صلى اللّه علیه وآله، محمد اشرف سیالوى، لاهور: مکتبة قادریة، ١٩٧٥، ٤١٦ ص، (تفسیر سوره کوثر) (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨٧)
٦٦٢. گذرى بر سوره حشر ـ برخورد رسول اکرم با یهود (فارسى) على نوروزى، شیعه، چاپ اوّل، ١٣٧٠، ٣٤ ص. *
٦٦٣. گنجینه سعادت تفسیر سوره مبارکه نور (فارسى) بانو ف. مالک، تهران: انتشارات قدیانى، چاپ اوّل، ١٣٤١، دوّم ١٣٦٢ ش، ١٢٨ص. *
٦٦٤. لئالى منثور در تفسیر سوره طور (فارسى) سید ابوالفضل نبوى قمى، متولد ١٣٤٥، شیعه، قم: چاپخانه قم، ١٣٨٠، ٣٠٠ ص. *
٦٦٥. لئالى مخزونة فى شرح انّا اعطیناک الکوثر، میرزا حسن علیارى، م ١٣٥٨، شیعه (مفاخر آذربایجان ١/٢٨٩) *
٦٦٦. للناس وللعیان سورة النّساء (عربى) محمد عبداللّه الهمشرى، سنى، مصر: اسکندریه، مطبعة دار نشر الثقافیة، [تاریخ مقدمه ١٣٧٧]، ٢١٢ ص. *
٦٦٧. المأثور فى تفسیر سورة الفاتحة (عربى) عبداللّه بن سلمان بن سالم الاحمدى، سنى، ریاض: دارطیبة، چاپ اوّل، ١٤١٣، ٢٥٦ص. *
٦٦٨. مجالس التفسیر (عربى) محمد على ضناوى، سنى، دمشق ـ بیروت، طرابلس: المکتب الاسلامى ـ دار الایمان، چاپ اوّل، ١٤٠٣، ١٧٩ص، (تفسیر سوره هاى طارق، اعلى، غاشیه، فجر). *
٦٦٩. المجتمع الاسلامى کما تنظمه سورة النساء (عربى) محمد محمد المدنى، متولد ١٩٠٧، سنى، قاهره: المجلس الاعلى للشّؤن الاسلامیّة، ١٩٦٢ ـ ١٤١١، ١٩٨ص. *
٦٧٠. مرآة الحامدین فى کشف اسرار المحققین، تفسیر الفاتحة (عربى) محمد ثابت بن عبداللّه القیصرى الرومى، حنفى، (هدیة العارفین ٢/ ٣٩٣؛ معجم المفسرین ٢/ ٥٠٧)
* مربى نمونه ــــــــــ تفسیر سوره لقمان.
٦٧١. مستطرف المقال فى تفسیر سورة الزلزال (عربى) محسن محمد رفیع رشتى قزوینى، م ١٣٠٠ق، درکتابخانه آیت اللّه مرعشى نجفى به شماره ٢٦٩٥. (دایرة المعارف تشیّع ٤/٥٥٩)
٦٧٢. معارف اسلام در سوره یس (فارسى) حسین مظاهرى، قم: شفق، ١٣٦٧، ٣٣٥ ص *
٦٧٣. معارف من القرآن (عربى) سید عبدالحسین دستغیب، ١٣٣٢ ـ ١٤٠٢، شیعه، بیروت: دارالاسلامیه، چاپ اول، ١٤١٢، ٤٥٤ ص. عنوان اصلى: تفسیر سوره حدید ـ معارفى از قرآن، مترجم سید على محمد زین. *
٦٧٤. المعارف والعقاید الاسلامیة من قلب القرآن. (عربى) حسین مظاهرى، شیعه، بیروت: دارالبیضاء ـ دارالرّسول الاکرم، چاپ اوّل،١٤١٤، ٢٤٠ ص، مترجم از فارسى، لجنة الهدى، عنوان اصلى، معارف اسلام در سوره یس. *
٦٧٥. معارفى از قرآن ـ تفسیر سوره حدید (فارسى) سید عبدالحسین دستغیب ١٣٣٢ ـ ١٤٠٢ق، شیعه، قم: انتشارات اسلامى، چاپ دوّم، ١٣٦٨، ٤٨٧ ص. *
٦٧٦. معالم المجتمع المسلم کما بینها سورة الحجرات (عربى) عبدالعظیم بن بدوى، سنى، مصر: مؤسسة الزهراء [تألیف ١٤٠٩]، ٧٥ ص. *
٦٧٧. منابرى از سوره مرسلات وهل أتى (فارسى) [درمقدمه کتاب اسم امیرخانى آمده که ظاهراً مؤلف مى باشد). چاپ بهمن، ١٣٤٦، ٢٠٤ ص. *
٦٧٨. من التفسیر البیان للقرآن الکریم ـ تفسیر سورتى ق و الملک (عربى) عبدالستار حسین زموط، سنى، قاهره: مکتبة الکلیّات الازهریّة، چاپ دوّم، ١٤٠٤، ١١٩ ص.
٦٧٩. من هدى سورة آل عمران (عربى) حنان لحام، سنى، ریاض: دارالهدى، چاپ اوّل، ١٤٠٩، ٢٦٢، ص، فروست: نظرات فى کتاب اللّه . *
٦٨٠. من هدى سورة البقرة (عربى) حنان لحام، سنى، ریاض: دارالهدى، چاپ اوّل، ١٤٠٩، ٦٣٢ ص.
٦٨١. من هدى سورة النّساء (عربى) حنان لحام، سنى، ریاض: دار الهدى، چاپ اوّل، ١٤٠٦، دوّم، ١٤٠٩، ٤٦٤ص. *
٦٨٢. مؤتمر تفسیر سورة یوسف (عربى) عبداللّه محمد بن صالح العلمى العزى الدمشقى، ١٢٧٨ ـ ١٣٥٥ق، سنى، دمشق: دارالفکر، ١٣٨١، ٢ جلد، ١٤٨٠ « ٤٥ ص. چاپ دوّم: بیروت: دارالفکر، ١٣٨٩، با مقدمه جمعى از نویسندگان. *
* موجى از دریا ــــــــــ درسهایى از فاتحة الکتاب.
٦٨٣. المؤمنون والنّور، من الدراسات القرآنیة (عربى) سعد اسماعیل شلبى، سنى، قاهره: دارمصر، [تألیف ١٣١٧]، ٣٣٩ ص. (تفسیر سوره مؤمنون ونور) *
٦٨٤. نظرات حدیثة فى التفسیر، تفسیر سور القصار: سورة ملک، القلم، الحاقة (عربى) محمد عبدالرحمن الجدیلى، سنى، بیروت: منشورات المکتب التجارى، چاپ اوّل، ١٩٦٥، ١٨٢ ص، فروست: من هدى القرآن ٢. *
٦٨٥. نظرات فى سورة الحجرات (عربى) محمد محمود الصواف، سنى، بیروت: مؤسسة الرسالة، چاپ چهارم، ١٤٠٢، ١٩١ ص. *
٦٨٦. نظرات فى سورة الرّحمن (عربى) عبدالکریم الخطیب، سنى، قاهره: مؤسسة اخبارالیوم، ١٩٧١، ١٢٧ ص. (مؤلف، صاحب التفسیر القرآنى للقرآن در ١٦ مجلد است. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨٥)
٦٨٧. نظرات فى سورة النّور (عربى) احمد ماهر محمود البقرى، سنى، اسکندریه: مؤسسة الثقافة الجامعیة، ١٩٧٤، ٧٨ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٨٢)
٦٨٨. نظرة فى الفاتحة (عربى) حیدرالجوادى، متولد ١٩٠٠ م، چاپ بغداد. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٧٥)
٦٨٩. نگاهى به تفسیر سوره حمد (فارسى) محمد حسین خیرتبریزى، شیعه، تبریز: انتشارات فلق، چاپ اوّل، ٣٢ ص. *
٦٩٠. نگاهى به قرآن تفسیرى از سوره محمد، عنکبوت (فارسى) حسن هاشمى، شیعه، چاپ قم، ٤٠ ص. *
٦٩١. نگرشى تحلیلى سوره مؤمن (فارسى) محمد مهدى بحرى، شیعه، تهران، نشر امّت، ٢٠٥ ص. *
٦٩٢. نگرشى در تفسیر آیات (٦٠ گفتار در تفسیر دوسوره حمد و بقره) (فارسى) جعفر شعار، مصطفى شعار، محمد حسین شعار، شیعه، تهران: چاپخانه انتشارات علمى و فرهنگى، چاپ اوّل، ١٣٧١، ١٥٢ ص (تفسیر بعضى از آیات سوره حمد و بقره). *
٦٩٣. نورالایمان فى تفسیر القرآن، تفسیر سورتى الفاتحة والبقرة (عربى) محمد مصطفى ابى العلاء، ١٣٢٧ ـ ١٤٠٦ق، سنى، بیروت: دارالبشائر الاسلامیّة، چاپ اوّل، ١٤١١، ٥٤٣ ص. *
٦٩٤. نور درخشان در تفسیر نخستین سوره قرآن (فارسى) سید رضا رفائى، شیعه، قم: انتشارات رسالت، چاپ اوّل، ١٣٧٣، ٢١٦ ص، (تفسیر سوره حمد). *
٦٩٥. نور المشکوة ـ تفسیر سوره نور، عبدالعظیم صدوقى اردبیلى م ١٣٤٠، شیعه، تبریز، ١٣٣٢، ١١٦ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٨٢)
٦٩٦. نورالهدى ـ تفسیر آیه نور (عربى) سید عبدالحسین کمونه نجفى، ١٢٦٨ ـ ١٣٣٦ق، شیعه. (دائرة المعارف تشیّع ٤/٥٦٣)
٦٩٧. الوحدة الموضوعیة فى سورة یوسف علیه السّلام (عربى) حسن محمد باجوده، سنى، قاهره: دارالکتب الحدیثة، ١٩٧٤، ٥٥٠ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٧٨)
٦٩٨. یس قلب القرآن (عربى) محمد على قطب، سنى، قاهره: دارالمختار الاسلامى، ١٩٩٢، ٧٢ ص. *
٦٩٩. الیواقیت الحسان فى تفسیر سورة الرحمن والمختار من القصائد والاشعار (عربى) مجد الدین النجفى الاصفهانى، ١٣٢٦ ـ ١٤٠٣ق، شیعه، قم: نشر الهدایة، چاپ اوّل، ١٤٠٩، ١٣٥ ص. *
٧٠٠. یوسف علیه السّلام نظرات فى التفسیر (عربى) عبدالحمید کحیل داود، سنى، [تألیف ١٣٧٧]، ١٧٦. *

بخش چهارم: تفسیر آیه ها
٧٠١. آیة البرّ من آیات القرآن العظیم (عربى)، عباس الجمل، سنى، قاهره: مطبعة لجنة التألیف والترجمة والنّشر، ١٣٧١ ق ـ ٥٢٧ ص. *
٧٠٢. آیة الخمس (عربى) محمد جعفر شمس الدین، شیعه، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.
٧٠٣. آیة الکرسى (فارسى)، کاظم خلخالى، شیعه، تهران: عطائى، ١٠٤ ص. *
٧٠٤. آیة الکرسى، پیام آسمانى، گفتار فلسفى (فارسى) محمد تقى فلسفى، متولد ١٢٨٩ش، تهران: هیئت نشر معارف اسلامى، ١٣٥١، ٤١٤ ص. (فقط تفسیر آیه ٢٥٥ سوره بقره) *
٧٠٥. آیة الکرسى نداء التوحید السّماوى (عربى) محمد تقى فلسفى، شیعه، بیروت: مؤسسة البعثة، ١٤١٢، ٣٢٢ ص. مترجم: جعفر صادق الخلیلى، عنوان اصلى: آیة الکرسى پیام آسمانى. *
٧٠٦. آیه نور ـ گنچ نور حقیقى (فارسى)، حبیب اللّه فضائلى، شیعه، کتابفروشى میثم، چاپ اوّل، ١٣٦٩، ٧٢ ص. *
٧٠٧. الاسم الاعظم أو معارف البسملة والحمدلة (عربى)، محمد الغروى، شیعه، بیروت: مؤسسة الاعلمى للمطبوعات، ١٤٠٢ ونیز قم: مکتبة فیروزآبادى، ٢٨٠ص. *
٧٠٨. البسملة بین أهل العبارة واهل الاشارة (عربى) ابراهیم بسیونى، سنى، قاهره: الهیئة المصریة العامّة للکتاب ـ دارالتألیف والنّشر، ١٩٧٢، ١٤١ ص. (نقد کتاب الکهف والرقیم فى شرح بسم اللّه الرحمن الرحیم، عبدالکریم الجیلانى م ٨٢٠ یا ٨٣٢ق). *
٧٠٩. تأمّلات فى القرآن الکریم (عربى) ابوالحسین على الحسنى الندوى، سنى، دمشق: دارالقلم ـ بیروت: الدار الشامیة، چاپ اول، ١٤١١، ١١٢ ص. *
٧١٠. تفسیر آیات سجود القرآن (عربى) محمود شبلى، سنى، بیروت: دارالجیل، چاپ اوّل، ١٤١٣، ١٦٠ ص. *
٧١١. تفسیر آیه البسملة، محاضرات معرفیة (عربى) روح اللّه الموسوى الخمینى، ١٣٢٠ ق ـ ١٣٦٨ ش، شیعه، بیروت: دارالهادى، چاپ اوّل، ١٤١٢، ١٢٧ ص، *
٧١٢. تفسیر آیه جلباب، محمد تقى صدیقین اصفهانى، م ١٤١٧ق، شیعه، قم: ١٣٤٩، ١١٣ ص.
٧١٣. تفسیر آیة الکرسى، عبدالعظیم صدوقى اردبیلى م ١٣٤٠، شیعه، چاپ تبریز، ٤٨ص.(تفسیر و تفاسیر جدید ١٧٤)
٧١٤. تفسیر آیة الکرسى، محمد صالح میرزا فضل اللّه مازندرانى، شیعه. (الذریعة ٤/٣٣٠)
٧١٥. تفسیر آیه مبارکه نور، محمد شریعت سنگلجى، شیعه.
٧١٦. تفسیر آیه نور، ابوتراب شهیدى قزوینى، ١٢٧٨ ـ ١٣٥٧، شیعه، تهران: ١٣٣١، ٤٤ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٧٣)
٧١٧. تفسیرآیة النور، هادى نجفى طهرانى، ١٢٥٣ ص. (دائرة المعارف تشیّع ٤/٥٦١؛ تفسیر وتفاسیر جدید ١٧٤).
٧١٨. تفسیر آیه و اذا قرى القرآن فاستمعوا له وانصتوا (اعراف ٢٠٤)، میرزا ابراهیم القاضى الخوزانى الاصفهانى، م ١٣٥٥ق، شیعه. (الذریعة ٤/٣٢٣)
٧١٩. حقیقة الابداع فى تفسیر کلمة الاسترجاع (آیه ٥٦ سوره بقره = اذا أصابتهم مصیبة، سید عبداللّه برهان سبزوارى، ١٣٠٠ ـ ١٣٨٤ق، شیعه، (در سبزوار کتابخانه مؤلف (دائرة المعارف تشیّع ٤/٥٧١)
٧٢٠. رساله نوین درباره… و تفسیر آیه آن عدّة الشّهور عنداللّه اثنا عشر شهراً (فارسى) سید محمد حسین حسینى طهرانى، م ١٣٧٤ش، شیعه، تهران: انتشارات صدرا، چاپ سوّم، ١٤٠٦، ١٥٢ص. *
٧٢١. الرقّ المنشور ولوامع الظّهور فى تفسیر آیة النّور سید حسین بن مرتضى طباطبایى یزدى، م ١٣٠٧ق، تبریز، ١٣٠٠. (الذریعة ١١/ ٢٤٦)
٧٢١. الشّهاب الثاقب تفسیر انّا زیّنا السّماء الدّنیا بزینة الکواکب، مهدى مسجد شاهى، متولد ١٢٩٨ ق، تهران: چاپ سنگى، ١٣٥٥، ٩٦ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٧٤)
٧٢٢. غرّة المتقین، محمد اشرف جبل عاملى، اصفهان: مطبوعاتى خندان، ١٣٦٨، ٨٤ص. (تفسیر و شرح آیة الکرسى). (تفسیر و تفاسیر جدید ١٧٦)
٧٢٣. کراسة آیة الکرسى، سید محمد على هبة الدین حسینى حائرى معروف به سیّد هبة الدین شهرستانى، ١٣٠١ ـ ١٣٨٦ ق، شیعه. (دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٧٢)
٧٢٤. کلام قدسى، تفسیر آیة الکرسى، مهدى صدرعالمى، تهران، ١٣٦٨، ٨٠ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٧٣)
٧٢٥. لوامع الظهور فى تفسیر آیة النّور، حسین بن مرتضى الطباطبایى الحائرى، م ١٣٠٧، شیعه. (معجم المفسرین ١/ ١٦١)
٧٢٦. من آیات اللّه فى السّماء آیة الکرسى سیّدة آیات القرآن الکریم (عربى) ماهر احمد الصوفى، سنى، حمص: مکتب الشعار. ١٤١٦، ٢٥ ص. *
٧٢٧. ویسألونک عن ذى القرنین (عربى) احمد بن خیرالدین ابوالکلام آزاد، ١٣٠٥ ـ ١٣٧٩، سنى، قاهره: دارالشّعب، ١٩٧٢، ١٨٢ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٩٣)

بخش پنجم: تفسیرهاى نامشخص
٧٢٨. ارشاد اللّه فى تفسیرالقرآن (عربى) ابوبکر بن الطاهر بن زبیر السلوى، م ١٣٧٦ق، مالکى. (معجم المفسرین ٢/ ٧٦٧)
٧٢٩. ازهار التنزیل، سید محمد حسن زنگى پورى م ١٣٢٥ق، شیعه. (الذریعه ١/٥٣٤)
٧٣٠. اشارات الاعجاز من مضان الایجاز (عربى)، سعید النورسى، سنى، قاهره: شرکة سوزلر، چاپ دوّم، ١٤١٤، ٣٣١ ص، مترجم از ترکى: احسان قاسم الصالحى، فروست: کلیّات رسائل النور ٥.
٧٣١. الهام الرّحمن فى تفسیرالقرآن، عبید اللّه بن الاسلام السّندى، ١٨٧٢ ـ ١٩٤٤، کراچى، بیت الحکمة، ٣٤٤ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٩٩)
٧٣٢. انوارالبیان فى تفسیرالقرآن (گجراتى)، غلام على بن اسماعیل البهاونگرى، ١٢٨٣ ـ ١٣٦٧ ق، هند. (الذریعة ٢/٤٢١)
٧٣٣. انوار البیان فى تفهیم القرآن، محمدرضا الحق، دها که: اشاعت منزل، ١٩٦٣. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٩٨)
٧٣٣. انوارالقرآن (اردو) سید راحت حسین رضوى هندى کویال پورى، ١٢٩٧ ـ ١٣٥٥ق، شیعه، چاپ هند، ١٣٥٥، دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٦٦ (الذریعة ٢/ ٤٣٨)
٧٣٤. بشائر الرّضوان فى تفسیرالقرآن (عربى) على رفاعى محمد، سنى، قاهره: مکتبة و مطبعة محمد على صبیح، ١٩٧٠م. (تفسیر وتفاسیر جدید ٢٠٣)
٧٣٥. بلاغ المبین، عنایت اللّه مشرقى هندى، هند: چاپ سنگى، ١٣٤٢. (تفسیر وتفاسیر جدید ٢٠٨)
٧٣٦. بلوغ منى الجنان، (فارسى) محمد رضا خزرجى نجفى، شیعه، ١٣٠٣ ـ ١٣٨٥ق، درنجف درکتابخانه مؤلف موجود است. (دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٧٢)
٧٣٧. بهجة التنزیل فى التفسیر والتأویل، سید حسین بن هبة اللّه رضوى کاشانى ملقّب به علم الهدى. (الذریعة ٣/ ١٦١)
٧٣٨. البیان فى تفسیرالقرآن، عبدالحسین بن عیسى یوسف الرشتى، ١٢٩٢ ـ ١٣٧٢ (معجم المفسرین ١/ ٢٥٦)
٧٣٩. تحفة الاخوان، ابوعیاشه محمد البیومى الدمنهورى ١٢٦٣ ـ ١٣٣٥ق. (معجم مصنفات القرآن ٢/ ١٧٥)
٧٤٠. تحفة الخاقان فى تفسیرالقرآن، میرزا محمد باقر بن محمد لاهیجى ١٢٧٥ ـ ١٣٥٠، شیعه، ٥ جلد، (این اثر بصورت تفسیر موضوعى در ٥ موضوع، قصص، احکام، معارف، مواعظ و وعید، مى باشد.) (الذریعة ٣/ ٤٣١)
٧٤١. التحفة (فى تفسیرالقرآن) عبدالکریم بن عبداللّه الحسنى الیمنى الرضوى، ١٢٢٤ ـ ١٣٠٩، زیدى.(معجم المفسرین ١/ ٢٩٨)
٧٤٢. التفسیر(عربى) محمد بشربن محمد هلال الآلاجاتى معروف به غزى، ١٢٧٤ ـ ١٣٣٩ق، مخطوط در حلب. (الاعلام زرکلى ٦/٥٣)
٧٤٣. تفسیر آقا فتحعلى ـ تفسیر الکبیر، آقا فتحعلى زنجانى نجفى م ١٣٣٨ق. (الذریعة ٤/ ٢٩٧)
٧٤٤. تفسیر الآیات القرآنیّة (عربى) عبدالعزیز حسن م ١٣٦٤ ـ محمد عبد العزیز النجار. معجم المفسرین١/ ٢٨٦)
٧٤٥. تفسیر اردوبادى (عربى) محمد على ارودبادى تبریزى نجفى، شیعه، ١٣١٢ ـ ١٣٨٠ق، نجف: کتابخانه مؤلف. (دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٧٠)
٧٤٦. تفسیر اویسى (فارسى) محمد حسین غلام على اویسى قزوینى، ١٣٣٦ ـ ١٤١٤ ق، شیعه. تألیف از سال ١٣٨٠ تا ١٤١١، درچند مجلد به خط مؤلف درکتابخانه مؤلف در قزوین. (دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٧٨)
٧٤٧. تفسیر خفاجى (تفسیر شیخ عمران)، عمران بن احمد دعبل خفاجى نجفى، ١٢٤٧ ـ ١٣٢٨، شیعه، خطى. (الذریعة ٤/ ٢٩٥)
٧٤٨. تفسیر روشن، ضیاء الدین طباطبایى، ١٢٧٠ ـ ١٣٤٨ق، شیعه، تهران: چاپ سنگى، ١٣٤٧. (تفسیر وتفاسیر جدید ٢٠٢)
٧٤٩. تفسیرالقـرآن، محمد على قـراجه داغى، زنده در ١٣٠٦، شیعـه. (معجم المفسـرین ٢/٥٩٣)
٧٥٠. تفسیرالقرآن، محمد بن محمد بن احمد الخصاص التازى، م ١٣٥٤ق، مالکى، درچند مجلد. (الاعلام زرکلى ٧/ ٨١)
٧٥١. تفسیرالقرآن، طاهربن صالح بن احمد السمعونى الجزائرى الدمشقى، ١٢٦٨ ـ ١٣٣٨. (معجم المفسرین ١/ ٢٤١)
٧٥٢. تفسیرالقرآن، على بن سلیمان الدمناتى، ١٢٣٤ ـ ١٣٠٦ق، مالکى. (معجم المفسرین ١/ ٣٦٢)
٧٥٣. تفسیرالقرآن، محمد لطفى الشیخ جمعه اسکندرى، ١٣٠٣ ـ ١٣٧٢ق، سنى، بصورت خطى. (معجم المفسرین ٢/ ٦٠٩)
٧٥٤. تفسیرالقرآن، عبدالحقّ بن عبدالواحد بن محمد الهاشم، ١٣٠٢ ـ زنده در ١٣٦٨ ق. (معجم المفسرین ١/٢٥٧)
٧٥٥. تفسیرالقرآن، محمد بن عبداللّه القسطنطنى النقشبندى م ١٣٠٩ق. (معجم المفسرین ٢/ ٥٦٣)
٧٥٦. تفسیرالقرآن، حسن (احسن) بن محمد بن بوجمعه البیضاوى البعقیلى، ١٣٠١ـ ١٣٦٨ق، چاپ شده. (معجم المفسرین ١/ ١٤٦)
٧٥٧. تفسیر قرآن براى شما (فارسى) محمد على خالدى، شیعه، تهران، ١٣٣٦.
٧٥٨. تفسیر قرآن به شعر مثنوى، هاشم دلخوشنواز، شیعه، تهران: مؤلف، ١٣٦٤.
٧٥٩. تفسیرالقرآن العظیم، محمد سعید بن احمد العرفى ١٣١٤ ـ ١٣٧٥ق، خطى. (معجم المفسرین ٢/ ٥٣٢)
٧٦٠. تفسیرالقرآن الکریم ـ ابراهیم بن عمربن بابه ملقّب به بیوض، ١٣١٦ ـ ١٤٠٠ق، اباضى. (معجم المفسرین ٢/ ٥٣٢)
٧٦١. تفسیرالقرآن الکریم ـ عمر راسم بن على بن سعید البجائى، ١٣٠٠ ـ ١٣٧٩ق، سنى (وى این تفسیر را در زندان نوشته است) (معجم المفسرین ٢/ ٧٨٩)
٧٦٢. تفسیر الکبیر (عربى) سید میرزا هادى خراسانى حائرى، ١٢٩٧ ـ ١٣٦٨ ق، شیعه، چند مجلّد. (دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٦٧)
٧٦٣. التفسیر المأثور على اصغر بن محمد حسن قائنى بیرجندى، م ١٣١٥ یا ١٣٢٠، شیعه. (الذریعة ٤/ ٢٦٥)
٧٦٤. تفسیر مشکلات القرآن، عبداللّه بن محمّد صلاح الدین العلمى العزى الدمشقى ١٢٧٨ ـ ١٣٥٥ق، سنى. (معجم المفسرین ١/ ٣٢٦)
٧٦٥. تفسیر الوسیط (عربى) سید میرزا هادى خراسانى حائرى، ١٢٩٧ ـ ١٣٦٨ق، شیعه. (دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٦٧)
٧٦٦. تفسیر یسیرالمشهور بفوق الیسیر، مراد على، تصحیح و تحقیق: عبدالحقّ پیشاور، عبداللطیف ومحمد شریف. (تفسیر و تفاسیر جدید ٢٠٨)
٧٦٧. تقریرات على تفسیر البیضاوى، محمد بن عثمان بن محمد النجار، ١٢٥٥ ـ ١٣٣١، مالکى. (معجم المفسرین ٢/ ٥٧٤)
٧٦٨. تنویر الاذهان بما تیسّر تفسیره من القرآن، قاسم احمد عفیفى الدجوى، سلیمان امام الصغیر و عبدالصبور امام محمد، سنى، قاهره: دارالنصر، ١٩٧٠، ١٦٢ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ٢٠٣)
٧٦٩. التیسیر فى تفسیر الفاظ القرآن الکریم (عربى) حسین نصار، سنى، مصر، انوارالمعرفة.
٧٧٠. التیسیر والتسهیل لفهم مدارک التنزیل (نسفى) (عربى) عبدالحکیم الافغانى القندهارى، ١٢٥١ ـ ١٣٢٦ق، حنفى، مخطوط در دمشق. (معجم المفسرین ١/ ٢٥٨)
٧٧١. جواهر الافکار ومعدن الاسرار، عبدالقادربن احمد بن مصطفى بدران، م ١٣٤٦ق، حنبلى. (معجم المفسرین ١/ ٢٩٢)
٧٧٢. جواهر المعـادن، على بن محمد شریعتمدار استرآبادى، م ١٣١٥ق، شیعه. (الذریعة ٤/ ٢٧٠)
٧٧٣. الخیرات الحسان فى تفسیرالقرآن، محمد رضا خزرجى نجفى، ١٣٠٣ ـ ١٣٨٥ق، شیعه (نجف درکتابخانه مؤلف) (دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٧٢)
٧٧٤. الذکر الحکیم (عربى) محمد کامل حسین، قاهره: النهضة المصریة، ١٩٧١، ٢٠٢ ص. (تفسیر وتفاسیر جدید ٢٠٧)
٧٧٥. ربیع الجنان فى تفسیرالقرآن، محمد بن خلیل بن ابراهیم المحاسن القاوقجى. ١٢٢٤ ـ ١٣٠٥، حنفى. (معجم المفسرین ٢/ ٥٢٨)
٧٧٦. سرالاستواء ـ سرّ التنزیل ـ سرّ القرآن ـ سرّالفرقان، محمد سرى باشا الکریدى الرومى. (معجم المفسرین٢/٥٣١)
٧٧٧. ضیاء التفاسیر (فارسى) سید امیرمحمد صادق خوانسارى موسوى، م ١٣٣٢ق، شیعه، تهران، چاپ سنگى، (دایرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٦٣)
٧٧٨. فتح الجلیل بذکر طرف فیما یتعلّق بالتّنزیل، حسن بن احمد سالم الرفاعى الشهیر بالهوارى العدوى، ١٢٥٧ ـ زنده در ١٣٢٩ق، مالکى. (معجم المفسرین ١/ ١٣٦)
٧٧٩. فتح الجواد الکریم فیما یتعلّق ببسم اللّه الرحمن الرحیم، حسن بن محمد حسن معروف بالسقا، ١٢٦٢ ـ ١٣٢٦ق، شافعى. (معجم المفسرین ١/١٤٧)
٧٨٠. فتح الرحمن بتفسیرالقرآن، حسن حسنى بن محمّد درویش الموصلى، (جلد دوّم تا سوره انعام). (معجم المفسرین ١/ ١٣٩)
٧٨١. فتح المنان فى تفسیر غریب القرآن، مؤمن بن حسن الشبلنجى، ١٢٥٢ ـ زنده در ١٣٢٢ق. (معجم المفسرین ٢/٦٩٤)
٧٨٢. الفرقان فى تفسیرالقرآن (اندونزیایى) حسن بن احمد باندونج الجاوى، ١٣٠٤ ـ ١٣٧٨ق. (معجم المفسرین ١/ ١٣٨)
٧٨٣. القرآن الکریم مع موجز البیان فى معانى القرآن احمد حنفى نصار القوصى، سنى، قاهره: دار وهدان، ١٩٧٠، ٣ جلد. (تفسیر وتفاسیر جدید ٢٠٦)
٧٨٤. القول الوجیز فى کلام اللّه العزیز، صالح بن عمر بن داود بن صالح، ١٢٨٧ ـ ١٣٤٧ق، سنى. (معجم المفسرین ٢/ ٧٧٦)
٧٨٥. کشف المحجوبین عن خدى تفسیر الجلالین، سعد اللّه بن غلام قندهارى افغانى، م ١٣٠٦ق، خطى درکتابخانه تیموریه. (معجم المفسرین ١/ ٢٧٠)
٧٨٦. لؤلؤ البحرین، محسن محمد رفیع رشتى قزوینى، م ١٣٠٠، شیعه. (دایرة المعارف تشیّع ٤/٥٥٩)
٧٨٧. مجمع الانوار ومعدن الاسرار فى تفسیرالقرآن الکریم، فتح على بن ولى بن على عسکرزنجانى، ١٢٦٨ ـ …، شیعه. (معجم المفسرین ١/ ٤١٧)
٧٨٨. مراد الطالب فى التفسیر (عربى) محمد ابوفرحه الحسینى، قاهره: جامعة الازهر، ١٩٧١، ٨٨ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٩٧)
٧٨٩. مشکاة الحیاة، دانش تبریزى، زنده در ١٣٠٣. (مفاخر آذربایجان ١/ ٥١٥)
* المصفى الجامع بین الصحیح المأثور و صریح المنقول ــــــــــ الموجز فى تفسیرالقرآن الکریم.
٧٩٠. منبع الکرامة زنوزى خوئى، م ١٣٠١. (مفاخر آذربایجان ١/ ٥١٤)
٧٩١. موجز تفسیر القرآن (عربى) عبدالجبار الاعظمى، بغداد، ١٩٦٦ ـ ١٩٦٧، ٢ جلد. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٩٤)
٧٩٢. الموجز فى تفسیرالقرآن الکریم ـ المصفى الجامع بین صحیح المأثور و صریح المنقول (عربى) محمد رشدى حمادى، سنى، قاهره: عیسى البابى الحلبى، ١٩٧٣. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٩٧)
٧٩٣. موهبة الرّحمن فى تفسیرالقرآن، محمد رضا خزرجى نجفى، ١٣٠٣ ـ ١٣٨٥ق، شیعه، نسخه خطى در نجف کتابخانه مؤلف موجود است. (دائرة المعارف تشیّع ٤/ ٥٧٢)
٧٩٤. نظم البرهان فى تفسیرالقرآن، میرزا حسن علیارى، م ١٣٥٨، شیعه. (مفاخر آذربایجان ١/ ٢٨٩)
٧٩٥. نفحات الطیب على تفسیر الخطیب، احمد رافع محمد الحسینى القاسمى الطهطاوى، ١٢٧٥ ـ ١٣٥٥ق، حنفى. (معجم المفسرین ١/٣٧)
٧٩٦. نفحة الرحمن فى تفسیرالقرآن، محمد حسن وادى بن الصیادى الحسینى، ١٢٦٦ ـ ١٣٢٨ق. (معجم المفسرین ٢/ ٥١٨)
٧٩٧. النقد الجمیل على تفسیر أنوار التنزیل للبیضاوى (عربى) ضیاء الدین عبدالحسن خالصى، ١٣١٥ ـ ١٣٧٠ق، شیعه، نسخه اصلى در کاظمین کتابخانه مؤلف موجود است. (دایرة المعارف تشیّع ٤/٥٦٨)
٧٩٨. واضح البیان فى تفسیرالقرآن، محمد ابرهیم میرسالکوتى، لاهور: اداره ترجمان السنّة، ١٩٧٢، ٥٥٢ ص. (تفسیر و تفاسیر جدید ١٧٦)
٧٩٩. الوجیز فى تفسیرالکتاب العزیز، عماد الدین محمد طاهر البحرانى. (تفسیر وتفاسیر جدید ١٩٤)

استدراک:
٨٠٠. افلا یتدبرون القرآن (عربى) عزالدین الجمل، سنى، چاپ ١٩٨٢.*
٨٠١. الترتیب و البیان عن تفصیل آى القرآن، محمد زکى صالح، سنى، بغداد، دار المکتبة العلمیة، چاپ دوم، ١٣٩٩ق، دو جلد.
٨٠٢. تفسیر الآیات الباهرة و أخبار العترة الطاهرة (عربى) محمد حسن میانجى، ١٣٣٤ق، خطى، دو جلد، ٦٤٠ « ٦٣٢. *
٨٠٣. تفسیر ماجدى ـ تفسیر قرآن انگلیسى، عبد الماجد دریابادى، کراچى، محکمه اوقاف، ١٩٨٧م. ناشر دیگر:لکهنو:صدق جدید، ١٩٦٨، چهار جلد.
٨٠٤. ته فسیرى کوردى (کردى) ملا محمد کویى، سنى، بغداد، چاپخانه سلمان الاعظمى، ١٣٩٠.*
٨٠٥. خلاصة التفاسیر (عربى) محمد بکر اسماعیل، سنى، قاهره، دار المنار ١٤١٦، ٦٠٤ ص (تفسیر تمام قرآن).
٨٠٦. ضیاء القرآن (اردو) پیر محمد کرم شاه الازهرى، سنى، لاهور: انتشارات ضیاء القرآن، چاپ پنجم، ١٤٠٢، پنج جلد، (تفسیر تمام قرآن). *