معرفت فلسفی - موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) - الصفحة ٢ - شهود عرفانى ملاك حقيقى بودن وجود در برهان صديقين سينوى
سال نهم، شماره چهارم، تابستان ١٣٩١، ١١ـ٤٠
احمد بهشتى*
محمودرضا ميرزاجانى**
چكيده
فلاسفه خداباور همواره كوشيدهاند استدلالى بر وجود خدا اقامه كنند كه تا
حد ممكن از مقدمات فلسفى برى باشد و بدون نياز به مخلوقات، از خود «حقيقت
وجود» بر وجود حق گواه گيرند. بنابراين نخستين بار ابنسينا خود را به
منزله مُبدِع و پيشگام اين مسئله معرفى كرد و با قياسى «شبهبرهانى»، از
حال «وجود» كه اقتضا دارد واجبى داشته باشد، بر «وجود خدا» استدلال كرد و
آن را «برهان صديقين» ناميد؛ اما ملّاصدرا بر اين برهان اشكال كرده كه از
راه «مفهوم وجود» بر وجود خدا اقامه دليل شده است، و به همين دليل آن را
شبيه به صديقين ناميد.
ما ضمن اينكه از زبان برخى فلاسفه تبيين
مىكنيم كه اين برهان صديقين است، از طريق برهان شهودى و قرين به وجودى
ابنسينا، روشن مىسازيم كه ابنسينا با يك تير دو نشان زده است؛ يعنى هم
برهان عقلىاش را هدف رفته و هم به طريق شهودى، به حقيقت عينى وجود دست
يافته است.
كليدواژهها: برهان صديقين، ابنسينا، ملّاصدرا، مفهوم وجود، حقيقت وجود، برهان شهودى وجودى.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
* استاد دانشگاه آزاد اسلامى واحد علوم و تحقيقات تهران.
** كارشناش ارشد فلسفه و كلام اسلامى دانشگاه آزاد اسلامى واحد فسا.
[email protected]
دريافت: ٩٠/٧/١١ پذيرش: ٩١/٤/١٩.