«اما وجوب خوردن حرام به سبب بيم داشتن بر نفس خود، برخى گفته‌اند: واجب است، همين نظريه از ديدگاه ما درست است، زيرا وضع ضرر هم عقلاً واجب است و هم به دليل سخن خداوند كه مى‌گويد: و لاتقتلوا أنفسكم؛ ] خودتان را به كشتن ندهيد [.»

مى‌بينيد كه شيخ طوسى در وجوب خوردن حرام بر شخص درمانده، چنين استدلال مى‌كند: «دفع ضرر، واجب عقلى است». از اين سخن، كلام شيخ انصارى، كه پيشتر ياد كرديم، روشن مى‌شود و آن سخن، اين بود كه دليل عقلى بر حرمت ضرر زدن به نفس دلالت دارد. ولى شيخ طوسى پس از دليل عقلى، به آيه‌اى كه قتل نفس را تحريم مى‌كند، استدلال كرده است. اين استدلال، موجب مى‌شود كه اين احتمال پديد آيد كه دليل ياد شده تنها در صورتى بر حرمت ضرر به نفس دلالت دارد كه ضرر به مرگ بينجامد.

مى‌توان گفت تعريفى كه شيخ از «درمانده»ارائه مى‌كند، اطلاق آيه را ]چه به مرگ بينجامد يا نه [مى‌نماياند. زيرا شيخ طوسى مى‌گويد: «هر گاه ثابت‌شود كه مردار براى درمانده حلال است، هم براى درمانده حلال خواهد بود و هم براى كسى كه در حكم او باشد، يعنى كسى كه مى‌ترسد كه اگر از آن نخورد، بيمار مى‌شود».

از ملحق كردن شخصى كه از بيمارى بيم دارد به كسى كه درمانده است، مى‌توان به دست آورد كه وجوب خوردن مردار بر درمانده، دليل بر وجوب خوردن آن بر شخصى است كه در حكم اوست، بنابراين، بايد ضرر اعم از آن ضررى باشد كه به هلاكت منتهى بشود مانند درمانده و يا به بيمارى بينجامد كه مرحله‌اى پايين‌تر از مرگ است.

ولى شايد بتوان گفت: حكم وجوب خوردن مردار، تنها ويژه درمانده‌اى است كه بيم تلف شدن را داشته باشد و كسى را كه به منزله اوست، شامل نمى‌شود. ولى اين سخن با ظاهر اطلاق جمله شيخ طوسى، ناسازگار است: «دفع ضرر عقلاً واجب مى‌باشد».شيخ طوسى، در كتاب «اطعمه»از «خلاف»، مسأله ٢٣ گفته‌اند:

«هر گاه شخص به خوردن مردار ناچار شود، بر او واجب است كه از آن بخورد. و براى او جايز نيست كه خوددارى كند.»شافعيان در اين باره دو نظريه دارند، يكى از آنها همانند نظريه‌اى است كه اشارت شد. ابواسحاق گويد: خوردن مردار بر شخص درمانده واجب نيست، زيرا وى ممكن است در