فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٩ - پرسشهاى نوپيداى فقهى (٢) حضرت آية اللّه ناصر مكارم شيرازى

حاصل از آن را به مصرف رزمندگان برساند. اما ما دليلى بر چنين حكمى در اختيار نداريم.

بر اين پايه دعواى انصراف آيه از چنين مصداقهايى، دعوايى قوى است.

نيز در تشريح و پيوند و همانند آن، مى‌توان مدعى انصراف عمومات از آنها شد.

نكته پنجم

عنوانهاى ثانوى

بسيارى از پرسمانهاى نوپيدا زير عنوانهاى ثانوى مى‌گنجد از همين روى لازم است به شرح اين عنوانها بپردازيم و پرده از چهره آنها برگيريم.

از خداوند مدد مى‌جوييم و توفيق مى‌طلبيم و مى‌گوييم: وضع اين عنوانها از رهگذر ترسيم روشنى، از چهار مسأله زير معلوم مى‌شود:

١. تعريف عنوان ثانوى

٢. تعداد عنوانهاى ثانوى

٣. جايگاه عنوانهاى ثانوى در فقه اسلامى

٤. نسبت عنوانهاى ثانويه با ادله شرعى

١. تعريف عنوان ثانوى:پيشتر گذشت كه هر حكمى داراى يك موضوع ويژه است. گاه اين موضوع به حسب خود لحاظ مى‌شود، كه اين داراى انواع، اقسام و افرادى است، و گاه نيز به حسب عنوانى كه بر آن عارض شده و ممكن است به واسطه پيش آمدن آن حكم اين موضوع نيز تغيير يابد، لحاظ گردد. براى نمونه:

مردار به خودى خود يك عنوان و يك موضوع است و داراى انواع و اقسامى است: مردار گاو، مردار گوسفند، مردار شتر، و از اين قبيل. عوامل مرگ نيز مختلف و متفاوت است: گاه حيوان از بلندى به زمين پرت شده، گاه حيوان ديگرى به آن شاخ زده و در نتيجه حيوان مرده است و گاه نيز درنده آن را دريده و قسمتى از بدن آن را خورده و قسمتى ديگر هم باقى مانده است. در اينجا آيه {حرّمت عليكم الميتة } (١٤)بر اين پايه كه «ميته»به معناى هر حيوان حلال نشده‌اى باشد، همه انواع مردار را در بر مى‌گيرد. اما از آن سوى، همين «مردار»داراى عنوانهاى بيرون از ذات خود است كه بر آن عارض مى‌شود، همانند آن كه اين مردار در وضعيتى باشد كه انسان به خوردن آن ناگزير گردد. روشن است كه عنوان اضطرار و ناگزيرى، از عنوانهايى نيست كه به واسطه ذات اين موضوع بر آن عارض شود، بلكه اين عروض به واسطه امورى بيرون از ذات آن است. چنين امورى بيرون از ذات موضوع را عناوينثانوى نامند.

نمونه‌اى ديگر: حفر چاه به خودى