فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٥ - علم قاضى (١) آیت اللّه سيد محمود هاشمى

اختصاص به حكم واقعى كه بر موضوع مورد اختلاف وضع شده، ندارد تا دلالت ضمنى بر جواز قضاوت قاضى طبق علم شخصى خود كند.

شاهد بر اين مطلب، روايت (١٧)صحيح سليمان بن خالد است كه به نقل از كلينى «قدّس سرّه»از محمد بن يحيى از احمد بن محمد از حسين بن سعيد از نضر بن سويد از هشام بن سالم از سليمان بن خالد آمده است كه او از امام صادق(ع) نقل كرده كه امام(ع) فرمودند:

«يهودى، نصرانى و مجوسى نبايد به غير از اللّه‌، سوگند ياد كنند ـ نسبت به يمين و قسم در مرافعات ـ زيرا خداوند عزّ و جلّ مى‌فرمايد: بين مردم طبق آنچه خداوند نازل كرده است‌حكم كن.»

عيّاشى نيز در تفسير خود اين روايت را از سليمان بن خالد نقل كرده است و شايد به خاطر همين نكته باشد كه مشهور فقها كه قايل به جواز حكم قاضى طبق علم شخصى هستند به اين آيات شريفه استناد نكردند بلكه به دسته‌اى ديگر از آيات شريفه كه دلالت بر صدور حكم طبق حق و عدل و قسط مى‌كنند، اكتفا نمودند كه بحث آن در استدلال آينده خواهد آمد.