فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٦ - العناوين
اصوليين در اصل برائت و استصحاب و حجيت ظن، ترقيقات فلسفيه بسيار كرده و از مذاق فهم عرف به دور افتادهاند و در قواعد فقهيه نيز چنين رفتار كردهاند. مجملاً كتاب عناويندر اين باب امتياز از كتب اتراب دارد، چه قاعده بسيار ذكر كرده و استحكام آن قواعد به ادله بسيار نموده، و تفريع فروع بىشمار كرده و از مذاق فقاهت و فهم عرف در ادله لفظيه به دور نيفتاده و اكثر تحقيقات آن كتاب از مرحوم شيخ على است و برخى از شيخ موسى است چنانكه صاحب عناوينبه همين مضمون اقرار دارد. (٣)
اين اثر قبلاً دو بار چاپ سنگى شده، و در چاپ جديد مورد بحث علاوه بر آن دو چاپ از نسخ خطى هم استفاده شده است.
مصحح محترم، همراه با شرح حال مؤلف در آغاز، فهرستى اجمالى از هر دو جلد در انسجام كتاب آورده ظاهراً انواع فهرستها را طبق معمول، براى پايان جلد دوم نهاده است، و از توضيح و تعليقه در پاورقى خوددارى فرموده و بيشتر به ذكر برخى اختلاف نسخهها و تخريج مصادر اقوال، بسنده نموده است. البته ذكر اختلاف نسخهها هم در مواردى چندان مهم يا مفيد نيست. مانند:
- ص٧٦ متن: «إرضاع الطفل باُجرةٍ»در پاورقى آورده: «و في «ن»بالاُجرة».
- متن «و يعتبر»در پاورقى: «و في «ن»فيعتبر».
- متن «أنّ قولهما لإحداهما: أنتِ طالق».
- في هامش «م»قوله، خ. و هذا هو الصواب.
ملاحظه مىشود كه اين سه پاورقى ص٧٦، هيچ فايدهاى براى خواننده ندارد. و مورد سوم لازم بوده در متن اصلاح شود و ذكر تعليقه، لزومى نداشت.
ثبت بسيارى از اختلاف نسخهها در پاورقى، بيش از آنكه فايده چندانى داشته باشد، مايه سرگردانى و حواس پرتى، خواننده است زيرا اگر در تقويم نص و تصحيح كتاب، مصحح كه سطح اطلاعات و فرصتش خيلى بيش از خوانندگان است به نتيجهاى نرسد از خواننده چه انتظارى مىتوان داشت؟
(٣)قصص العلماء، ص١٨٣ ـ ١٨٤.