فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٧ - ميراث ماندگار فقيهان
٢. در اين كتاب نام بيشتر فقيهان شيعه آورده شده و ديدگاههاى آنان بررسى شده است.
٣. از بيشتر متون فقهى و كتابهاى استدلالى نام برده و مطالب آنها بررسى و رد و اثبات شده است.
٤. از روايتهاى متعدد در هر مساله، تنها به روايات مورد نياز اشاره شده و نقل گرديده است و به هنگام نياز، به برخى از روايتهاى اهل تسنن نيز، اشاره شده است.
٥. عبارتهاى متن كتاب بسيار روان و شيوا و شيوه استدلالش، رسا و گوياست.
٦. در بسيارى از موارد نه متن روايات و نه سند آنها را نقل نمىكند، مانند:
«و نصوصاً مستفيضة و متواترة، بل في بعضها إنّه الكفر باللّه العظيم، وفي آخر: لعن رسول اللّه(ص) الراشي و المرتشي.»ج٢٢/١٤٥
چنانكه مىبينيم، تنها بخشى از روايات را كه مورد استشهاد است، نقل مىكند.
٧. از آن جا كه ارائه مطالب و شيوه استدلال و گزينش ديدگاهها در كتاب جواهر به گونهاى روان، معتدل و بىهيچ پيچيدگى، آشفتگى و تكروى انجام گرفته است، زمينهاى را براى ثبت و نماياندن نكات ويژه در آن به دشوارى مىتوان يافت.
ترتيب تدوين كتابها و ابواب جواهر
از آن جا كه گذشت زمان و تجربه اندوزى و مهارت يك نويسنده در جلب اعتماد و اطمينان خوانندگان اثر چشمگيرى دارد، شناسايى تاريخ تدوين و تأليف كتابها و ابواب جواهر، خالى از لطف و فايده نيست.
١. تدوين كتاب جهاد و امر به معروف (ج٢١) پس از كتاب قضاء (ج٤٠) است:
«نعم قد احتملنا في كتاب القضاء، إن لم يكن إجماع، جواز القضاء لمقلّد المجتهد.»ج٢١/٤٠١
آرى در كتاب قضاء، احتمال اين مطلب را دادهايم كه اگر اجماعى در ميان نباشد، مقلد يك مجتهد نيز مىتواند قاضى باشد.
٢. تدوين كتاب جهاد و امر به معروف (ج٢١) پس از كتاب حدود (ج٤١) است:
«كما أوضحنا ذلك في كتاب الحدود.»ج٢١/٣٩٠
چنانكه اين مطلب را در كتاب حدود، روشن كردهايم.
٣. همچنين تدوين جهاد و امر به معروف، پيش از كتابهاى مكاسب و طلاق بوده است:
«و تسمع تمام الكلام في قبول الولاية من الجائر في المكاسب و الطلاق.»ج٢١/٤٠٩