٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣١ - اصل لزوم در معاملات محمد رحمانى

بودن) موجب مى‌شود كه در صحت و لزوم عقود جز تراضى چيز ديگرى شرط نباشد مگر امورى كه شارع آنها را بيان كرده است.

٣- آيه سوم

آيه ديگرى كه براى اثبات لزوم عقد بدان استدلال شده آيه ٢٧٥ سوره بقره است:

{أحل اللّه‌ البيع و حرّم الربا } .

خداوند داد و ستد را حلال و ربا را حرام كرده است.

تقريب دلالت:آيه دلالت دارد بر اينكه داد و ستد از راه بيع حلال است پس داد و ستد از راه فسخ حلال نيست نتيجه بطلان فسخ لزوم عقد است.بر دلالت آيه اشكالاتى وارد است از جمله:

١- تمسك به آيه براى اثبات لزوم عقد به دلالت آيه بر بطلان فسخ بستگى دارد و استفاده بطلان فسخ از آيه تمسك به عام در شبهه مصداقيه است.

٢- آيه در مقام بيان اصل حلال بودن داد و ستد است و در مقام بيان شرايط و خصوصيات آن از جمله لزوم و جواز نيست.

٣- بر فرض قبول دلالت آيه، تنها لزوم عقد بيع ثابت مى‌شود. پس دليل اخص از مدعا بوده، و مدعاى مورد نظر ثابت نمى‌شود. پس دلالت آيه ناتمام است.

ب - روايات روايت اول

يكى از ادله اجتهادى لزوم و نفوذ عقد روايات است، از جمله روايت نبوى معروف:

{إنّ الناس مسلّطون على اموالهم } . (٣١)

همانا انسانها مسلط و صاحب اختيار مالهايشان هستند.

تقريب استدلال: لازمه تسلط مالك بر مال عبارتست از خارج نشدن آن از تحت قدرت او با فسخ. و اين چيزى جز لزوم عقد نيست.

نقد و بررسى

بر اين استدلال نيز اشكالاتى وارد شده است كه برخى از آنها مورد نقد و بررسى قرار مى‌گيرد:

اشكال اول و جواب آن

تمسك به اين حديث جهت اثبات بطلان فسخ و لزوم عقد تمسك به عام در شبهه مصداقيه است زيرا پس از فسخ شك داريم اين مبيع ملك مشترى است‌يا فروشنده.


(٣١)بحارالانوار، علامه مجلسى، ج٢/٢٧٢، مؤسسه الوفاء.