جايگزين نياز دارد؛ اما در مناطق سرد يا معتدل، اگر نسبت نمك در غذا به اندازه كافى باشد، انسان به نمك اضافى نيازى نخواهد داشت و در نتيجه در چنين مناطقى مصرف نمك اضافى، كار درستى نخواهد بود.

تعميم تعبد شرعى بدون در نظر گرفتن فضاى صدور روايت و خصوصيات زمانى و مكانى آن و ويژگيهاى گروه يا شخصى كه مخاطب روايت بوده است، درست نيست. مثلاً در باب طاهر يا نجس بودن اهل كتاب، روايت صحيحه‌اى هست كه اگر غير از همين روايت چيز ديگرى هم نمى‌بود، باز مى‌بايست نظر فقيه را به غيرتعبدى بودن مساله، جلب مى‌كرد و من تعجب مى‌كنم كه چرا چنين نشد. سؤال كننده‌اى كه نام او را دقيق به خاطر ندارم از امام(ع) مى‌پرسد كه: ما در منطقه خود با مجوسيان هم غذا مى‌شويم، امام(ع) به او فرمود: «من با آنها هم غذا نمى‌شوم، ولى شما عادت خود را تغيير ندهيد. آيا از اين جمله امام كه فرمود: «أنا لااؤاكلهم»(من با آنها هم غذا نمى‌شوم)، فهميده مى‌شود كه آنها نجس هستند؟ خير. امام در اوضاع و احوالى غير از وضع و حال اجتماعى پرسش كننده قرار داشته‌اند، اين است كه من در بعضى از كتابهايم گفتم كه ما به پى‌ريزى اصول جديدى نياز داريم، اصول موجود به اصلاح و نوسازى نياز دارد و بايد قواعد جديدى براى تكميل روش موجود وضع شود.

اما در مورد سؤال شما، همان گونه كه خود يادآور شده‌ايد، ما بايد روشى را كه در نظام عبادات به كار مى‌گيريم با روشى كه در تشريع امور وضعى و اجتماعى و فقه جامعه و روابط اجتماعى و سياسى، بين افراد و بين فرد و دولت و بين جوامع و به طور كلى در امور مربوط به فقه عام و فقه امت، به كار مى‌گيريم، تفاوت داشته باشد. بايد مبناى اساسى ما اين باشد كه در باب معاملات عام يعنى در باب فقه سياسى و ادارى و اقتصادى و خانوادگى و اجتماعى به طور معمول تعبد وجود ندارد، در اين مسائل بايد به دنبال كشف اهداف و مقاصد شريعت باشيم. - مگر در مواردى كه نص قاطع بر خلاف اين مبنا وجود داشته باشد.-

در تكميل پرسش پيشين مى‌پرسيم: از بررسى مقايسه‌اى علم اصول به خوبى روشن مى‌شود كه در مورد مسائل عمده اصولى كه به نظر مى‌رسد در اصول شيعه و اهل سنت با هم متعارض باشند مانند قياس، عقل و استحسان، توافق وجود دارد و اختلاف ميان دو گروه در حقيقت بر سر تعيين حدود دايره عمل اين مسائل است، نه بر