خوددارى از آن هدفى داشته باشد از جمله اينكه نمى‌خواهد چيز نجس و آلوده‌اى را بخورد. دليل ما بر وجوب خوردن مردار چيزى است كه ما به گونه‌اى آن را بديهى مى‌دانيم، يعنى وجوب دفع ضرر از نفس. بر اين اساس، هر گاه خوردن مردار به هنگام ضرورت مباح باشد و شخص بتواند به وسيله آن ضرر بزرگ را از خود دفع كند، بر او واجب است كه اين كار را بكند.» همان گونه كه ملاحظه مى‌كنيد، شيخ كبراى قضيه، يعنى وجوب دفع ضرر از نفس را مسلّم دانسته است و حتى براى اثبات وجوب خوردن مردار در هنگام ضرورت به اين كبراى كلى استدلال مى‌كند. مقصود او اين است كه استثناى «درمانده»در آيه تحريم، حلال بودن خوردن مردار براى درمانده را ثابت مى‌كند و كبراى «وجوب دفع ضرر»اقتضا مى‌كند كه انجام دادن عملى كه موجب دفع ضرر شود واجب باشد. در نتيجه، خوردن مردار در هنگام اضطرار بايد واجب باشد تا قاعده وجوب دفع ضرر به مورد اجرا گذاشته شود.

آنچه را كه شيخ طوسى در دو كتاب خود] خلاف و مبسوط [متذكر شده‌اند، ديگران نيز آن را در اصول فقه، در مسأله: «آيا اصل در اشيا منع است و يا اباحه»بيان كرده‌اند: ولى با عناوينمتفاوت؛ گاهى بدين گونه كه، هر چيزى كه ضرر دارد و هيچ منفعتى در آن نيست - چه در حال حاضر و چه در آينده - اقدام به آن، زشت و ممنوع است، چنان كه در بخش اصول «غنيه»بدين مطلب اشاره شده است. بار ديگر چنين به مسأله مورد بحث اشاره كرده‌اند كه دفع ضرر محتمل عقلاً واجب است و نيز در هنگام استدلال قائلان به احتياط در موارد شك در تكليف، اين مسأله را يادآور شده‌اند.

خلاصه:اگر بر طبق حكم عقل و يا شرع، دفع ضرر از نفس واجب است، لازمه اين نظريه آن خواهد بود كه وارد كردن ضرر بر نفس حرام است، زيرا اگر جايز باشد، وجوب دفع ضررى كه متوجه نفس است، دليل و معنايى نخواهد داشت.

بنابراين، با بررسى سخنان علما در مسائل: برائت و احتياط و اينكه اصل در اشيا منع است و يا اباحه، به اين نتيجه مى‌رسيم كه حرمت ضرر زدن به نفس در ديدگاه آنان از مسلمات است، به گونه‌اى كه ادعاى وحدت نظر آنان در اين مسأله، دور نخواهد بود.

ابن حمزه، در بخش اطعمه «الوسيله»، به هنگام شمارش خوراكيهاى، حرام مى‌گويد: «اصل حرام پنج چيز است، سم‌هاى كشنده، چه كم