فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٤ - سخنى در تنظيم خانواده (١) محمد مؤمن قمى
اسناد خود از انس، نقل مىكند كه گفت :
«پيامبر خدا(ص) ما را به تشكيل زندگى دستور داد و از ترك ازدواج به شدّت نهى كرد و فرمود: با زن مهربان و زايا ازدواج كنيد، زيرا من به جمعيت انبوهتان در روز قيامت بر پيامبران مباهات مىكنم.» (١٠)
١١- در سنن بيهقى به اسناد خود از ابى اُذينه صدفى نقل مىكند كه پيامبر خدا(ص) گفت: بهترين زنان، زنى است كه مهربان، زايا، سازگار و كمك كار باشد، البته، به شرط آنكه تقواى الهى را نيز پيشه دارند. (١١)
١٢- ابن ماجه در «سنن»به اسناد خود از ابوهريره نقل مىكند كه:
پيامبر خدا(ص) فرمود:
«أنكحوا فإنّي مكاثر بكم الاُمم.» (١٢)
ازدواج كنيد كه من به فزونى شما بر امتها مباهات مىكنم.
در سند اين روايت، «طلحة بن عمرو مكّى»قرار دارد و در كتاب «زوائد»آمده است كه همگان او را ضعيف مىدانند.
روايات فراوانى در اين زمينه است، كه ما به همين مقدار بسنده مىكنيم.
حكم بارورى
با تمامى تأكيدها و سفارشهاى مكرّر افزايش نسل، واجب نبودن آن مسلم و بىترديد است، بلكه براى انسان جايز است كه به طور كلى از داشتن فرزند خوددارى كند، هر چند - چنان كه از روايات بر مىآيد - شرايط ديگرى هم دارد كه بدانها اشاره خواهيم كرد - ان شاء اللّه.
دليل بر عدم وجوب آن، رواياتى است كه درباره روا بودن «عزل»وارد شده است. در اين برداشت، تفاوت نمىكند كه عزل، مشروط به رضايت زن آزاد باشد و يا اين كه ]شوهر در آغاز ازدواج [آن را با زن، شرط كند. چنان كه در صحيحه محمد بن مسلم از امام باقر و يا امام صادق عليهما السلام نقل شده كه از او درباره عزل پرسيدند. امام(ع) فرمود:
«عزل»نسبت به كنيز اشكال ندارد اما نسبت به زن آزاد، من اين كار را ناپسند مىدانم مگر آن كه به هنگام ازدواج با وى شرط شود. (١٣)
در صحيحه ديگر از ابوجعفر(ع) نظير اين حديث نقل شده كه او در سخنان خود فرمود:
«مگر اين كه زن راضى شود و يا اين امر در هنگام ازدواج با وى شرط گردد.» (١٤)
(١٠)سنن بيهقى، كتاب نكاح، باب استحباب ازدواج باودود ولود.
(١١)سنن بيهقى، ج٧/٨٢، كتاب نكاح، باب استحباب ازدواج باودود ولود.
(١٢)سنن ابن ماجه، ج١/٥٥٩، باب ازدواج با زنان آزاد و زايا، شماره ١٨٦٣.
(١٣)تهذيب، ج٧/٤١٧، حديث ٤٣ و ٤٤؛ وسائل الشيعه،، ج١٤/١٠٥، باب ٧٦ از ابواب مقدمات نكاح، حديث ١ و ٢.
(١٤)ر.ك. همان.