فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣١٧

در اين جا، پاره‌اى از سخنان فقيهان نيز، كه روشنگر مسأله است آورده مى‌شود.

علامه حلى مى‌نويسد:

«الجزية هي المال المأخوذ من أهل الكتاب لإقامتهم بدار الإسلام في كل عام.» (٤٣)

جزيه مالى است كه از اهل ذمه در برابر اقامت آنان در حوزه اقتدار اسلام، هر ساله، دريافت مى‌شود.

صاحب جواهر مى‌نويسد:

«هي الوظيفة‌المأخوذة من أهل الكتاب لإقامتهم بدار الإسلام و كفّ القتال عنهم.» (٤٤)

جزيه وظيفه‌اى است مالى، نسبت به اهل ذمّه در برابر اقامت آنان در حوزه اقتدار اسلام، و جلوگيرى از كشتن آنان.

ماوردى مى‌نويسد:

«فيجب على ولي الأمر أن يضع الجزية على رقاب من دخل في الذمّة من أهل الكتاب ليقرّوا بها في دار الاسلام.» (٤٥)

بر ولى امر واجب است بركسانى از اهل كتاب كه داخل قرارداد ذمه مى‌شوند، جزيه بگذارد، تا بدين وسيله، ماندن آنان در حوزه اقتدار اسلام، مورد تأييد قرار گيرد. حتى از نظر شافعى، جزيه در حكم مال الاجاره خانه است، از اين روى در يكى از دو قول خود، فتوا به برداشته نشدن جزيه از پير سالخورده و نابينا مى‌دهد. (٤٦)

ابوالقاسم خرقى، عبارتى بمانند عبارت صاحب جواهر دارد. (٤٧)

مى‌بينيم كه هم مورد روايت حفص، و هم سخنان فقيهان، كافرانى است كه در حوزه حكومت اسلامى و به تعبير آنان «دارالاسلام» زندگى مى‌كنند، و اين عنوان، جز بر اقليتهاى دينى برابرى ندارند.