فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٨٢ - پارهاى از آراى ويژؤ محقق اردبيلى و سنجيدن آنها با ديدگاههاى ديگر فقيهان محمّدعلى برزنونى
هر چه روزه را باطل مىكند،درنگ براى عبادت را نيز باطل مىكند،مانند همبسترى و... اگر در زمان درنگ برا ى عبادت،در شب،يا روز و در غير ماه رمضان،درنگ كننده همبسترى كند،بر او يك كفاره واجب است و اگر در ماه رمضان بود، بر او دو كفاره واجب است. (١٥١)
علامه حلى مىنويسد:
بهرهبردارى از زنان بر درنگ كنندؤبراى عبادت،حرام است و اگر همبسترى صورت پذيرد،اگر چه در شب باشد،بايد كفاره بدهد و اگر زمان درنگ در ماه رمضان باشد و همبسترى در روز انجام بگيرد،كفاره دو چندان مىشود. (١٥٢)
شهيد اول مىنويسد:
همه مواردى كه بر روزهدار در روز حرام است،بر درنگ كننده براى عبادت نيز حرام است. افزون بر آن،در شب و روز بر شخص درنگ كننده براى عبادت، همبسترى و بوييدن بوى خوش و بهرهبردارى از زنان حرام است...
در درنگ واجب،در صورت جماع در روز،اگر در ماه رمضان باشد،دو كفاره لازم است و گفته شده: در صورت همبسترى در روز، در زمان درنگ واجب،مطلقاً،دو كفاره لازم است. در صورت همبسترى در شب،يك كفاره بر اوست.
اگر زن درنگ كننده براى عبادت را وادار بر همبسترى كند،بنا بر قول قوىتر، چهار كفاره بر عهده اوست. (١٥٣)
شهيد ثانى مىنويسد:
بردرنگ كننده،همبسترى،چه در پيش و چه در عقب،چه در شب و چه در روز،حرام است و نيز بهرهبردن از زنان،لمس، بوس و ... حرام است. قول قوىتر اين است كه با بهره بردن،درنگ باطل نمىشود،به خلاف همبسترى...
(١٥١)شرايع الاسلام،ج ١،ص ١٦١.
(١٥٢)تبصرةالمتعلمين،ص ١٤٦ ـ ١٤٧.
(١٥٣)لمعةالدمشقيه،ص ٥٢.