فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٨٠ - پارهاى از آراى ويژؤ محقق اردبيلى و سنجيدن آنها با ديدگاههاى ديگر فقيهان محمّدعلى برزنونى
محقق اردبيلى،در جاى ديگر،در باب موارد خوددارى روزهدار،بحث باقى ماندن عمدى بر جنابت را تا طلوع فجر، از مسائل مشكل و اختلافى مىداند و علت آن را گوناگونى اخبار ياد مىكند.
سپس قول به واجب بودن غسل پيش از طلوع فجر و باطل بودن روزؤ كسى كه از روى عمد،تا طلوع فجر غسل نكند، ديدگاه مشهور، به ويژه پيشينيان بر مىشمرد.
محقق در موافقت با ديدگاه ابن ابى عقيل، كه تنها قضا را واجب مىداند و شيخ صدوق كه چيزى را بر شخصى كه از روى عمد، غسل جنابت را تا طلوع فجر تأخير انداخته واجب نمىداند، دليلهايى را مىآورد و آنگاه دليلهاى قول مشهور را ياد مىكند و آنها را به نقد مىكشد و ديدگاه مستحب بودن غسل را تقويت مىكند.
محقق، برابر روش هميشگى خود، اخبار را به بوتؤنقد و تحليل مىگذارد و در پايان مىنويسد:
خلاصه تحقيق اين مسأله از مشكلات است و ترك احتياط،به هيچ روى،شايسته نيست. البته پذيرش ديدگاه ابن ابى عقيل و نيز ابن بابويه،دور نيست. (١٤٢)
محقق اردبيلى در زبدة البيان،ذيل بحث از آيه ١٨٧ سورؤبقره اين مسأله را به بوتؤبحث و بررسى مىنهد و سخن ابنبابويه را مبنى بر شرط نبودن روزه،به غسل در شب، پيش از طلوع فجر،ظاهر مىداند و دليلهاى آن را اصل برائت،روايت صحيحه (١٤٣)و نيز ظاهر آيه ياد شده كه دلالت دارد بر جايز بودن مباشرت در همه اجزاى شب و اصل آسانگيرى شريعت و نيز سزاوار بودن جمع بين دليلهاى گوناگون،با حمل آنها بر استحباب،ياد مىكند و در پايان مىنويسد: «ولكن احتياط، با جماعت است.» (١٤٤)
حكم آميزش در حال اعتكاف
اعتكاف در لغت: درنگ كردن در جايى. عكوف: روى آوردن به چيزى را گويند.
(١٤٢)همان مدرك،ج ٥،ص ٣٥ ـ ٥٣.
(١٤٣)من لا يحضره الفقيه،شيخ صدوق،ج ٢،ص ٧٥.
(١٤٤)زبدة البيان، ص ١٧٤.