فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٧٩ - پارهاى از آراى ويژؤ محقق اردبيلى و سنجيدن آنها با ديدگاههاى ديگر فقيهان محمّدعلى برزنونى

پيش از سپيده دم، در ماه رمضان و غير آن، مى‌رساند. (١٣٨)

ديدگاه محقق اردبيلى

محقق اردبيلى،در ديدگاه كسانى كه غسل جنابت را در ماه رمضان، پيش از طلوع فجر،واجب دانسته‌اند، ترديد مى‌كند:

اجماع برواجب بودن غسل جنابت در ماه رمضان، پيش از طلوع فجر،ثابت نيست. ديدگاه ابن‌بابويه،كه مخالف واجب بودن غسل است،در تحقق آن خدشه وارد مى‌سازد. اخبار صحيحه،بر واجب نبودن غسل دلالت دارند. مانند: موثقؤ سماعة بن مهران (١٣٩)و نيز اخبار صحيحه كه دلالت دارد بر ترك غسل جنابت از سوى رسول الله(ص) از روى عمد،تا دميدن سپيده. (١٤٠)

حمل تأخير انداختن رسول الله غسل خود را تا سپيده‌دم، به فجر كاذب،يا تقيه،بسيار بعيد است.

رواياتى كه دلالت دارند بر واجب بودن قضا، در مورد كسى كه از روى عمد،غسل خود را تا پس از سپيده‌دم،به تأخير انداخته است،دلالت روشنى بر واجب بودن غسل، پيش از طلوع فجر ندارند.

افزون بر اين،بيشتر اين روايات نيز، به واجب بودن قضا،به صرف تأخير انداختن عمدى، تا اين كه صبح شود، دلالت روشنى ندارد. بلكه در بيشتر آنها، اشاره به خواب دوم پس از جنابت است. بنا بر اين در مطالب مورد نظر ما،دلالت روشنى ندارند.

برابر اصل برائت و اصل آسان بودن و آسان‌گيرى شريعت، دور نيست كه روايات غسل جنب پيش از طلوع فجر را به استحباب آن تفسير كنيم. (١٤١)