فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٧٥ - پارهاى از آراى ويژؤ محقق اردبيلى و سنجيدن آنها با ديدگاههاى ديگر فقيهان محمّدعلى برزنونى

شده و همين ديدگاه،گزيده مير محمد باقر داماد و مولى محمد صالح مازندرانى در شرح اصول و سيد نعمت الله جزايرى و شيخ عبدالله بن صالح بحرانى است.

در ادامه مى‌نويسد:

اين بزرگان، قول بسنده بودن پيوند مادر را شايستگى دريافت خمس از سيد مرتضى گرفته‌اند. (١٢٧)

ديدگاه محقق اردبيلى

محقق اردبيلى، در كتاب زكات، به مناسبتى، سخن از شايستگان دريافت خمس و پيوند آنان از سوى پدر،يا مادر به هاشم، به ميان مى‌آورد و با آوردن دليل‌هاى ديدگاه مشهور، كه تنها پيوند پدرى را معتبر مى‌دانند، در آنها خدشه وارد مى‌سازد. آن‌گاه ديدگاه سيد مرتضى را مى‌آورد و مستند آن را فرموده رسول الله(ص) خطاب به حسن و حسين(ع):«هذان ابناي إمامان» و آيه مباهله و اطلاق آيات و اخبار در احكام ارث و نكاح و ظاهر آيه خمس و بشتر اخبار آن و پاره‌اى دليل‌هاى ديگر مى‌داند و در ادامه دليل‌هايى مى‌آورد:

در قرآن عزيز آمده،«يا بني آدم» و «يا بنيإسرائيل» در ميان آنان بعضى كسان،تنها از سوى مادر به آنان پيوند مى‌خورند، مانند حضرت عيسى(ع) و نيز ازدواج با دختران،حرام شده،معلوم است كه حرام بودن ازدواج با دختر دختران نيز اراده شده و نيز زنان پسران[و پسران دختران]،زيرا شكى نيست كه زنان حسن و حسين(ع)بر پيامبر(ص) حرام بودند و همين‌گونه در ساير امت پيامبر(ص).

ابوبكر رازى،در تفسير آيه ٦٠ آل‌عمران،مشهور به آيه مباهله مى‌نگارد:« أبنائنا» دلالت دارد بر اين كه حسن و حسين(ع) دو پسران رسول خدايند و اين كه فرزند دختر،فرزند حقيقى به شمار مى‌رود؛چرا كه اصل حقيقت است.

همچنين در مورد نذر و وقف بر فرزندان،هر دو گروه را بر مى‌گيرد و فرقى بين فرزندان پسران و دختران نيست...