فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٦٥ - پارهاى از آراى ويژؤ محقق اردبيلى و سنجيدن آنها با ديدگاههاى ديگر فقيهان محمّدعلى برزنونى
وجود، علم به بيت،بلكه به مكه و حرم نيز،به دست نمىآيد. بعضى ادعاى بر توانايى يافتن بر آگاهى به جهت قبله و بيت را مىكنند، در صورتى كه آيات زيادى است، به گونهاى كه تنها براى كسانى مانند پادشاهان امكان دارد، با اين حال،چگونه ممكن است كه در بيابانها و روستاها و... علم به آن به دست آيد. (٩٢)
حكم پوشش زن در نماز
دربارؤ محدودؤپوشش زنان در حال نماز،بحثهايى را فقيهان ارائه دادهاند:
گروهى از علما، تمام بدن زن را،به جز چهرؤ او،فرا گرفته شدؤ حكم پوشش مىدانند.
گروهى،چهره و دو دست و ظاهر دو قدم پا را از حكم پوشش جدا كردهاند.
گروهى، چهره و دو دست و ظاهر دو قدم و باطن آنها را از حكم واجب بودن پوشش، خارج دانستهاند.
در تذكره، معتبر و مختلف آمده است:
عورت زن آزاد،همؤبدن اوست،مگر چهرؤاو،و دليل آن اجماع علما شهرهاست.
در منتهى آمده:
بدن زن آزاد، بدون خلاف،عورت است.
در ذكرى آمده:
علما،بر واجب نبودن پوشيدن چهره زن،اجماع دارند،مگر ابوبكر بن هشام.
در تنقيح و روض،بر اين مطلب،ادعاى اجماع شده است. (٩٣)
شيخ محمد حسن نجفى مىنويسد:
امكان به دست آوردن اجماع محصل بر واجب بودن پوشش بدن زن،به جز چهره و دو دست و پا و مو و گردن در نماز،وجود ندارد، چه رسد به اجماع منقول. (٩٤)
(٩٢)زبدة البيان،ص ٦٥ ـ ٦٧.
(٩٣)جواهر الكلام، ج ٨،ص ١٦٣.
(٩٤)همان مدرك،ص١٦٥.