فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٥٠ - پارهاى از آراى ويژؤ محقق اردبيلى و سنجيدن آنها با ديدگاههاى ديگر فقيهان محمّدعلى برزنونى
آنگاه،مىنويسد:
«به پاكى چيزهاى نجس، بدون فشردن حكم داده شده است و از سوى ديگر، امر به شستن مطلق است،آب كرّ و كمتر از كرّ را در بر مىگيرد. بنابراين،قول به پاك شدن چيز نجس، با شستن با آب كمتر از كرّ،بدون فشردن، صحيحتر است.
ديدگاه محقق اردبيلى
محقق اردبيلى در مقام بررسى مسأله فشردن، به بررسى دليلهاى واجب بودن فشردن چيز نجس،در هنگام شست و شو با آب قليل، پرداخته و مستندات آن را به بوته نقد گذارده و نوشته است:
گويا دليل واجب بودن فشردن اين است كه مقدار باقى ماندؤ آب در چيز نجس شده، نجس است و جز با فشردن خارج نخواهد شد،پس براى پاك كردن محل،با آب قليل،فشردن واجب است.
سپس مىنويسد:
اين ديدگاه،مبتنى بر آن است كه آب جدا شدؤ از جيز نجس،درگاهِ شستن،پيش از جدا شدن، نجس باشد. بنابراين برابر ديدگاه كسانى كه به نجس بودن اين آب جدا شده،پيش از جدا شدن،باور ندارند، مانند علامه حلّى، اين استدلال تمام نيست.
آنگاه محقق اردبيلى، به نقد و بررسى روايات فشردن مىپردازد و محذورات واجب بودن فشردن را چنين برمىشمارد:
١. مراد از شستن در لباسها، تنها ريختن آب بر آن است و فشردن از آن فهميده نمىشود.به همين جهت است كه بين شستن و فشردن فرق مىگذارند و مىگويند: لباس را شستم،ولى نفشردم.
٢. در آب جارى شستن صدق مىكند، اما فشردن وجوبى ندارد.
٣. اطلاق آيات و روايات، كه حكم به شستن چيزهاى نجس شده را دادهاند، اقتضاى آن را دارند كه بدون فشردن نيز، شست و شوى صحيح باشد و چيز نجس،پاك شود؛زيرا امر به پاك كردن و شستن، بدون فشردن،تنها با شستن