فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٤٨ - پارهاى از آراى ويژؤ محقق اردبيلى و سنجيدن آنها با ديدگاههاى ديگر فقيهان محمّدعلى برزنونى
[و آنچه منع شده و دورى گزيدن از آن در آيه امر شده، نوشيدن آن است و در مورد نجس بودن آن،آيه ساكت است] در اخبار نيز،مطلبى كه شايستگى دليل بر نجس بودن خمر را داشته باشد،وجود ندارد،مگر نامهنگارى على بن مهزيار (٦٦)، لكن دلالت آن نامهنگارى هم روشن نيست.
«دليل پاك بودن خمر، اصل برائت و اصل استصحاب است و نيز قاعدؤ«كل شيء طاهر حتى تعلم أنّه نجس» و علم در اينجا، حمل بر يقين مىشود و نه بر گمان. و بيشتر اصحاب نيز فتوا دادهاند كه گمان در نجس بودن كافى نيست،مگر اين كه دليل شرعى اقامه شود... و نيز اخبار بسيارى كه در پاكى خمر، رسيده است. (٦٧)
در پايان از سخن شيخ صدوق تعجب مىكند كه در من لا يحضره الفقيه گفته:
نمازگزاردن در لباس آلودؤ به خمر، جايز است،اما در منزلى كه در آن خمر باشد،جايز نيست.
محقق اردبيلى،حكم همه مست كنندههاى آبكى و فقاع را مانند خمر مىداند، زيرا فرقى بين آنها نيست و اخبار نيز بر آن دلالت مىكنند. (٦٨)
همو، در جاى ديگر مىنويسد:
دليلى محكمه پسند،بر نجس بودن خمر اقامه نشده است،اصل نيز،پاكى است. و روايت:«كل شيء طاهر حيت يعلم أنه قذر» (٦٩)و اخبار بسيارى تأييد كننده پاكى آنند. (٧٠)
همو، در زبدة البيان،ذيل آيه ٩٠ سورؤمائده مىنويسد:
اين آيه،دلالت بر حرام بودن دستيازىها در خمر وجود دارد:نوشيدن، داد و ستد
(٦٦)وسائل الشيعه،ابواب النجاسات،باب ٣٨، ح ٢.
(٦٧)همان مدرك،ابواب النجاسات،باب ٣٩؛ج ٩ و ١٠؛ابواب الشربة المحرمه،باب ٢٥،ح ١،باب ٣٠، ح ٢.
(٦٨)مجمع الفائده و البرهان،ج ١،ص ٣٠٨ ـ ٣١٢.
(٦٩)وسائل الشيعه،ج ١، ابواب النجاسات،باب ٣٧، ح ٤.
(٧٠)مجمع الفائده و البرهان،ج ١،ص ٣٣٣.