فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٢٩ - پارهاى از آراى ويژؤ محقق اردبيلى و سنجيدن آنها با ديدگاههاى ديگر فقيهان محمّدعلى برزنونى

بسيارى از پيشينيان گفته‌اند: نيت،گذر دادن عمل عبادى است،در ذهن و قلب.پسينيان مى‌گويند: معتبر در عبادات، وجود انگيزه بر انجام عبادت خاص است. (١)

در بين پيشينيان، سلار، نيت را براى نزديكى به خدا و تعيين گونؤعمل و ادا و يا قضا بودن آن، واجب مى‌داند. (٢)

سيد بن زهره، مراد نيت را چنين مى‌داند: ارادؤانجام فعل، براى نزديكى به خداوند،فعل، واجب است يا مستحب.

مى‌نويسد: بايد جزو آخر نيت، با انجام فعل همراه باشد و نيز تا آخر عبادت نيت ادامه يابد. (٣)

محقق حلّى، علامه حلّى، شهيد اول و ثانى و... در بارؤنيت، مطالبى همانند سخنان بالا دارند.

فيض كاشانى مى‌نويسد:

در چگونگى نيت، در مورد هر عبادتى،ديدگاه‌هاى گوناگونى بيان شده است و نزديك‌ترين ديدگاه به واقع اين است: در همه عبادت‌ها،بسنده شود به اين كه فعل معين، براى خدا،انجام مى‌يابد.

همو، موارد ديگرى را در بارؤادا، قضا، واجب و مستحب مطرح مى‌كند و مى‌نويسد:

فَخُذ هذا و دع الفضول و اسكت عما سكت الله عنه. (٤)

صاحب جواهر،نيت را عبارت از انگيزه‌اى مى‌داند كه براى نفس حاصل مى‌شود و سبب آن، برانگيختن و گرايش بر انجام فعل است. سپس، مطالب بسيارى دربارؤنيت و نوع و قصد آن مى‌آورد. (٥)

---

(١)مبادى فقه و اصول، دكتر على رضا فيض، دانشگاه تهران، ص ٣٥٨.
(٢)مراسم،سلار بن عبدالعزيز،چاپ شده در: جوامع الفقهيه، ص ٥٧١.
(٣)غنيه،ابن زهره، چاپ شده در: جوامع الفقهيه،ص ٤٩ ـ ٤٩٣.
(٤)مفاتيح الشرايع، فيض كاشانى، ج ١، ص ٤٨ ـ ٤٩.
(٥)جواهر الكلام،ج ٢،ص ٨٠.