فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٦ - شيوه تاليف و سبك فقهى كتاب مجمع الفائدة والبرهان حجتالاسلام والمسلمين محمد فاضل استرآبادى
«اشكال در هر يك از اين چيزها و پاسخ از تك تك آنها بهدرازا كشيده و درخور اين نوشته كوتاه نيست.ج١/٢٦٩
٢. از آن جا كه مرحوم محقق اردبيلى از آگاهى و چيرهدستى بالايى در دانش رجال و اصطلاحات و كتابهاىآن برخوردار است، توجه ويژهاى به سند روايات و بررسى موشكافانهاى درباره نكتههاى سودمند و ضرورى داشته ويادآور شدن نام كتابها و نشانى مطالب و نام صاحبنظران، تا اندازه بسيارى انسان را از مراجعه به كتابهاى رجالى و منابعروايات بىنياز مىكند؛ از اين روى، براى شناسايى وضعيتروايات، كتاب ايشان، مىتواند مرجع معتبرى باشد.
٣. در ميان نويسندگان كتابهاى فقهى بسيار رايج است كه در پايان برخى از بحثها، عبارتهايى چون: «فيه تردد»، «فيهتوقف»، «فيه وجهان» و... مىآورند. چنين جملههايى در نوشتههاى: محقق، علامه حلى، شهيد اول و دوم، بسياريافت مىشود. اين عبارتها، يا از اطمينان نداشتن نويسندهخبر مىدهد و يا اگر خود، اطمينان داشته باشد، از پيدايش يقين و نهايى انگاشتن مطلب از سوى خواننده، جلوگيرىمىكند. اما مرحوم محقق اردبيلى در اين كتاب، به جاىعبارتهاى ياد شده، از واژههايى چون «فافهم» و «فتامل» يارى مىجويد. اين خود نشانگر فراز و نشيب بحث و توجه شايستهبه همه جنبههاى آن است. براى نمونه، در يك صفحه، بيشاز چهار بار تعبيرهايى از اين دست را به كار برده است.ج١/١٢٩
٤. نخست عبارت متن ارشاد الاذهان را در چند سطر توضيح داده و سپس بر آنها انتقاد و اعتراض كرده و پس ازآن فروع و فرضهاى گوناگون ديگر را يادآور مىشود.
٥. از نكتههاى برجسته اين كتاب، نقل ديدگاههاى ديگران كه خود نيز آنها را نمىپذيرد است. اين نقل، به گونهاى است كه گويى ديدگاههاى خود را توضيح مىدهد؛ چرا كه با دقتو احتياط و بىطرفى، همه جنبههاى آن را به خوبى مىنماياند. ارزش اين