فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٩٣ - تأملى در دائرة المعارف فقه على بن ابى طالب(ع) خالد غفورى
مىگفته است؟ گفت: «در حديث دروغ نمىگفت؛ دروغش در رأى و نظر بود».
ـ ذهبى در ميزان الاعتدال در ذيل شرح حال حارث مىگويد: «احاديث حارث در سنن چهارگانه موجود است. نسايى با اينكه در رجال سخت گير بود به احاديث وى استناد مىكرد و او را قوى مىشمرد؛ اما اكثر فقهاى اهل سنت با اينكه احاديث او را در ابواب مختلف فقهى نقل كردهاند، او را ضعيف دانستهاند. شعبى يكى از آنها است كه او را تكذيب كرده، سپس از او نقل روايت كرده است. ظاهراً وى حكايات حارث را تكذيب كرده اما احاديثى را كه او به نقل از پيامبر(ص) آورده، تكذيب نكرده است. حارث از صاحبان علم بود. (٤٢)
ـ ذهبى، از مرة بن خالد حكايت مىكند: «محمد بن سيرين به ما خبر داد: از اصحاب ابن مسعود پنج نفر بودند كه احاديثشان نقل مىشود و من چهار نفر از آنها را درك كردم، ولى حارث را نديدم. حارث برتر و بهتر از آنها بود (٤٣) ، (٤٤)».
ـ ذهبى مىگويد: «حارث اعور: او علامه امام ابو زهير، حارث بن عبداللّه بن كعب بن اسد همدانى كوفى، از اصحاب على(ع) و ابن مسعود است، فقيهى بود با علم فراوان و سخنى نرم داشت. شعبى، عطاء بن ابى رباح، عمرو بن مرة، ابو اسحاق سبيعى و ديگران از او حديث نقل كردهاند. چنين آمده كه ابو اسحاق از حارث چهار حديث شنيده و ديگر احاديث او مرسله است».
ذهبى مىافزايد:«حارث دريايى از علم و از اولين شيعيان بود. خود او مىگفت كه قرآن را در دو سال و وحى(تفسير) را در سه سال فرا گرفتم». (٤٥)
(٤٢) ر.ك: تهذيب التهذيب(ابن حجر) ،ج٢، ص ١٢٦ ـ ١٢٨؛ ذهبى، ميزان الاعتدال، ج١، ص ٤٣٧، شماره ١٦٢٧.
(٤٣) در منبع، واژه «احسنهم؛ بهترين آنها» آمده است. ممكن است تصحيفى روى داده باشد و درست آن «احسبهم؛ يعنى داناترين آنها به حساب» باشد.
(٤٤) ميزان الاعتدال، ج١، ص ٤٣٧.
(٤٥) ذهبى، ابو عبداللّه محمد بن احمد بن عثمان، سير اعلام النبلاء، ج٤، ص ١٥٢ ـ ١٥٣.