فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٠١ - تأملى در دائرة المعارف فقه على بن ابى طالب(ع) خالد غفورى
نمونه دوم
در بحث ارث جد، نويسنده به روايتى از امام على(ع) اشاره مىكند كه او جد را در ارث، شريك برادران و خواهران متوفا مىداند:
ابن عباس نامهاى به على(ع) نوشت و از او در مورد ارث جد و شش برادر و خواهرى كه از متوفا به جاى مانده، پرسيد و على(ع) در پاسخ به او نوشت: «جد را مانند هريك از برادران و خواهران قراربده و وقتى نامه را خواندى، آن را از بين ببر».
آن گاه نويسنده، اين حكم را چنين رد مىكند: اين روايت، روايت ثابتى نيست؛ زيرا از قيس بن ربيع نقل شده است و او قوى نيست. (٦٣)
نقد و بررسى
اوّلاً، روايت ياد شده منحصر به اين سند نيست؛ زيرا دارمى نيز آن را از محمد بن عيينه، از على بن مسهر، از شيبانى، از شعبى نقل كرده است:
وقتى ابن عباس در بصره بود، به على(ع) نامه نوشت كه: در مورد سهم الارث جد و شش خواهر و برادر از من سؤال شد نظر شما چيست؟ على(ع) به او نوشت: «أن اعط الجد سدساً ولاتعطه أحداً بعده؛ به اين جد، يك ششم مال را بده و بعد از اين چنين مكن». (٦٤)
ثانياً، امكان توثيق قيس بن ربيع وجود دارد و با توجه به توضيحاتى كه در باره وثاقت او خواهيم داد، تضعيف او قطعى نيست.
در اين زمينه چند نكته شايان ذكر است:
نكته اول: بى شك ضعف يك راوى در سلسله سند، موجب ضعف روايت مىشود و اين امر، پذيرفتنى است؛ اما اعتراض ما اين است كه نويسنده به علمايى
(٦٣) قلعه جى، محمد رواس، موسوعة فقه علي بن أبي طالب، ص ٥١.
(٦٤) سنن دارمى، ج٢، ص ٣٥٤.