فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢٠ - عيوب موجب فسخ نكاح آیت الله رضا استادى

نيست» كه در زبان فارسى معادل اين واژه به كار مى‌بريم، شاهدى بر اين معنا باشد. اين تعبير دلالت بر زيادت تأكيد دارد و انحصار از آن فهميده نمى‌شود.

برخى هم گفته‌اند: كلمه «إنّما» براى دلالت و افاده حصر وضع شده است. دليل چنين وضعى «تبادر» است.

به نظر ما از تدبّر در آيات كريمه‌اى كه در آنها كلمه «إنّما» به كار رفته و نيز از كلمات مفسران و فقها در جاهاى مختلف، استفاده مى‌شود كه كلمه «إنّما» در حصر حقيقى و حصر اضافى و ادعايى و تأكيد به كار مى‌رود و از آنجا كه حصر، همراه و ملازم با تأكيد است، تأكيد در همه موارد استعمال آن وجود دارد، لكن «حصر»، نيازمند قرينه‌اى است كه دلالت كند متكلم در مقام افاده نفى و اثبات است و نه اثبات مؤكد. طريحى در مجمع البحرين مى‌گويد:

اما «إنّما» كه بارها در آيات و روايات و كلمات بليغان به كار رفته است، بنابر آنچه از محققان نقل شده، نزد لغويان براى حصر وضع شده است و مخالفى را با اين نظريه نيافتيم. استعمال اهل لغت و شاعران و فصيحان، مؤيد اين معنا است و اعتراض به كاربرد آن در بسيارى از آيات و... كه ظاهراً حصرى در آن نيست، قابل دفع است، به اين گونه كه لازمه اراده حقيقت از آن، اشتراك است و مجاز بهتر از اشتراك است

زمخشرى مى‌گويد:

«إنّما» براى مقصور كردن حكم بر چيزى است، مانند «إنّما ينطق زيد» و براى مقصور كردن چيزى بر حكم است، مانند: «إنّما زيدكاتب» (٣٤).

او در ذيل آيه «إنّما وليّكم اللّه‌...» گويد: معناى «إنّما» وجوب اختصاص ايشان به موالات است» (٣٥) و در ذيل آيه «إنّما على رسولنا البلاغ» گويد: «رسول