متوفا، مردى واسطه باشد(كه همان جد فاسد است كه در نسبتش به متوفا، زن واسطه باشد)؛ مانند مادر پدر مادر و مادر پدر مادر پدر. چنين جدى از ذوي الارحام محسوب مى‌شود؛ يعنى كسانى كه در ارث از صاحبان فرض و عصبه و رد، مؤخر هستند. به عبارت ديگر چنين جدى فقط در صورتى كه متوفا، صاحب فرض يا عصبه نداشته باشد، ارث مى‌برد. اما جده صحيحه كسى است كه در نسبتش به متوفا، جدى فاصله نيست؛ مانند مادر مادر و مادر پدر، و مادر مادر مادر،و مادر مادر پدر، يا كسى كه در نسبتش به متوفا جد صحيحى وجود دارد؛ مانند مادر پدر پدر (٧٩).

بنابراين از نظر اهل سنت در اين زمينه، بحث فقط در خصوص جده صحيحه واقع مى‌شود.

ب) حكم ارث جده در روايات منقول از على(ع): در اين دائرة المعارف آمده كه از نظر على(ع) جده چند حالت دارد كه حكم آن در هر مورد فرق مى‌كند. (٨٠)ما در اينجا به حالت اول اكتفا مى‌كنيم:

اگر متوفا يك جده يا چند جده ولى همه از يك درجه، داشته باشد، يك ششم مال را مى‌برد. در مسند زيدبن على از على(ع) روايت شده كه جده‌ها، يك ششم مال را مى‌برند و از اين بيشتر نمى‌برند. (٨١)

بيهقى از على(ع) روايت كرده كه او جده و دو جده و سه جده را، يك ششم اطعام (٨٢) مى‌كرده است و چنانچه نزديكى آنها به ميت مساوى بود، نه چيزى از اين

(٧٩) داماد افندى، عبدالرحمن بن محمد بن سليمان، مجمع الانهر في شرح ملتقى الابحر، ج٢، ص ٧٥٢؛ ر.ك: المغنى، ج٧، ص ٥٥ ـ ٥٦ ؛ نظام الارث في التشريع الاسلامى، ص٦٥.
(٨٠) موسوعة فقه على بن ابى طالب، ص٦٥.
(٨١) الامام زيد، مسند زيدبن على، ص ٣٢٨.
(٨٢) إطعام: دادن يك ششم از اصل تركه به جدّ و جدّه متوفا از سوى والدين متوفا.