فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٨٣ - تأملى در دائرة المعارف فقه على بن ابى طالب(ع) خالد غفورى
است؛ زيرا عبارت: «ما مأموريم» منصرف است به كسى كه به آنان امر مىكرده و آن رسول خدا(ص) است؛ چنان كه از سخنان علماى سلف نيز همين وجه استفاده مىشود.
ثانياً، متعلق امر، سؤال از على(ع) است، نه مشورت با او؛ زيرا از حكم شرعى سؤال شده است و غرض سؤال كننده، آگاهى يافتن از حكم شرعى بوده، نه مشورت در قضيهاى شخصى، و بر هيچ كس پوشيده نيست كه مشورت كردن در دايره احكام شرعى، معنا ندارد.
ثالثاً، به همين دليل، بسيارى از صحابه به دنبال سخنان امام على(ع) بودند و اگر براى آنان، ثابت مىشد كه سخنى از امام است، به خود اجازه نمىدادند با آن مخالفت كنند. ابن قدامه مقدسى در كتاب المغنى، از دانشمند امت يعنى عبداللّه بن عباس نقل كرده كه اگر براى ما نسبت سخنى به امام على(ع) ثابت مىشد، به سراغ ديگرى نمىرفتيم.
بايد دانست كه در شدت اهتمام صحابه به سخنان امام على(ع) ترديدى نيست و شيوه سلف صالح همواره بر اين بوده است؛ چنان كه كلام صحابى جليل القدر، عبداللّه بن عباس، و امثال او به اين مطلب صراحت دارد. اما آيا در كتابهاى فقهى، روايى و تفسيرى كه نسل بعد نوشتهاند، چنين اعتنا و اهتمامى به چشم مىخورد؟ حجم رواياتى كه از على(ع) نقل شده، نسبت به رواياتى كه از ديگر صحابه نقل شده است، چه اندازه است؟ چقدر از آرا و نظريات على(ع) پيروى شده و به چه ميزان آراء او ملاك ترجيح ديدگاهها بوده است؟
علتهاى حقيقى نقل اندك از امام على(ع)
در تفسير پديده نقل اندك از اميرمؤمنان على(ع) به دو امر مىرسيم:
١. حاكمان از انديشه اهل بيت(ع) ناخشنود بودند، از اين رو مىكوشيدند تا