ثانياً، حكومت اسلامى در صدر اول، محصور به ديوار آهنين نفوذناپذيرى نبود و جلسات خلفا بسان حكومت‌هاى امروزى، در پشت درهاى بسته تشكيل نمى‌شد. دولت اسلامى در آن زمان تشكيلات ساده‌اى داشت و خليفه مسلمانان در منظر مردم بود و بيشتر آنچه در درون دولت مى‌گذشت، به جز مواردى اندك، در بيرون از دولت انعكاس مى‌يافت.

ثالثاً، با مراجعه‌اى گذرا به تاريخ صدر اسلام روشن مى‌شود كه كاربرد عنوان «مستشار خلفا» در مورد على(ع) كاربردى غير دقيق و مبالغه‌آميز است؛ چرا كه وضعيت عمومى حكومت در آن دوران، وجود مستشارهاى خاص را كه فقط به چنين كارى بپردازند، نمى‌طلبيد، بلكه مشاوره‌هاى على(ع) در بيشتر مواقع، آن گونه كه تاريخ ثبت كرده، به صورت اتفاقى بود. علاوه بر اين، مشورت خلفا با افراد منحصر به مشورت با على(ع) نبود، بلكه با ديگر صحابه هم، همچون زيدبن ثابت و ابن عباس نيز مشورت مى‌شد. البته موارد مشورت با على(ع) بيش از ديگران بود. از طرف ديگر، آنچه تاريخ نقل كرده، اين است كه مشورت با على(ع) تنها در زمان عمربن خطاب بود و آنچه از او نقل شده، نظريات او در برخى از وقايع آن دوره است و معلوم نيست كه اين نظريات در پى مشورت خليفه با او بوده يا پاسخ به درخواست برخى مسلمانان ناتوان بوده و يا اينكه خود حضرت به ارائه نظرياتش مبادرت مى‌كرده است.

علاوه بر اين، پس از رحلت رسول اكرم(ص)، ستاره على(ع) نزد ارباب حكومت به خاموش گراييد و به نظر نمى‌رسد كه هيچ نقش مهمى در حيات سياسى داشته بود. او مانند هر مسلمان ديگرى به زندگى عادى خود ادامه مى‌داد؛ هر چند در صورت درخواست مشاوره، آن حضرت بخل نمى‌ورزيد، بلكه هرگاه فرصتى مى‌يافت، از نصيحت كردن مسلمانان اعم از حاكمان و رعايا، دريغ نمى‌كرد.

رابعاً، نويسنده «دوران قبل از خلافت على(ع) را دوران ساخت و سازماندهى