تا اينجا روشن شد كه التزام و تقيّد شيعه به مُهر به عنوان محلّ سجده، تنها به اين علت است كه كار نماز گزار در سفر و غير سفر آسان شود تا مبادا زمين يا حصير پاكى نيابد و مسئله نماز برايش دشوار شود. مثل اينكه مسلمانى مقدارى خاك پاك ذخيره كند تا [به وقت نياز [بر آن تيمّم كند.

اما اينكه شيعيان، ملتزم و مقيّدند كه ترجيحاً بر تربت حضرت امام حسين(ع) سجده كنند، به خاطر اين هدف عالى است كه نماز گزار به هنگام قرار دادن پيشانى بر اين تربت، به ياد فداكاريهاى امام حسين(ع) و اهل بيت(ع) و اصحاب او در راه خدا و اسلام و مبارزه با ظلم و فساد بيفتد. و از آنجا كه سجده، مهم‌ترين ركن نماز است و در حديث آمده است: «نزديك‌ترين حالات بنده به خدا، حال سجده اوست»، بنابراين، مناسب است كه مسلمانان با قراردادن پيشانى بر اين تربت پاك، به ياد كسانى باشند كه بدنهاى خود را در راه حق قربانى كردند و ارواحشان به ملأ اعلى پيوست؛ تا به اين وسيله، حالت خشوع و خضوعى به آنها دست دهد و با پستى و بلندى همراه شده، اين دنياى فريبنده و ناپايدار را حقير شمارد.

شايد مراد از حديثى كه طبق آن، سجده بر تربت امام حسين(ع) حجابهاى هفت گانه را مى‌درد، همين باشد. بنابراين، معلوم مى‌شود كه در سجده، سرّ صعود از تراب به سوى ربّ الارباب است (٢).

علاّمه امينى مى‌فرمايد:

ما قطعه‌هايى نورانى از تربت كربلا را برمى‌داريم و بر آن سجده مى‌كنيم. همچنان كه فقيه سلف، مسروق بن اجدع، خشتى از تربت مدينه منوره را با خود حمل كرده، بر آن سجده مى‌كرد. در حالى كه اين مرد، شاگرد خلافت راشده و فقيه مدينه منوّره و آموزگار سنّتى است كه در آن شهر رايج بوده است و حاشا كه در اين زمينه بدعتى گذاشته باشد. بنابراين، در اين كار، كوچك ترين تأويل و تفسيرى خلاف

(١) ابوبكر بن ابى شيبة، المصنف، ج٢، ص١٧٢، دارالفكر، ١٤٠٩ هـ .
(٢) الارض و التربة الحسينيه، ص٢٤.