باتوجّه به تعريفى كه از اين انصراف گذشت، اعتبار آن آشكار مى‌گردد. پيدايش ارتباط ميان لفظ و مصداق و قرينه شدن آن بر اين كه مصداق اراده شده است، روشن مى‌كند كه مصداق، صرفاً در ذهن حضور نمى‌يابد؛ بلكه به عنوان آن كه اراده شده، حضور مى‌يابد. از اين روى همه عالمان به اعتبار اين انصراف، تن داده اند. (٥٢)

براى اين نوع انصراف مى‌توان به لفظ «باران» به عنوان يكى از مطهرات، مثال زد كه قطره هاى بسيار ريز منصرف است؛ هرچند كه درلغت،«باران» خوانده شوند.

٢/٣. اقسام انصراف ناشى از فزونى استعمال

ـ فزونى استعمال از زمان تشريع يا قبل از آن شروع شده باشد.

ـ فزونى استعمال بعد اززمان تشريع شروع شده باشد.

اوّلى اعتبار دارد برخلاف دوّمى. قسم دوم مانند انصراف لفظ «كراهت» به آنچه مقابل حرمت است كه بعد پديد آمده است.

٣. انصراف ناشى از شرايط ويژه و تبديل مصداق به شأن نزول

٣/١. توضيح

گاه يك مورد از نظر لغوى و نيز استعمال عرفى تحت پوشش لفظ قرار گرفته و مصداق براى آن تلقى مى‌شود. بنابر اين انصراف لفظ از آن، از اين نظر، منتفى است. ولى اين مصداق در شرايط ومقطع زمانى خاص، وضع ويژه اى پيدا مى‌كند؛ درنتيجه موضوعيت مى‌يابد و مورد توجّه انظار قرار مى‌گيرد و انصراف لفظ به مصداق ياد شده، اجتناب ناپذير مى‌گردد.

شايد درنگاه ابتدايى، ميان اين قسم (انصراف ناشى از شرايط ويژه) با انصراف ناشى از چيرگى وجودى، تفاوتى به نظر نيايد و اين قسم نيز نوعى از چيرگى وجودى تلقّى گردد

(٥٢) حلقات،حلقه٢،ص١٢٥؛ مظفر،اصول الفقه،ج١،ص١٧٢ و ساير كتب اصولى.