فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٩ - كنترل جمعيّت و عقيم سازى آیت الله سيّدمحسن خرازى
عادت كنيز بگذرد، به او دوا نده و در زمانى كه خون مىبيند، جايز است.
دوعبارت «لاتفعل» كه درجواب پرسش ازجواز خوردن دارو است و «فلاتسقها» كه در ذيل روايت ذكرشده، مىرساند درزمانى كه احتمال باردارى داده مىشود ـ چه رسد به جايى كه يقين به آن داريم ـ خوردن دارو حرام است و امام(ع) در تأييد كلام خود به بيان فرق ميان نطفه اى كه دررحم منعقد شده و مبدأ خلقت و تبديل شدن به علقه و مضغه، قرار مىگيرد، با نطفه اى كه درخارج رحم واقع شده، شاهد مىآورد.
فى الفقيه بإسناده ـ عن الحسين بن سعيد عن ابن أبي عمير، عن محمد بن أبيحمزة و حسين الرواسي جميعاً، عن إسحاق بن عمّار، قال: قلت لابي الحسن(ع): المرأة تخاف الحمل فتشرب الدواء فتلقي مافي بطنها. قال: لا. فقلت: إنّما هو نطفة. فقال: إن أوّل ما يخلق نطفة؛ (٤٢)
اسحاق بن عمّار گويد: از امام كاظم(ع) درباره حكم زنى پرسيدم كه به خاطر ترس از باردارى، دارويى مىنوشد كه سبب سقط جنين مىشود، امام فرمود: جايز نيست. گفتم: آن، نطفه اى بيش نيست، فرمود: نطفه مبدأ خلقت آدمى است.
اين روايت دلالت مىكند كه از بين بردن نطفه به واسطه خوردن دارو حرام است و امام با عبارت «إنّ أوّل ما يخلق نطفة» تأكيد مىكند كه فرق بين نطفه دررحم و غيرآن، اين است كه اوّلى مبدأ خلقت است.
شايد بتوان از عموميت تعليل استفاده نمود كه اگر اسپرم مرد را با لقاح مصنوعى دردستگاه كشت داده و تخمك زن رابارور سازند و نطفه منعقد گردد و شروع به رشد كند، از بين بردن اين نطفه نيز حرام است.
اما از بين بردن نطفه تركيب شده، پيش از قرار گرفتن دررحم طبيعى و يا مصنوعى، جايز است؛ زيرا صلاحيت رشد و تكامل ندارد و آنچه از تعليل به دست مىآيد، حرمت نابودكردن نطفه درحال رشد و تكامل است، خواه نطفه تشكيل شده، مشروع باشد يا نا مشروع و خواه قرار گرفتن نطفه در رحم از راه حلال باشد و يا حرام؛ زيرا بعد از تشكيل نطفه، اطلاق دليل شامل آن مىشود.
(٤٢) همان،ج١٩،ص١٥،باب ٧ ازابواب قصاص،ح١.