٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٠ - كنترل جمعيّت و عقيم سازى آیت الله سيّدمحسن خرازى

ضرر رساندن به مال و از بين بردن آن حرام نيست، ضرر رساندن به نفس هم بدون اشكال است.

پاسخ: اوّلا،ضرر رساندن به مال، مانند ضرر رساندن به نفس، حرام است؛ به دليل اطلاق «لاضرر» علاوه براين كه نابود كردن مال، اسراف و حرام مى‌باشد.

ثانياً،اگر عموميّت عام درموردى تخصيص خورد، اشكالى درحجيّت عام در ساير موارد، پيش نمى‌آيد و نمى‌توان ضرر رساندن به مال را با ضرر رساندن به خود، قياس كرد و اين از موارد قياسِ باطل است؛ زيرا سرايت دادن حكم، بدون دليل از موضوعى به موضوع ديگر است.

موءيّد حرمت ضرر رساندن به خود، اين است كه فقها حرمت اضرار به خود و وجوب دفع آن را پذيرفته اند:

الف)از رساله «لاضرر» شيخ انصارى نقل شده است: «از دلايل عقلى و نقلى، حرمت ضرر رساندن به خود، استفاده مى‌شود». (٣١)

ب)از شيخ طوسى نقل شده كه درچند مورد، به وجوب دفع ضرر ازخود، استدلال نموده است؛ از جمله كسى كه مى‌ترسد با نخوردن مردار، مريض شود. (٣٢)

ج)ظاهر كلام ابن زهره كه از بخش اصول كتاب غنيه درمسأله اصل منع يا اباحه در اشيا، نقل شده است:« دفع ضرر محتمل از ديدگاه عقل واجب است و مبادرت به ضرر به نفس، ناپسند و حرام است». (٣٣)

همچنين عبارت هاى ديگرى از فقها مى‌فهماند حرمت ضرر رساندن به خويش از مسلّمات نزد آنان است.البته دليلشان غير از همين دليل هاى عقلى و نقلى ـ كه ذكر نموديم‌ـ نمى‌باشد.


(٣١) رساله«لاضرر ـ نفى ضرر» درمجموعه وسائل فقهى، ص١١٦.
(٣٢) مبسوط،ج٦،ص٢٨٥.
(٣٣) غنيه،ج٢،ص٤١٦.