اين روايات كمى عيال را تشويق مى‌كنند. پس با روايات گذشته كه تشويق به زياد نمودن فرزند مى‌نمايند، منافات دارند. گذشته ازاين كه در ابتداى حديث اول، ذكر شده كه امام(ع) چهارصد مورد از موارد صلاح دين و دنياى مسلمان را به اصحابش تعليم داد.

جواب: الف)اين روايات از نظر سند ضعيفند و نمى‌توانند با رواياتى كه برمحبوبيت ازدياد فرزند دلالت مى‌كنند، معارضه كنند.

ب)واژه «عيال» مطلق است و شامل همسر و فرزندان مى‌شود. پس اين روايات به رواياتى كه دلالت برمحبوبيت ازدياد فرزند مى‌كنند، مقيّد مى‌شوند.

ج)آنچه ازاين روايات استفاده مى‌شود، تشويق به كم نمودن اهل و عيال نيست؛ بلكه راهنمايى به اين نكته است كه زيادى عيال سخت و مشكل زا است و اين مضمون با مستحب بودن ازدياد اولاد و تلاش براى خانواده و تحمّل مشكلات تنافى ندارد. همانند اين كه بخشيدن آنچه نزد انسان محبوب است و يا ايثار مال، با ضيق معيشت، مشكل و سخت است؛ با اين حال، انفاق مستحّب و پسنديده مى‌باشد.

خلاصه، تحمّل مشكلات درراه تحصيل نفقه عيال پسنديده است؛ مثل بيان امام(ع):

الكادّ على عياله من حلّ، كالمجاهد في سبيل الله؛ (١٤)

كسى كه از راه حلال براى امرار معاشِ زن و فرزند، تلاش مى‌كند، همانند مجاهد راه خدا است.

اشكال: اگر فزونى فرزند مطلوب است؛ چرا در بعضى از ادعيه براى دشمنان دين درخواست گرديده است؟ مثلاً درحديث نبوى آمده است: (متن حديث) بارخدايا! به

(١٣) همان.
(١٤) همان،ص٧٢.