فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٣٤ - معرفي تفصيلى - عوائد الايّــام سيّد حسن فاطمى

{كلوا ممّا أمسكن عليكم }

آيه در مقام بيان حلال بودن صيد سگ است و از آن پاك بودن محل تماس با دهان سگ استفاده نمى‌شود. نويسنده در اين عائده اين شرط را تشريح مى‌كند.

عائده ٧١حمل الامر و النهى على الاستحباب و الكراهة عند تعذّر حملهما على الحقيقة

امر و نهى داراى معانى مجازى متعدّد هستند ليكن هرگاه حمل آنها بر معناى حقيقى (وجوب و حرمت) ممكن نباشد فقها بر استحباب و كراهت حمل مى‌كنند.

ابتدا نويسنده بر اين شيوه فقها سه دليل را از قول مرحوم سيّد بحرالعلوم نقل و سپس نظر خود را بيان مى‌كند:

الف ـ تبادر معناى مجازى معيّن از لفظى كه از معناى حقيقى منصرف شده.

ب ـ شهرت مجاز معيّن و فراوانى وقوع آن در كلام.

ج ـ ارتباط و مناسبت زياد مجاز معيّن با معناى حقيقى.

فاضل نراقى تنها وجه اوّل را معتبر مى‌داند و دو وجه اخير اگر سبب تبادر شوند معتبر هستند و اِلاّ خير.

عائده ٧٢الاجمـــال في حكايـــات الاحوال

فقها و اصوليّين قائلند قضاياى شخصى افاده عموم نمى‌كنند بلكه در آنها اجمال وجود دارد. با اين حال فراوان به قضاياى شخصى تمسّك و حكم آنها را در وقايع ديگر نيز جارى مى‌كنند.

نويسنده پس از ذكر نمونه‌هاى متعدّد، وجه اين عمل فقها را چنين بيان مى‌كند: