فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣١٢ - معرفي تفصيلى - عوائد الايّــام سيّد حسن فاطمى

وجوب نماز ظهر پيدا كند و هنگامى كه هنوز وقت نماز ظهر باقى است به اشتباه خود پى ببرد.

در اين صورت انجام عبادت بر او واجب است؛ زيرا در وقت، مخاطب به امر است.

٢ . جاهل به حكم شرعى اصل عبادت. مانند كسى كه به وجوب نماز ظهر آگاه نباشد و در وقت، واقع براى او روشن شود. در اين صورت عبادت را بايد انجام دهد.

٣ . خطا در حكم شرعى جزء يا شرط. مانند كسى كه ظنّ به عدم وجوب سوره در نماز يا عدم ستر عورت داشته باشد و بدون آنها نماز بخواند؛ سپس در وقت، خلاف آن معلوم شود. بايد نماز را با همان شرط و جزء دوباره به جا آورد، زيرا امر به انجام آن فعل با همان جزء يا شرط، متوجّه او است.

٤ . جهل به حكم شرعى جزء يا شرط. مانند كسى كه به وجوب سوره يا قبله در نماز، آگاه نباشد و بدون آنها نماز گذارد. با روشن شدن واقع، بايد نماز را با سوره رو به قبله اعاده كند.

اگر در چهار قسم مذكور، خطا و جهل عكس شود يعنى ظنّ به وجوب چيزى پيدا كند و مكلّف آن را انجام دهد، واجب نيست دوباره آن را به جاآورد؛ مگر اينكه جزء يا شرط زايد از مبطلات عبادت باشد.

٥ . خطا در موضوع اصل عبادت. مانند كسى كه به سه ركعتى بودن نماز ظهر ظنّ پيدا كند. با روشن شدن واقع بايد دوباره آن را انجام دهد، زيرا مأمور به نماز چهار ركعتى است و امكان امتثال آن وجود دارد. مگر اينكه دليل وجوب فعل، اجماع باشد.