فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣١ - مهــآدنه (ترك مخاصمه و آتش بس) مقام معظّم رهبرى
بيش از چهارماه و كمتر از يك سال محل بحث ميان فقها واقع شده است. شيخ طوسى؛ در مبسوط به استناد آيه شريفه انسلاخ ـ بنابر كيفيتى كه بدان استدلال فرموده و پيشتر بيان شد آن را جايز نمىداند و حاصل استدلالشان اين است كه مقتضاى اين آيه قتل مشركان در همه حال است و تنها چهارماه از حكم آيه مستثنا شده است، لذا مهادنه بيش از آن جايز نيست. براساس يكى از دو فتواى شافعى، حكم جواز به او نسبت داده شده است. مستند اين حكم، تمسك به اطلاق كريمه: {و ان جنحوا للسلم فاجنح لها و توكل على اللّه } (١) است. مشهور ميان اصحاب ما در اين باب، مراعات اصلح است.
ناگفته نماند كه با توجه به استظهارى كه از كريمه {فاذا انسلخ الاشهر الحرام } (٢)» كرديم، مدت بين چهارماه تا يك سال با مدتهاى كمتر و يا بيشتر از آن ، تفاوتى ندارد و تعيين مدت تابع مصلحت است؛ بدينمعنا كه در همه موارد صلح جايز است.
اما آن چه از مشهور درباره مراعات اصلح نقل شده است، به فرض آن كه دليلى بر آن باشد، در همه موارد جارى است.
عمده آنچه مىتوان براى اين مطلب بدان استناد كرد، همان نكتهاى است كه پيشتر در باب مناسب ميان حكم و موضوع گفتيم و نتيجه گرفتيم كه صلح، استثنايى است بر قاعده جهاد. تأملى كوتاه در آيات فراوان قرآن و روايات بىشمار در باب جهاد، گواه اين مطلب است. در اينجا چند آيه را من باب مثال نقل مىكنيم:
(١) سوره انفال، آيه ٦١.
(٢) سوره توبه، آيه ٥.