٤ . مبناى فاضل تونى: بر اساس نقل شيخ انصارى، نظر ايشان عبارت است از اينكه ضررى كه از نظر شارع جبران نشده باشد در اسلام وجود ندارد. بنابراين لازمه نفى ضرر اين است كه شارع حكم به جبران ضرر كند. بر اساس اين مبنا، اين حديث از ادلّه قاعده اتلاف به شمار مى‌آيد. همانگونه كه ايشان پيش از بحث لا ضرر مى‌فرمايد: اگر كسى درب قفس را بازكند و پرنده بپرد برائت جارى نمى‌شود چون موجب ضرر است و داخل در قاعده اتلاف است. پس از آن مى‌گويد:

«مدلول حديث، نفى ضررى است كه از نظر شارع جبران و تدارك شده باشد.» (١)

٥ . مبناى حضرت امام: ايشان «لا ضرر» را از احكام حكومتى به شمار مى‌آورد و مى‌فرمايد:

«اين سخن پيامبر اكرم كه فرمود: «لا ضرر ولا ضرار» ظهور دارد دراينكه اين از احكام حكومتى است كه آن حضرت به عنوان حاكم و رهبر اُمت صادر كرده‌اند. (٢)»

نقد و بررسى: ممكن است بر استدلال به حديث «لا ضرر» براى اثبات قاعده اتلاف، اشكالاتى شود. از جلمه:

١ . «لا ضرر» نفى حكم ضررى مى‌كند نه جعل حكم به ضمان تلف كننده براى جبران ضرر.

٢ . حديث لا ضرر در مقام امتنان بر امّت صادر شده و حكم به ضمان تلف كننده، خلاف امتنان خواهد بود.

(١) فرايد الاصول، شيخ انصارى، ص٥٣٢.
(٢) الرسائل، امام خمينى، ص٥٥، مؤسّسه مطبوعاتى اسماعيليان.