ميان مردم و يا كارهايى از اين قبيل باشد. با اين همه، مى‌گوييم كه در اين جا چون جمله {وَيَسْعَوْنَ فِى الأَرضِ فَسَاداً } در آيه كريمه، براى بيان چگونگى محاربه و غرض از آن است، به ناچار در اين آيه معناى افساد به قرينه محاربه، مقيد به نوعى خاصّ از افساد است. زيرا محاربه‌اى كه به قصد افساد در زمين باشد، همان سلاح كشيدن براى اخلال در امنيّت و گرفتن مال و جان مردم خواهد بود، بنابراين شامل گونه‌هاى ديگرى از افسادكه با محاربه و سلاح كشيدن تناسبى ندارد، نخواهد شد و چنين فسادهايى عادتاً غايت چنان محاربه‌اى به شمار نمى‌آيد. اين بدان معنا است كه هر يك از دو قيدى كه در آيه ذكر شده است، اطلاق ديگرى را مقيّد مى‌كند و همان گونه كه «اراده كردن افساد در زمين»، اطلاق محاربه را مقيّد مى‌كند و محاربه‌اى را كه به صورت بغى و خروج از اسلام و از اطاعت حاكم اسلامى باشد از مفهوم محاربه مورد نظر آيه خارج مى‌سازد، عنوان «محاربه» نيز اطلاق «افساد در زمين» را مقيّد مى‌كند ـاگر به فرض اطلاقى داشته باشد و ديگر انواع افساد در جامعه را خارج مى‌كند و معناى افساد در زمين را منحصر مى‌كند به افسادى كه به صورت سلب امنيّت و قتل و غارت و مانند آن باشد، زيرا آن افسادى كه با محاربه و سلاح كشيدن سازگار باشد فقط همين نوع افساد است.

چكيده بحث آن است كه از اين آيه، چيزى بيش از آنچه مدلول روايات خاصّه ـكه در مباحث آينده خواهد آمد، و فتواى فقهاى اسلام است، به دست نمى‌آيد و آن عبارت است از اينكه حدّ محارب و كيفرى كه در آيه ذكر شده است، اختصاص دارد به محارب اصطلاحى يعنى به كسى كه سلاح بكشد و به قصد ايجاد فساد در زمين مردم را بترساند.

نكته سوّم: گاهى به آيه {مَن قَتَلَ نَفساً بِغَيرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِى الأَرْضِ... } كه قبل