فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٢ - محارب كيست و محاربه چيست؟ آية الله سيّد محمود هاشمى
بودن آن ندارد، بلكه به ناچار بايد براى بيان نكته و خصوصيت ديگرى غير از ظرفيت باشد و آن خصوصيّت عبارت است از افكندن فساد در زمين و فاسد كردن آن، بلكه مىتوان گفت: در همه مواردى كه ظرف «في الارض» قيد يا وصف «فساد» قرار داده شده قبل از آنكه فساد به فاعل خود در جمله اسناد داده شده شود، از چنين تركيبى همواره همين خصوصيّت به ذهن تبادر مىكند. اين آيات را ملاحظه كنيد: {وَلا تَبْغِ الْفَسـادَ فِي الأَرْضِ } (١) {أَمْ نَجْعَل ... الَّذِينَ آمَُنوا وَعَمِلُوا الصّالِحـاتِ كَالْمُفْسِدينَ فِي الأَرْضِ } (٢) {مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسـادٍ فِي الاْءَرْضِ } (٣) {لَقَدْ عَلِمْتُمْ مـا جِئْنـا لِنُفْسِدَ فِي الاْءَرضِ } (٤) از اين آيات و از آيات ديگرى كه اين تركيب در آنها به كار رفته است، بدست مىآيد كه فسادى كه در اين آيات لحاظ شده، فساد خاصّى است كه مقيّد است به قيد «في الارض» و معناى آن تباه كردن زمين است از آن جهت كه محل استقرار و سكونت انسان است، چنانكه جمله «ويهلك الحرث والنسل» در آيهاى كه گذشت، نيز همين معنا را مىرساند. ممكن است گفته شود: اين برداشت از آيات مذكور، متوقّف بر آن است كه ظرف «في الارض»، ظرف لغو باشد يعنى متعلّق به افساد باشد و اين خلاف ظاهر است يا متعارف نيست، در حالى كه ظرف در مثل {وَيَسْعَوْنَ فِى الاْءَرْضِ فَسَاداً } ظرف مستقرّ بوده و متعلّق به سعى (يسعون) است، يعنى ظرف است براى فعل و فاعل.
بر اين سخن چند اشكال وارد است:
(١) قصص، ٧٧.
(٢) ص، ٢٨.
(٣) مائده، ٣٢.
(٤) يوسف، ٧٣.