فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٠ - محارب كيست و محاربه چيست؟ آية الله سيّد محمود هاشمى
در قواعد هم آمده است:
«هر كس كه سلاح بيرون كشد و آن را برهنه كند براى ترساندن مردم، چه در خشكى و چه در دريا، چه شب و چه روز، چه در شهر و چه در غير آن، [محارب است] ... اهل فساد بودن چنين كسى در محارب بودن او شرط نيست، اگرچه اين نكته مورد اشكال واقع شده است. (١)»
فرزند او فخرالمحقّقين در تعليقهاى بر اين سخن آورده است:
«اشكال در اين شرط، ناشى از اختلاف نظر فقهاى شيعه است. فتواى مشهور فقيهان شيعه، همان است كه شيخ طوسى در نهايه گفته است: محارب كسى است كه از اهل فساد بوده و سلاح برهنه كند. مفيد نيز گفته: اهل الدعاره (اهل فساد) هرگاه در دارالاسلام سلاح برهنه كند ... بيان احكام محارب در روايات و عموم آيه محاربه، بر عدم شرطيت «اهل فساد بودن» در تحقّق معناى محارب، دلالت دارد، و همين نزد من نظر قوىتر است. (٢)»
باز علاّمه حلّى در باب حدود كتاب ارشاد مىگويد:
«مقصد هفتم درباره محارب است. دو بحث در مورد محارب وجود دارد: بحث نخست درباره ماهيّت محارب است و آن عبارت است از كسى كه براى ترساندن مردم، سلاح برهنه كند، چه در خشكى و چه در دريا، چه شب و چه روز، چه در شهر و چه در غير از آن، چه زن و چه مرد باشد. اگر كسى در شهر خود، مال ديگرى به زور از او بگيرد، محارب است. (٣)»
شهيد اوّل در دروس مىگويد:
(١) قواعد الاحكام، ج٢، ص٢٧٢.
(٢) ايضاح الفوائد، ج٤، ص٥٤٢.
(٣) الارشاد، ج٢، ص١٨٥.