پرداختند. ابن عبّاس و ضحّاك بر اين نظرند. به نظر حسن و عكرمه، اين آيه در مورد اهل شرك نازل شده است. نيز گفته شده كه آيه در مورد عرنيّين نازل شده است، ايشان براى اظهار اسلام خود به مدينه آمدند، آب و هواى مدينه با آنها ناسازگار بود و رنگ ايشان زرد شد، پيامبر بدانها فرمود كه از مدينه بيرون شده و به محلّ نگهدارى شتران زكاتى بروند ... قتاده و سعيد بن جبير و سدى بر اين نظرند. امّا به نظر بيشتر مفسّران، آيه در مورد قطاع الطريق نازل شده است و تمام فقها همين قول را پذيرفتند.

معنــا: چون خداوند در آيه‌هاى پيشين در مورد قتل و حكم آن سخن گفته بود، به دنبال آن در اين آيه از قطاع الطريق و حكم آنها سخن به ميان آورده و فرموده: {إِنَّمَا جَزاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللّه‌َ.. } .مراد از يحاربون اللّه‌، محاربه با اولياء خداست... (١)»

علاّمه طباطبائى در تفسير ماندگار الميزان آورده است:

{إِنَّمَا جَزاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللّه‌َ وَرَسُولَهُ وَيَسْعَوْنَ فِى الاْءَرْضِ فَسَاداً... } ، در اينجا { فساداً } ، مصدرى است كه به جاى حال نشسته است. اگر چه پس از آنكه معلوم شد اراده معناى حقيقى محاربة اللّه‌ در اين جا محال است و به ناچار بايد معناى مجازى آن مراد باشد، اين كلمه معناى گسترده‌اى پيدا خواهد كرد و مخالفت با هر حكمى از احكام شرعى و اقدام به هرگونه ظلمى و اسرافى مصداق آن خواهد بود، ولى ضميمه شدن رسول به آن {يُحَارِبُونَ اللّه‌َ وَرَسُولَهُ } ما را بدين نكته راهنمايى مى‌كند كه بايد معنايى از محاربة اللّه‌ اراده شود كه به پيامبر نيز ربطى داشته باشد. بر اين اساس تقريباً متعيّن است كه مراد از محاربة اللّه‌، آن عملى است كه نتيجه آن، باطل شدن يكى از امورى باشد كه پيامبر از جانب خداوند بر آنها ولايت دارد،

(١) مجمع البيان، ج٢، ص٢٩١.