قطاع‌الطريق به شمار نمى‌آيند. ابوحنيفه و محمّد مى‌گويند: اگر تبهكاران، داخل شهر يا نزديك شهر باشند مانند فاصله ميان حيره و كوفه يا ميان دو قريه، قطاع‌الطريق نيستند. دليل ما، اجماع شيعه و اخبار ايشان و نيز آيه كريمه {إِنَّمَا جَزاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللّه‌َ وَرَسُولَهُ .. } . است. آيه، در شهر بودن يا بيرون از شهر بودن را از هم جدا نكرده است. (١)»

بدين ترتيب روشن مى‌شود كه از اين نظر، سخن شيخ در خلاف و در مبسوط يكى است. همو در تفسير تبيان، ذيل آيه محاربه مى‌گويد:

«نزد ما محارب كسى است كه سلاح بكشد و راه را ناامن كند، چه در شهر و چه در خارج از شهر، بر اين اساس، دزد هم محارب است چه در شهر و چه در غير شهر باشد. اوزاعى نيز همين را مى‌گويد ... گروهى مى‌گويند: محارب، آن رهزنى است كه بيرون از شهر باشد، اين سخن را كه از عطاء خراسانى روايت شده، ابوحنيفه و پيروانش نيز پذيرفتند. «يُحَارِبُونَ اللّه‌َ...» يعنى كسانى كه با اولياى خدا و با پيامبر او محاربه مى‌كنند و مى‌كوشند بر روى زمين فساد برپا كنند، همان گونه كه گفتيم معناى محاربه عبارت است از شمشير كشيدن و در راهها ايجاد ترس كردن، مجازات چنين كسانى به اندازه استحقاق آنان است. (٢)»

سخن شيخ صريح است در اينكه محاربه در آيه مباركه، اختصاص دارد به معناى سوّم محاربه كه همان سلاح كشيدن به قصد ترساندن مردم و سلب امنيّت باشد. همچنين سخن او در هر سه كتاب (خلاف، مبسوط، تبيان)، صريح است در اينكه معناى محاربه اختصاص ندارد به كسانى كه اين عمل را در بيرون از شهرها و براى رهزنى انجام مى‌دهند بلكه اعمّ است و شامل هر كسى كه سلاح بكشد و مردم ر

(١) خلاف، ج٣، ص٢١٢.
(٢) تبيان، ج٣، ص٥٠٤، چاپ بيروت.