وجود دارد كه كمّيت و كيفيّت زكات در اين آيات معيّن نگرديده است مانند: {آتوا الزكاة، ويؤتون الزكاة و .. } .مثلاً در هشت جا در مورد كلمه «صدقه» كه به زكات تفسير شده هيچ‌گونه مقدار و خصوصيّتى ذكر نشده مانند: آيه {خذ من اموالهم صدقة تطهّرهم وتزكّيهم بها } از اين آيات اين‌گونه برداشت مى‌شود كه پرداخت مال به عنوان زكات مانند خواندن دو ركعت نماز صبح (تعيّنى) نيست، بلكه هدف از بين بردن احتياجات است.

دليل دوّم: در سيزده روايت (در كتاب وسايل الشيعه كتاب زكات) پس از بيان نه شى‌ء كه زكات به آنها تعلّق مى‌گيرد آمده است: «وعفى رسول اللّه‌(ص) عمّا سوى ذلك»؛ يعنى پيامبر خدا وجوب اخراج زكات را از غير موارد نه‌گانه، عفو فرموده است.» رواياتى كه اين جمله در آنها آمده همه بر اين موضوع دلالت دارد كه تعيّن مواد نُه‌گانه در زمان پيغمبر اكرم(ص) فقط به عنوان صلاحديد و اعمال رويه حكومت و قت بوده است و با شرائط اقليمى و زمانى سنجيده شده است نه اينكه حكم ابدى خدا باشد. موضوع عفو كه بدان اشاره شد، در كتاب الخراج(ص٧٧) نيز آمده است. علّتى كه در وجوب زكات ذكر شده تنظيم و تأمين معاش خانواده يا افرادى از جامعه است كه نمى‌توانند كار كنند يا كارشان براى اداره زندگيشان كافى نيست و همچنين براى ديگر مصارف اجتماعى از قبيل انتظامات و ... بايد از اين منبع استفاده شود. اكنون در روزگار ما اين مواد نُه‌گانه براى تأمين معاش مستمندان و سامان دادن به امور اجتماعى كافى نيست. بنابراين نمى‌توان دست روى دست گذاشت و منتظر آن شد كه اعجازى صورت گيرد تا امور زندگانى آنان و همچنين مصارف اجتماعى تأمين شود. در اينجا به دو سه مورد از روايات زكات اشاره مى‌كنيم:

١ . محمّد بن علىّ بن الحسين باسناده عن الحسن بن محبوب، عن عبداللّه‌ بن سنان، قال: قال اَبو عبداللّه‌(ع): لمّا نزلت آية الزكاة خذ من أموالهم صدقة تطهّرهم وتزكّيهم بها» في شهر رمضان فامر رسول اللّه‌(ع) مناديه فنادى في الناس: إنّ اللّه‌ تبارك و تعالى قد فرض عليكم الزكاة كما فرض عليكم الصلاة ففرض اللّه‌ عليكم من الذهب والفضّة والإبل والبقر والغنم ومن الحنطة والشعير والتمر والزبيب ونادى فيهم بذلك في شهر رمضان وعفى لهم عمّا