٦ . از طرف ديگر، چون مقرّرات اسلام به عنوان «حدود اللّه‌» معرفى شده است و هر كس از آنها تمرّد كند، تعدّى به «حدود اللّه‌» كرده است. براى اجتناب از مخالفت با «حدود اللّه‌» و اطاعت آنها، لازم است به منظور آشنا شدن افراد با اين حدود الهى به تعليم و تربيت افراد پرداخته شود. به همان اندازه كه يك فرد نتواند تحت تعليم و تربيت اسلام و معارف دينى قرار گيرد، كيفر از او ساقط خواهد گشت.

بنابر اين ضرورى ترين تكليف مديران جامعه اسلامى، آماده سازى افراد براى پذيرش وجدانى حقوق اسلامى است و خداوند با ارسال رسُل و اِنزال كتب آسمانى مى‌خواهد، وجدان‌هاى خفته و عقلهاى محجوب و فطرت خمود انسان را بيدار كند و آنها را در مقابل تكاليف و مسئوليّت‌ها، به تسليم وادارد و اين امر مهمّ بدون اينكه تكاليف و قوانين اسلام با عقل سليم انسانى، هماهنگ باشد، امكان پذير نيست. در مورد زكات هم همين‌طور است، ما صدها آيه و روايت داريم كه مى‌گويد انفاق كنيد، بينوائى و فقر را در ابعاد مختلف از جامعه منتفى بسازيد، با اموال و نفوس خود مجاهده كنيد و امثال اين جملات در حقيقت براى پى ريزى زيربناى قانون، الزامى است.

با اين حال اگر افرادى هم پيدا شوند كه هوا و هوس آنها به اضرار جامعه منجرّ گردد، كيفر و مسئوليّت الزامى جلوى انحراف آنان از قانون را خواهد گرفت و به همين جهت بود كه در صدر اسلام مى‌بينيم افراد فراوانى كه از روى شهوات و هوا و هوس نفسانى مرتكب جرم مى‌شدند خودشـان مى‌آمدند پيش مقـام‌هــاى صلاحيتدار به جرم خويش اعتراف و طلب كيفر مى‌كردند. از آنچه كه گفتيم به خوبى روشن شد كه پرداخت زكات، وظيفه‌اى اجتماعى است نه وسيله گداپرورى.

اگر بخواهيم احكام اسلامى و قوانين حقوقى اسلام و منابع مالى اسلام مانند خمس و زكات و ماليات به موقع پرداخت شود، بايد هماهنگى قوانين اسلام با عقل