ب ـ وجه شرط عدم تغيير موضوع اين است: استصحاب يعنى ابقاء حكم ثابت شده در زمان اوّل، در زمان دوّم، زيرا آن در ابتدا ثابت بوده است. اگر در زمان دوّم به دليل ديگر ابقا شود، استصحاب نخواهد بود. مثلاً شارع بگويد: «يجب عليك صوم يوم الخميس» و شكّ پيش آيد آيا مراد او روز جمعه هم بوده؟ پس از سؤال بگويد: واجب است. در اين صورت استصحاب نخواهد بود.

عائده ٥٦اصالة اتّحاد العرفين او اصالة عدم النقل والاشتراك

مورد به كار بستن اتّحاد دو عرف جايى است كه ندانيم آيا لفظ، معناى ديگرى نيز دارد كه با آن مشترك باشد يا از يكى به ديگرى منتقل شده است. دليل اين اصل، اصالت عدم اشتراك و عدم نقل و عدم تعدّد معنى است.

عائده ٥٧معنى قولهم «له كتاب» و «له اصل» في الرجال

«كتاب» و«اصل» در رجال به يك معنى نيستند، زيرا گاه در برابر يكديگر قرار مى‌گيرند و گفته مى‌شود: «له كتاب وله اصل». دليل ديگر بر تفاوت آنها اين است كه شيخ مفيد مى‌گويد: اماميّه از عصر حضرت علىّ(ع) تا عصر امام حسن عسكرى(ع) چهارصد كتاب به نام «اصول» تدوين كردند. اين در حالى است كه تأليفات اماميّه در اين مدّت بيش از اين تعداد است. بنابراين «اصل» اخصّ از «كتاب» مى‌باشد.

فاضل نراقى در اين مقاله آراى گوناگون در تفاوت ميان «اصل» و «كتاب»