گفته است: پيامبر خدا(ص) از فروش كالى به كالى، دَين به دَين، نهى كرد. در برخى از اين سندها آمده است: ابو عبيده گفت: گفته مى‌شود: «هو النسيئة بالنّسيئة؛ كالى به كالى، يعنى نسيه به نسيه.» (١)

از اين رو، احتمال دارد كه در خبر عبداللّه‌ بن دينار، عبارت: «الدَين بالدَين» جزء روايت باشد و از خود لفظ نيز همين معنا آشكار مى‌شود. چنان كه احتمال دارد اين عبارت، تفسيرى باشد از برخى از راويان، همان گونه كه نافع، كالى به كالى را با همين عبارت تفسير كرده است و نيز همان گونه كه ابو عبيده نقل كرده كه گفته مى‌شود: «هو النسيئة بالنسيئة» [كه بيع كالى به كالى را به نسيه به نسيه تفسير كرده است]. آنچه احتمال دوّم را تأييد مى‌كند آن است كه اين حديث از ابن دينار، از ابن عمر، بدون افزودن عبارت: «الدَّين بالدَّين» روايت شده است. و خداوند داناست.

اين حديث از طريق اماميه، به طريق معتبر، نقل نشده است و به جاى آن چنانكه پيش از اين گفته شد، چنين نقل شده است كه پيامبر خدا(ص) فرمود: لا يباع الدَّين بالدَّين؛ «دين به دين فروخته نمى‌شود.»

با وجود اين، خبر ياد شده، از روايات مشهور است و حتّى ابن ادريس ـكه معروف است به خبر واحد عمل نمى‌كند در «سرائر» خود آن را آورده است، به گونه‌اى كه پيداست وى بدان استناد كرده، زيرا مى‌گويد: امّا اگر آن دَين وقت پرداختش رسيده باشد؛ فروختن آن به دَينى ديگر روا نيست؛ نه فروش آن به كسى كه به او بدهكار است و نه به ديگرى. و در اين باره اختلافى وجود ندارد. پيامبر(ص) از بيع كالى به كالى؛ يعنى دَيْن به دَيْن نهى كرده است. (٢)» آن گاه ابن ادريس در شرح اين

(١) سنن بيهقى، كتاب البيوع، باب ما جاء في النهى عن بيع الدّين بالدّين، ج٥، ص٢٩٠.
(٢) السرائر، باب بيع الديون والارزاق، ج٢، ص٥٥.