اين سخن محقق و علامه است، ليكن سخن شيخ طوسى؛ با آن متفاوت است. ايشان در مبسوط (١) مى‌فرمايد: «و لايجوز الى سنة و زيادة عليها بلاخلاف؛ يعنى بى‌كمترين اختلافى، تا يك‌سال و بيش از آن جايز نيست.» بنابراين مقتضاى اين تعبير آن است كه پيمان مهادنه بستن ـ در صورتى كه مسلمانان نيرومند باشند براى مدت يك‌سال نيز جايز نيست، حال آن‌كه از سخنانى كه از علامه و محقق نقل كرديم، چنين برمى‌آيد كه حداكثر تا يك سال جايز است. اما سخن شيخ با آيه شريفه‌اى كه در اين مورد بدان استدلال شده است؛ يعنى «پس هرگاه ماه‌هاى حرام به پايان رسيد، مشركان را بكشيد... (٢)» همسازتر است. زيرا قائلان به اين مطلب از اين آيه چنين دريافته‌اند كه در هر سال قمرى، پس از انقضاى ماه‌هاى حرام، جهادواجب است و آشكار است كه مهادنه يك‌ساله با وقوع جنگ در آن سال ـ گرچه به مدت يك‌روز منافات دارد. البته احتمال دارد كه علامه و محقق‌ره نيز موافق نظر شيخ باشند و تعبير به سال در گفتارشان، صرفاً از سر تسامح باشد.

در هر صورت، با تأمل در گفتار قائلان به اين حكم، مى‌توان دلايل آن را از اين‌دست دانست:

يكم : اجماع است، همان‌گونه كه علامه و ديگران ادعاى آن را دارند و شيخ در گفتار خود از تعبير بى‌كمترين اختلافى استفاده مى‌كند. جز آن كه محقق از ادعاى

(١) ج ٢، ص ٥٠ و ٥١.
(٢) سوره توبه، بخشى از آيه ٥.